Indonezja

państwo w Azji

Indonezja, oficjalnie Republika Indonezji – wyspiarskie państwo unitarne położone w Azji Południowo-Wschodniej oraz w Oceanii, którego stolicą jest Dżakarta z 32 mln mieszkańców[4]. Położona między Oceanem Spokojnym a Indyjskim jest największym krajem wyspiarskim na świecie z ponad trzynastoma tysiącami wysp[5]. Jest 14. pod względem powierzchni krajem i 7. wliczając tereny morskie[6]. Jest 4. najludniejszym krajem na świecie z ponad 260-milionową populacją z największą liczbą wyznawców islamu na świecie[7]. Najbardziej zaludnioną wyspę na świecie, Jawę, zamieszkuje ponad połowa ludności kraju.

Republik Indonesia
Republika Indonezji
od 1949
Flaga Indonezji
Godło Indonezji
Flaga Indonezji Godło Indonezji
Dewiza: (indon.) Bhinneka Tunggal lka
(Jedność w różnorodności)
Hymn:
Indonesia Raya
(Wielka Indonezja)
Położenie Indonezji
Konstytucja Konstytucja Republiki Indonezji
Język urzędowy indonezyjski
Stolica Dżakarta
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Joko Widodo
Szef rządu prezydent Joko Widodo
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
15. na świecie
1 904 569 km²
93 000 km² (4,85%)
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
4. na świecie
260 580 739[1]
137 osób/km²
Jawajczycy (40,6%), Sundajczycy (15,0%), Madurowie (3,3%), Minangkabau (2,7%), Betawi (2,4%), Bugijczycy (2,4%), Banten (2,0%), Banjar (1,7%), inne (29,9%)[2]
PKB (2016)
 • całkowite 
 • na osobę

932 mld[3] USD
3600 USD
PKB (PSN) (2016)
 • całkowite 
 • na osobę

3032 mld[3] dolarów międzynar.
11 700 dolarów międzynar.
Jednostka monetarna rupia indonezyjska (IDR)
Niepodległość od Holandii
17 sierpnia 1945
Religia dominująca islam (87,2%)
Strefa czasowa UTC +7 do +9
Kod ISO 3166 ID
Domena internetowa .id
Kod samochodowy RI
Kod samolotowy PK
Kod telefoniczny +62
Mapa Indonezji

Indonezja jest członkiem m.in. G20, ASEAN, ONZ i WTO. W styczniu 2009 Indonezja zawiesiła członkostwo w OPEC, gdyż w 2004 stała się importerem netto ropy naftowej i wciąż rośnie jej uzależnienie od importu tego surowca.

Spis treści

Etymologia nazwy krajuEdytuj

Nazwa Indonezja wywodzi się z dwóch greckich słów: Ἰνδός Indos – „indyjski” i νῆσος, nesos – „wyspa”.

Symbole narodoweEdytuj

  • Godło przedstawia mitycznego ptaka Garudę, złotego orła reprezentującego twórczą energię. Kolor złoty oznacza wielkość narodu Indonezji, a czarny przyrodę. Skrzydła orła składają się z 17 piór, ogon z 8, a szyja z 45. Liczby te układają datę proklamacji niepodległości Indonezji 17 sierpnia 1945. W szponach orła widnieje szarfa z napisem Bhinneka Tunggal Ika (Jedność w różnorodności). Jest to motto w języku starojawajskim, które oznacza jedność Indonezyjczyków pomimo ich odrębności etnicznych i kulturowych. Tarcza jest symbolem ochrony państwa. Na tarczy umieszczone pięć symboli oznacza pięć podstawowych zasad funkcjonowania państwa (Pancasila). Gwiazda o kolorze złotym reprezentuje wiarę w Boga, łańcuch – sprawiedliwość, drzewo banian – jedność Indonezji, głowa bawołu – demokrację, a kłos ryżu i gałązka bawełny – równość (zobacz więcej w artykule Godło Indonezji).
  • Flaga, nazywana jest Sang Dwiwarna – żyjąca osoba. Kolor czerwony reprezentuje ciało i życie fizyczne, kolor biały duszę i życie duchowe. Barwy flagi nawiązują do średniowiecznego cesarstwa Madjapahit. Ma ona ponad 800 lat, ale stała się oficjalną flagą Indonezji dopiero 17 sierpnia 1945. Wbrew powszechnemu przekonaniu jest inna niż flaga Monako, różni się formatem (zobacz więcej w artykule Flaga Indonezji).
  • Hymnem jest Indonesia Raya (Wielka Indonezja), który powstał w 1928 roku (zobacz więcej w artykule Hymn Indonezji).

