Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy rodzaju roślin. Zobacz też: Tytoń (produkt).

Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.[2] Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii[3]. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy. Roślina ta jest stosowana na całym świecie do wyrobu produktów tytoniowych.

Tytoń
Ilustracja
Tytoń szlachetny (Nicotiana tabacum)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd psiankowce
Rodzina psiankowate
Rodzaj tytoń
Nazwa systematyczna
Nicotiana L.
Sp. Pl. 180. 1753

Spis treści

EtymologiaEdytuj

Nazwa rodzaju, łac. Nicotiana, została utworzona na cześć Jeana Nicota, ambasadora Francji w Portugalii, który wprowadził w swej ojczyźnie zwyczaj palenia tytoniu; takie samo pochodzenie ma też nazwa występującego w tytoniu alkaloidu – nikotyny[4].

Nazwa polska, tytoń, pochodzi z tur. tütün; w dawnej polszczyźnie spotykało się także warianty: tiutiuń, tiutuń, tutiun, tutun, tutuń, tytiuń oraz tytuń[5][6].

SystematykaEdytuj

Synonimy[3]

Amphipleis Raf., Blenocoes Raf., Dittostigma Phil., Eucapnia Raf., Langsdorfia Raf., Lehmannia Spreng., Perieteris Raf., Polydiclis (G. Don) Miers, Sairanthus G. Don, Siphaulax Raf., Tabacum Gilib., Tabacus Moench, Waddingtonia Phil.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Jeden z 8 rodzajów w podrodzinie podrodzina Nicotianoideae w rodzinie psiankowatych (Solanaceae), wchodzącej wraz z siostrzaną rodziną powojowatych (Convolvulaceae) w skład rzędu psiankowców (Solanales).

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Solananae R. Dahlgren ex Reveal, rząd psiankowce (Solanales Dumort.), podrząd Solanineae Engl., rodzina psiankowate (Solanaceae Juss.), podrodzina Nicotianoideae Miers., plemię Nicotianeae Dumort., podplemię Nicotianinae Dunal in DC., rodzaj tytoń (Nicotiana L.)[7].

Gatunki flory PolskiBłąd w przypisach: Nieprawidłowe nazwy parametrów elementu <ref>.
BŁĄD PRZYPISÓW
Inne gatunki (wybór)

ZastosowanieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-10-03].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-10].
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  4. Nicot Jean, Encyklopedia PWN [dostęp 2016-01-22].
  5. Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005, s. 659. ISBN 83-08-03648-1.
  6. Stanisław Stachowski: Słownik historyczno-etymologiczny turcyzmów w języku polskim. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2014, s. 604. ISBN 978-83-7638-407-8.
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Nicotiana (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-10].
  8. Zbigniew Przybylak, Tradycyjny ogród ekologiczny, TOM II: Ekologiczne preparaty na szkodniki i choroby, Bydgoszcz: Wydawnictwo Gaj, 2013.