Aérospatiale Alouette II

Aérospatiale Alouette II (z fr. skowronek) – lekki śmigłowiec początkowo produkowany przez Sud Aviation, a później przez francuski koncern Aérospatiale. Pierwszy śmigłowiec napędzany silnikiem turbinowym, a nie jak poprzednicy silnikiem tłokowym.

Aérospatiale Alouette II
Ilustracja
Aérospatiale SA 315B Lama
Dane podstawowe
Państwo  Francja
Producent Sud Aviation
Typ lekki śmigłowiec
Konstrukcja metalowa, podwozie płozowe
Załoga 1 + 4
Dane techniczne
Napęd 1 × Turboméca Artouste IIC6 turbowałowy
Moc 550 KM (410 kW)
Wymiary
Średnica wirnika 10,20 m
Długość kadłuba 9,70 m
Wysokość 2,75 m
Masa
Własna 895 kg
Startowa 1600 kg
Osiągi
Prędkość maks. 185 km/h
Wznoszenie maks. w locie pionowym 252 m/min
Pułap praktyczny 2250 m
Zasięg 565 km
Dane operacyjne
Użytkownicy
patrz tekst
Rzuty
Rzuty samolotu

Używany głównie jako wojskowy śmigłowiec obserwacyjny, zwiadowczy, ratunkowy, do szkolenia i treningów, ale także do przenoszenia pocisków przeciwpancernych Nord AS.10 lub AS.11 i torped samonaprowadzających. Jako śmigłowiec cywilny służył do ewakuacji i transportu rannych (na dwóch parach zewnętrznych noszy), do opryskiwania upraw oraz jako latający dźwig o nośności 500 kg.[1]

HistoriaEdytuj

Chociaż poprzedni śmigłowiec wytwórni SNCA Sud-Est (SNCASE) typu SE 3120 Alouette, pobił w lipcu 1953 wszystkie rekordy prędkości i zasięgu śmigłowca, to był zbyt skomplikowany aby odnieść sukces rynkowy. Rząd francuski widząc te sukcesy zainteresował się projektem i udzielił wsparcia finansowego wytwórni stawiając jednocześnie ultimatum, że w ciągu 2 lat śmigłowiec ma być gotowy do produkcji, albo wszystkie projekty dotyczące wiropłatów zostaną zaniechane. SNCASE opracowała 7 prototypów napędzanych silnikami tłokowymi: X 310A – X 310G. Trochę wcześniej Józefowi Szydłowskiemu polskiemu konstruktorowi, który założył we Francji wytwórnię silników Turboméca udało się opracować 260 konny silnik turbinowy Artouste, zbudowany na podstawie jego wcześniejszych doświadczeń z turbiną Orédon. Do zabudowania nowego silnika wybrano prototyp oznaczony jako X 310G, który okazał się na tyle udany, że rozpoczęto jego produkcję pod nazwą SE 3130 Alouette II. Podwozie śmigłowca stanowiły płozy, a napęd był przenoszony na główny trójpłatowy wirnik i śmigło ogonowe o dwóch płatach umieszczone na końcu charakterystycznej kratownicowej belki ogonowej.

Pierwszy lot SE-3130 odbył się 12 marca 1955 roku, a 3 miesiące później, 6 czerwca, przedprodukcyjny egzemplarz Alouette II pilotowany przez Jeana Bouleta ustanowił nowy rekord wysokości dla śmigłowca wynoszący 8209 m, poprawiając go 13 czerwca po wzbiciu się na 10984 m.

3 lipca 1956 roku śmigłowiec Alouette II jako pierwszy na świecie wziął udział w akcji ratowniczej w górach, ratując alpinistę, który dostał zawału serca na wysokości 4000 m, a 3 stycznia 1957 ratując załogę śmigłowca Sikorsky S-58 poszukującego dwóch zaginionych alpinistów na szczycie Mont Blanc.

Alouette II dostał krajowy certyfikat lotniczy 2 maja 1957 roku.

Pierwsze egzemplarze wyprodukowano na potrzeby armii francuskiej i odbiorców cywilnych, a do zakończenia produkcji w 1975 roku fabrykę opuściło 1500 śmigłowców Alouette II, będąc używanych w ponad 80 krajach, na wyposażeniu 47 armii. Licencyjnie budowano go także w Szwecji i USA. Największym użytkownikiem Alouette II są Niemcy z 226 sztukami SA-315B i 54 sztukami SA-318C. Wiele z nich nadal pozostaje w służbie w armiach całego świata do dziś.

Oznaczenie śmigłowca zmieniło się na SE-313B po fuzji SNCASE z Sud Aviation, które ostatecznie zostało wchłonięte przez Aérospatiale w roku 1970.

W 1961 zastosowano nowy silnik Astazou IIA tworząc wersję SA-318C, która była wyprodukowana w znacznej liczbie 1303.

W 1963 Alouette II stał się pierwszym komercyjnym śmigłowcem napędzanym silnikiem turbinowym w USA.

Ostatnim wariantem śmigłowca był SA-315B Lama, zbudowany specjalnie dla armii Indii będący kombinacją kadłuba z Alouette II z mocnym silnikiem i układami przeniesienia napędu od Alouette III. Aérospatiale wyprodukowało 407 egzemplarzy tej wersji do 1989 roku, natomiast Indyjska firma HAL produkuje je w niewielkich ilościach do dzisiaj. Śmigłowce te znane są jako Cheetah.

Wersje śmigłowca Alouette IIEdytuj

  • SE 3130 Alouette II – po 1967 przemianowany na SA 313B Alouette II
  • SE 3131 Gouverneu – wersja dla VIP-ów, która doprowadziła do powstania Alouette III
  • SE 3140 Alouette II
  • HKP 2 Alouette II – szwedzka wersja licencyjna modelu SE 3130
  • SE 3150 Alouette Astazou – z turbowałowym silnikiem Turboméca Astazou IIA o mocy 550 KM (obniżoną do 360 KM) i wzmocnioną przekładnią główną od Alouette III
  • SE 3180 Alouette II – po 1967 przemianowany na SA 318C Alouette II pochodzący od SE 3150
  • SA-315B Lama – pochodzący od modelu SE 3150, zaprojektowany do operowania na dużych wysokościach z silnikiem Turboméca Astazou IIIB o mocy 650 kW (870 KM) obniżonej do 410 kW (550 KM). Na tej wersji śmigłowca ustanowiono do dziś nie pobity na żadnym typie śmigłowca rekord wysokości wynoszący 12442 m.
  • HAL Cheetah – indyjska wersja licencyjna modelu SA 315B Lama, około 270 sztuk.
  • HAL Lancer – zmodyfikowana wersja śmigłowca Cheetah do zadań przeciwpartyzanckich.
  • HAL Cheetal – Cheetah z silnikiem Safran Turbomeca TM333-2M2; prędkość 210 km/h, zasięg 640 km, długotrwałość lotu 3,5 h, 30 sztuk przebudowano[2].

UżytkownicyEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Aerospatiale Alouette II Light Utility Helicopter - France, www.militaryfactory.com [dostęp 2019-10-28] (ang.).
  2. Hindustan Aeronautics to supply Indian army with 20 Cheetals. flightglobal, 25 lutego 2013.
  3. Armée de l'Air Alouette IIs retire, „Air Forces Monthly”, nr 11 (1996), s. 3, ISSN 0955-7091