Ustrój politycznyEdytuj

Indonezja jest republiką. Głową państwa jest prezydent wybierany na 5 lat przez Doradcze Zgromadzenie Ludowe. Władza ustawodawcza należy do parlamentu (z 500 miejsc 100 obsadza prezydent) o 5-letniej kadencji. Rząd pod kierownictwem prezydenta sprawuje władzę wykonawczą. Władza sądownicza należy do Sądu Najwyższego, którego członków wybiera prezydent.

władza ustawodawcza

władza wykonawcza

władza sądownicza

  • Sąd Najwyższy (Mahkamah Agung)

Ludowa Izba Reprezentantów Rozkład miejsc według partii (Wyniki z wyborów 9 kwietnia 2009):

  • Demokratyczna Partia Indonezji (PDI): 20,9% (148)
  • Wspólny Sekretariat Grup Funkcjonalnych (GOLKAR): 14,5% (107)
  • Demokratyczna Partia Indonezji – Walka (PDI-P): 14,0% (148)
  • Partia Sprawiedliwości i Dobrobytu (PKS): 7,9% (57)
  • Partia Mandatu Narodowego (PAN): 6,0% (46)
  • Zjednoczona Partia na rzecz Rozwoju (PPP): 5,3% (37)
  • Partia Przebudzenia Narodowego (PKB): 4,9% (28)
  • Ruch Partii Wielkiej Indonezji (GERINDRA): 4,5% (26)
  • partia Świadomości Narodu (HANURA): 3,8% (17)

29 innych partii otrzymało mniej niż 2,5% głosów, więc nie otrzymało żadnych miejsc w Izbie Reprezentantów; z powodów zasad wyborów liczba otrzymanych miejsc nie odpowiada procentowi otrzymanych głosów[2].

Siły zbrojneEdytuj

Indonezja w składzie swoich sił zbrojnych posiada siły lądowe, marynarkę wojenną oraz siły powietrzne. Wojska indonezyjskie liczą 476 tys. żołnierzy zawodowych oraz 400 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) indonezyjskie siły zbrojne stanowią 19. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 6,9 mld dolarów (USD)[8].

Podział administracyjnyEdytuj

Osobny artykuł: Prowincje Indonezji.
 
Mapa administracyjna

Indonezja jest podzielona na 34 prowincje, w tym trzy (Aceh, Dżakarta i Yogyakarta) okręgi specjalne. Prowincje dzielą się na dystrykty (kabupaten) i okręgi miejskie (kota).

DemografiaEdytuj

Ludność Indonezji jest zróżnicowana pod względem kulturowym. Ogółem występuje ok. 300 grup etnicznych posługujących się ok. 250 odrębnymi językami (razem z dialektami 583)[potrzebny przypis], chociaż większość z nich należy do tej samej rodziny[9]. Językiem urzędowym jest indonezyjski.

Najliczniejsze grupy etniczne to[2]:

MiastaEdytuj

Dżakarta jest drugą aglomeracją świata, przekraczając 30 milionów mieszkańców. Po kilka milionów liczą: na zachodniej Jawie Bandung, na wschodniej – Surabaja, a na Sumatrze Medan.

Problemy demograficzneEdytuj

Blisko 80% ludności żyje w zachodniej części kraju[10], ale ta część populacji rośnie w wolniejszym tempie niż w pozostałych częściach kraju[11]. To tworzy nierówności majątkowe, w bezrobociu i dostępie do służby zdrowia pomiędzy gęsto zaludnionymi wyspami jak Sumatra i Jawa a słabo zaludnionymi jak wyspy Moluki i zachodnia część Nowej Gwinei, które również uważano za nieprzyjazne tereny kraju[12][13]. Nierówności dochodowe dalej stanowią problem, lecz nie mają tylko skutków gospodarczych, ale również społeczne, jak dyskryminacja[14][15]. Dyskryminacja rasowa, głównie przeciwko Chińczykom, nadal jest sprawą kontrowersyjną i trwa od holenderskiej kolonizacji[16][17].

ReligieEdytuj

Osobny artykuł: Religia w Indonezji.

Skład religijny według spisu powszechnego w 2010 roku[18]:

GeografiaEdytuj

Osobny artykuł: Geografia Indonezji.
 
Główne wyspy Indonezji

Indonezja jest państwem wyspiarskim, położonym na 17 508 wyspach. Około 6 tys. z nich jest zamieszkanych. Należą one do Archipelagu Malajskiego. Wyspy Indonezji rozciągają się na długości ponad 5 tys. km wzdłuż równika i na długości 1750 km z południa na północ. Ich brzegi opływają Ocean Spokojny i Indyjski. Na wyspach znajdują się liczne wulkany. Indonezja jest często nękana przez trzęsienia ziemi i tsunami. Najwyższym szczytem jest Puncak Jaya – wysokość 4884 m. Graniczy z Papuą-Nową Gwineą na Nowej Gwinei, Malezją na Borneo i Timorem Wschodnim na Timorze.

 
Sulawesi

Najważniejsze wyspy Indonezji to Sumatra, Jawa, Borneo, Celebes (Sulawesi) i Nowa Gwinea (część zachodnia stanowi indonezyjskie prowincje Papua i Papua Zachodnia, a część wschodnia jest niepodległym państwem – Papua-Nowa Gwinea).

 
Bali

Mniejsze indonezyjskie wyspy:

Rzeki Indonezji: Kapuas, Barito, Mahakam (Borneo), Hari, Kampar, Musi (Sumatra), Solo (Jawa), Mamberamo, Digul (Nowa Gwinea).

GeologiaEdytuj

Tektoniczne, Indonezja jest bardzo niestabilna. Leży w Pacyficznym Pierścieniu Ognia, w miejscu gdzie płyta indoaustralijska i płyta pacyficzna wciągają pod ziemię płytę euroazjatycką, gdzie topi się około 100 km pod powierzchnią ziemi. Łańcuch wulkanów rozciąga się od Sumatry do Morza Banda[19]. Podczas, gdy popiół wulkaniczny użyźnił glebę w wielu rejonach kraju, spowodował także, że w niektórych regionach warunki rolnicze są nieprzewidywalne[20]. Spośród 400 wulkanów około 150 jest czynnych[21].

 
Ważniejsze wulkany w Indonezji.

Największa erupcja miała miejsce 75 000 lat temu, gdy wybuchł superwulkan Toba (obecnie jezioro Toba). Uważa się, że wybuch superwulkanu doprowadził do wulkanicznej zimy i ochłodzenia klimatu, a następnie do efektu wąskiego gardła w ludzkiej ewolucji około 50 000 lat temu[22].

Między rokiem 1972 a 1990 odnotowano 29 erupcji wulkanów, głównie na Jawie. Dwa najbardziej gwałtowne wybuchy wulkanów w czasach współczesnych miały miały miejsce w Indonezji. W 1815 roku doszło do erupcji wulkanu Tambora na wyspie Sumbawa, zabijając 92 000 ludzi[23]. Tambora wytworzyła największą erupcję, jaka miała miejsce w ciągu ostatnich 10 000 lat[23]. Erupcja ta wprowadziła olbrzymie ilości popiołu wulkanicznego do górnych warstw atmosfery. Dodatkowo wydarzyło się to w środku okresu małej aktywności słonecznej, zwanego minimum Daltona, mającego miejsce w latach 1790-1830[23]. Wybuch wulkanu Krakatau w 1883 roku jest jednym z najbardziej zabójczych i destrukcyjnych erupcji w znanej historii. Prawie 40 000 osób zmarło wskutek wybuchu i powstałego tsunami[24].

HistoriaEdytuj

Osobny artykuł: historia Indonezji.
 
Batavia, Holenderskie Indie Wschodnie, 1682

Do II wojny światowejEdytuj

Między VIII a XIII wiekiem n.e. na terytorium Indonezji znajdowały się 4 silne państwa: Śriwidźaja (na Sumatrze), Mataram, Kediri i Majapahit. Od XIV w. zaczęli się osiedlać kupcy arabscy. Od początku XVII wieku wyspy obecnej Indonezji były kolonizowane przez Europejczyków, przede wszystkim Holendrów, związanych z handlową Holenderską Kompanią Wschodnioindyjską (VOC), powstałą w 1602. Punktem, z którego wychodziły przedsięwzięcia Kompanii, stała się założona na Jawie faktoria w Batawii. Części wysp indonezyjskich były zajęte przez inne mocarstwa kolonialne, lecz w miarę upływu czasu Holendrzy skupili władzę zwierzchnią nad lokalnymi władcami. W 1799 Kompania Wschodnioindyjska została zlikwidowana, a jej kolonie zostały po wojnach napoleońskich podporządkowane rządowi Holandii jako kolonia Holenderskie Indie Wschodnie. W latach 1825–1830 miało miejsce powstanie ludności tubylczej na Jawie oraz walki na tle religijnym na Sumatrze (Wojna Padri). Pod koniec XIX wieku kolonie bardzo rozwinęły się gospodarczo. Po I wojnie światowej doszło do rozbudzenia świadomości narodowej Indonezyjczyków, powstały partie polityczne, takie jak Nacjonalistyczna Partia Indonezji (z Sukarno na czele), poddawane holenderskim represjom. W połowie lat 20. komuniści indonezyjscy zorganizowali nieudaną zbrojną rebelię niepodległościową[25].

 
Sukarno, twórca niepodległej Indonezji

Od II wojny światowejEdytuj

W latach 1942–1945 w czasie II wojny światowej archipelag został zajęty przez Japończyków. Po wyzwoleniu od okupantów 17 sierpnia 1945 Indonezja zadeklarowała niepodległość i nastąpił wybuch walk niepodległościowych przeciw Holandii, na skutek którego w 1949 Holandia uznała niepodległe państwo indonezyjskie. Stolica Indii Holenderskich – Batawia – została przemianowana wówczas na Dżakartę i została stolicą republiki. W 1961 armia indonezyjska zdobyła od Holandii zachodnią część wyspy Nowa Gwinea, która weszła w skład Indonezji jako prowincja Irian Zachodni.

Pierwszy prezydent kraju Sukarno starał się równoważyć wpływy wojska, islamistów i komunistów na sytuację w kraju[26]. Nacjonalistyczne poglądy członków rządu doprowadziły do radykalizacji polityki zagranicznej kraju, który szybko wpadł w konflikt z Malezją, względem której Indonezja zgłaszała pretensje terytorialne co do wyspy Borneo. Indonezja rozpoczęła też wspieranie lewicowej partyzantki walczącej na Borneo z rządem malezyjskim (powstanie w Sarawaku) oraz poparła antymalezyjską i antykolonialną rebelię w Brunei[27]. Relacje z tym państwem uległy dalszemu pogorszeniu po tym, jak Indonezja wsparła nieudaną rewolucję w Brunei. Obawiając się zagrożenia ze strony Holandii, Wielkiej Brytanii lub Stanów Zjednoczonych, Indonezja rozpoczęła proces zakupu broni z ZSRR. Zagrożenie ze strony Zachodu było na tyle prawdopodobne, że CIA wsparło rebelię, która wybuchła w 1958 roku. Choć została ona stłumiona do końca tego samego roku, to nieliczne oddziały partyzanckie działały do 1961[28]. Gdy Komunistyczna Partia Indonezji zaczęła zdobywać coraz większe poparcie, aż w końcu zagroziła rządowi nacjonalistów, USA wycofało swoją pomoc względem Indonezji, a relacje z Zachodem uległy pogorszeniu[29].

W okresie 1965–1966 roku wysoko postawiony wojskowy, Suharto, stopniowo odsunął Sukarno od władzy i wprowadził juntę. Suharto wycofał dotychczasową antyimperialistyczną politykę, która miała rzekomo zwiększać w Indonezji wpływy ZSRR i Chin. W tym czasie Suharto krwawo stłumił wojskowy zamach stanu, o który oskarżona została Komunistyczna Partia Indonezji. Zamach stanu rozpoczął brutalne czystki i zniszczenie Komunistycznej Partii Indonezji. W represjach junty zginęło co najmniej 500 tysięcy ludzi, a więcej niż milion ludzi trafiło do więzień[30][31][32][33]. Suharto zwrócił się przeciw dotychczasowym sojusznikom Sukarno z lewicowej partyzantki na Borneo i wsparł rząd malezyjski w jej zwalczaniu. Rządy Suharto szybko zyskały przeciwników, a w kraju rozwinął się separatyzm, przeciwko rządowi swoją kampanię rozpoczął partyzancki Ruch Wolnej Papui[34]. W 1975 roku Indonezja zajęła byłą kolonię portugalską Timor Wschodni, co spowodowało długoletni konflikt rządu indonezyjskiego z tamtejszym ruchem niepodległościowym FRETILIN, zakończony uzyskaniem przez Timor Wschodni niepodległości w roku 2002. W 1975 roku rozpoczęła się trwająca do 2005 roku separatystyczna rebelia Ruchu Wolnego Acehu[35]. W maju 1998, dwa miesiące po ostatniej reelekcji, fala protestów społecznych zmusiła Suharto do ustąpienia. W 2001 roku prezydentem Indonezji wybrano córkę Sukarno, Megawati Soekarnoputri.

W XXI wieku kraj nękają zamachy terrorystów islamskich, m.in. z grupy Dżama’a Islamijja.

GospodarkaEdytuj

Osobny artykuł: Gospodarka Indonezji.
 
Dżakarta

Ze względu na wysoki poziom wzrostu gospodarczego Indonezja zaliczana jest do grupy azjatyckich tygrysów.

Indonezja jest krajem raczej rolniczym, odgrywającym ważną rolę w gospodarce światowej jako dostawca kauczuku, kakao (w czwórce największych producentów na świecie), pieprzu, chininy. Jest też producentem ropy (934 kb/d w 2007) i cyny. Gospodarka rolno-plantacyjna daje około 60% dochodu narodowego. Trudny teren do zagospodarowania daje Indonezji możliwości uprawy niecałych 15% powierzchni kraju. Głównymi uprawami są ryż, drzewo kauczukowe, herbata, tytoń, przyprawy, palma oleista.

TurystykaEdytuj

W 2015 roku kraj ten odwiedziło 10,408 mln. turystów (10,3% więcej niż w roku poprzednim), generując dla niego przychody na poziomie 10,761 mld dolarów[36].

InternetEdytuj

Indonezja jest piątym państwem na świecie pod względem liczby użytkowników Internetu wynoszącą 132,7 mln osób[37], a liczba użytkowników Facebooka wynosi 88 mln ludzi, co daje mu 4. miejsce w świecie[37][38]. Większość użytkowników Internetu to osoby w wieku 18 do 25 lat, a średnio korzystają z niego 4,7 godziny[39][40]. Około 85% ruchu sieciowego generują telefony komórkowe, podczas gdy liczba użytkowników laptopów jest większa niż łączna liczba użytkowników komputerów PC i tabletów[41]. Internet pozostaje stosunkowo nowym medium komunikacyjnym w Indonezji. Podobnie jak w większości krajów rozwijających się rozwój Internetu rozpoczął się w latach 90. XX wieku. Pierwszym dostawcą usług internetowych był IndoNet, który rozpoczął działalność w Dżakarcie w 1994 roku[42].

Ochrona zdrowiaEdytuj

Rząd Indonezji na ochronę zdrowia wydaje 2,9% PKB rocznie[43]. Każdy obywatel jest chroniony na mocy Jaminan Kesehatan Nasional (JKN), czyli powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, które zainicjowało Ministerstwo Zdrowia Indonezji. Oczekuje się, że wydatki na służbę zdrowia będą rosnąć 12% w skali roku i w 2019 roku mają wynosić 46 mld USD[44]. Zgodnie z JKN wszyscy Indonezyjczycy otrzymują pokrycie wielu zabiegów medycznych świadczonych przez podmioty publiczne i firmy prywatne, które zdecydowały się przystąpić do programu. W 2010 roku śmiertelność matek przy porodzie wynosiła 240 kobiet na 100 tys. porodów[45]. Głównymi problemami zdrowotnymi są zanieczyszczenie powietrza, niedożywienie, nadużywanie alkoholu, palenie papierosów oraz choroby. Od lat. 60. XX wieku wyniki zdrowotne w Indonezji ulegają systematycznej poprawie[46]. Średnia długość życia wynosi 70,8 lat[46][43]. Śmiertelność noworodków spadła z 220 w 1960 do 45 na 1000 urodzeń w 2007 roku. Szacuje się, że jedna trzecia dzieci poniżej 5. roku życia cierpi na zahamowanie wzrostu[46]. Ponad 28 milionów mieszkańców kraju żyje poniżej granicy ubóstwa, czyli 17 USD miesięcznie, a około połowa żyje za niewiele powyżej tej granicy. Od 1990 roku niedożywienie wśród dzieci spadło z 38 do 25% w 2000 roku. Częstotliwość palenia jest bardzo wysoka, a około 400 000 ludzi rocznie umiera na choroby związane z paleniem[44].

EdukacjaEdytuj

 
Bandung Institute of Technology jest uważany za jeden z najbardziej prestiżowych uniwersytetów w Indonezji[47].

Obowiązek szkolny w Indonezji obejmuje dzieci między 7. a 18. rokiem życia[48][49]. Rodzice mogą wybrać, czy chcą posłać dziecko do szkoły państwowej, niereligijnej szkoły publicznej nadzorowanej przez Ministerstwo Edukacji i Kultury albo prywatnej lub półprywatnej szkoły religijnej (najczęściej islamskiej) nadzorowanej i kontrolowanej przez Ministerstwo ds. Religii[50][51]. W 2011 roku stopa skolaryzacji wynosiła 94% dla edukacji podstawowej, 75% edukacji średniej i 27% edukacji wyższej. Stopa alfabetyzacji wynosiła 93%[52].

W 2014 roku w Indonezji działało 118 państwowych uniwersytetów. Dopuszczenie na studia wyższe zależy od wyniku ogólnokrajowego egzaminu wstępnego (SNMPTN i SBMPTN). Według rankingu Times Higher Education World University Ranking z 2015 roku najlepszym uniwersytetem w Indonezji jest Uniwersytet Indonezyjski (miejsce 310. na świecie, spadek z 209. w 2009 roku). Wszystkie szkoły wyższe zlokalizowane są na Jawie. Andalas Univeristy jest pionierem w tworzeniu ośrodka akademickiego poza Jawą[53].

Zobacz teżEdytuj

Przypisy

  1. The World Factbook — Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-02] (ang.).
  2. a b c CIA – The World Factbook.
  3. a b Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Banku Światowego na rok 2016: World Bank: Indonesia (ang.). [dostęp 2017-11-18].
  4. Demographia: World urban areas
  5. Hanya ada 13.466 Pulau di Indonesia, „National Geographic Indonesia”, 8 lutego 2012 [dostęp 2017-01-08].
  6. The World Factbook — Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-01-08].
  7. Indonesia | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-01-08].
  8. Indonesia (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-17].
  9. Britannica: Austronesian languages
  10. Tadjoeddin Mohammad Zulfan, Routine violence in the island of Java, Indonesia: Neo-malthusian and social justice perspectives, Anis Chowdhury, Syed Mansoob Murshed, październik 2010.
  11. Social and Demographic Issues in Indonesia – Future Directions International, „Future Directions International”, 27 sierpnia 2015 [dostęp 2017-01-19] (ang.).
  12. Social and Demographic Issues in Indonesia – Future Directions International, „Future Directions International”, 27 sierpnia 2015 [dostęp 2017-01-19] (ang.).
  13. Upton Stuart, The impact of migration on the people of Papua, Indonesia. A historical demographic analysis, 2009.
  14. PUSPEN TNI, Teamworks Indonesia, WEBSITE TENTARA NASIONAL INDONESIA, www.tni.mil.id [dostęp 2017-01-19] (ang.).
  15. Indonesia's Rising Divide, „World Bank” [dostęp 2017-01-19] (ang.).
  16. Responses to information Requests, Immigration and Refugee Board of Canada, 2010.
  17. Setijadi Charlotte, Ethnic Chinese in contemporary Indonesia: Changing identity politics and the paradox of sinification, Yusof Ishak Institute, 2016.
  18. Indonesia. Badan Pustat Statistik. [dostęp 2014-03-28].
  19. Witton 2003 ↓, s. 38.
  20. Lebon Sylviane, Volcanic activity and environment: Impacts on agriculture and use of geological data to improve recovery processes, 2009.
  21. Volcanoes of Indonesia, www.volcanodiscovery.com [dostęp 2017-01-11].
  22. Stanisławska Aleksandra, Superwulkany. Czy grozi nam globalna katastrofa?, wyborcza.pl, 15 sierpnia 2015 [dostęp 2017-01-11].
  23. a b c Tambora, www.volcanodiscovery.com [dostęp 2017-01-11].
  24. Wulkan ciągle aktywny: Krakatau 130 lat po tragedii, tvnmeteo.tvn24.pl [dostęp 2017-01-11].
  25. Kahin 1952 ↓, s. 86.
  26. Witton 2003 ↓, s. 26–28.
  27. Greg Poulgrain: The genesis of konfrontasi: Malaysia, Brunei, Indonesia, 1945-1965. C. Hurst & Co. Publishers, 1998. ​ISBN 9781850655138​.
  28. Roadnight, Andrew (2002). United States Policy towards Indonesia in the Truman and Eisenhower Years. New York: Palgrave Macmillan. ​ISBN 0-333-79315-3​.
  29. Witton 2003 ↓, s. 29.
  30. Friend 2003 ↓, s. 113.
  31. Robert Cribb, Unresolved Problems in the Indonesian Killings of 1965––1966, „Asian Survey”, 42 (4), 2002, s. 550–563, DOI10.1525/as.2002.42.4.550, ISSN 0004-4687 (ang.).
  32. Ricklefs 1993 ↓, s. 280–284, 287–290.
  33. Friend 2003 ↓, s. 107–109.
  34. Richard Chauvel, Ikrar Nusa Bhakti, The Papua conflict: Jakarta’s perceptions and policies, 2004, ​ISBN 1-932728-08-2​, ​ISBN 978-1-932728-08-8​.
  35. Amnesty: Indonesia ‘failing to uphold’ Aceh peace terms.
  36. UNWTO Tourism Highlights, 2016 Edition (ang.). UNWTO, 2016. [dostęp 2016-10-04]. s. 9.
  37. a b Internet Top 20 Countries – Internet Users 2016, www.internetworldstats.com [dostęp 2017-01-18] (ang.).
  38. Countries with most Facebook users 2016 | Statistic, Statista [dostęp 2017-01-18] (ang.).
  39. Mayoritas Netizen di Indonesia Berusia 18-25 Tahun, „beritasatu.com” [dostęp 2017-01-18].
  40. Tech in Asia – Connecting Asia's startup ecosystem, www.techinasia.com [dostęp 2017-01-18] (ang.).
  41. The Jakarta Post, RI highly dependent on mobile Internet, „The Jakarta Post” [dostęp 2017-01-18] (ang.).
  42. 佐賀大学総合情報基盤センター, www.cc.saga-u.ac.jp [dostęp 2017-01-18] (jap.).
  43. a b Indonesia, World Health Organization [dostęp 2017-01-10] (ang.).
  44. a b Mark Britnell, In Search of the Perfect Health System, Palgrave, 2015, s. 47, ISBN 978-1-137-49661-4 (ang.).
  45. State of the World’s Midwifery 2014 | UNFPA – United Nations Population Fund, www.unfpa.org [dostęp 2017-01-10].
  46. a b c World Bank and Health in Indonesia, „World Bank” [dostęp 2017-01-10] (ang.).
  47. Jawa Pos dotcom, 26 listopada 2004 [dostęp 2017-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2004-11-26].
  48. The Jakarta Post, RI kicks off 12-year compulsory education program, „The Jakarta Post” [dostęp 2017-01-09].
  49. Samer Al-Samarrai, Awakening Indonesia’s Golden Generation: Extending Compulsory Education from 9 to 12 Years, Education, 3 września 2013 [dostęp 2017-01-09] (ang.).
  50. About this Collection – Country Studies, „The Library of Congress” [dostęp 2017-01-09].
  51. Indonezja. Polityka społeczna – Encyklopedia PWN – źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2017-01-09].
  52. Indonesia | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-01-09].
  53. Andalas University | GBG, 8 listopada 2016 [dostęp 2017-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-08].

BibliografiaEdytuj

  • Colin Brown, A Short History of Indonesia, Crows Nest, New South Wales: Allen & Unwin, 2003.
  • T. Friend, Indonesian Destinies, Harvard University Press, 2003, ISBN 0-674-01137-6.
  • George McTurnan Kahin, Nationalism and Revolution in Indonesia, Ithaca, NY: Cornell University Press, 1952.
  • M. C. Ricklefs, A History of Modern Indonesia Since c. 1300, wyd. 2nd ed., London: MacMillan, 1993, ISBN 978-0-333-57689-2.
  • Jean Gelman Taylor, Indonesia, New Haven and London: Yale University Press, 2003, ISBN 0-300-10518-5.
  • T. Whitten, R. E. Soeriaatmadja, A.A. Suraya, The Ecology of Java and Bali, Hong Kong: Periplus Editions, 1996.
  • Patrick Witton, Indonesia, Melbourne: Lonely Planet, 2003, ISBN 1-74059-154-2.

Linki zewnętrzneEdytuj