Aquilaria hirta Ridl. – małe drzewo należące do rodziny wawrzynkowatych. Występuje naturalnie w Azji Południowo-Wschodniej.

Aquilaria hirta
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

ślazowce

Rodzina

wawrzynkowate

Rodzaj

Aquilaria

Gatunek

Aquilaria hirta

Nazwa systematyczna
Aquilaria hirta Ridl.
J. Straits Branch Roy. Asiat. Soc. 35:78. 1901[3]
Synonimy
  • Aquilaria moszkowskii Gilg[4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]

Rozmieszczenie geograficzne edytuj

Rośnie naturalnie w południowej Tajlandii, w Malezji (stany Johor, Pahang i Terengganu), Singapurze oraz Indonezji (wschodnia Sumatra)[3].

Biologia i ekologia edytuj

Naturalnym habitatem są lasy nizinne lub wzgórza do wysokości 300 m n.p.m.[6]

Zastosowanie edytuj

Drewno tego gatunku nosi handlową nazwę agar (ang. agarwood). Drewno bywa często atakowane przez grzyby lub bakterie. Drewno zainfekowane pasożytem wydziela woń – olej ochronny, który występuje na rannych obszarach (korzenie, gałęzie lub pień), które stopniowo stają się twardsze i zmieniają barwę na ciemnobrązową lub czarną[7].

Agar jest wykorzystywany w produkcji perfum oraz w medycynie tradycyjnej. Ze względu na kosztowny i pracochłonny proces ekstrakcji jest ono bardzo drogie. Minimum 20 kg niskiej jakości drewna żywicznego potrzebne jest do wytworzenia 12 ml oleju agarowego. Najwyższej jakości olej otrzymywany jest z drzew starszych niż 100 lat. Sprzedaż perfum opartych na tym ekstrakcie rośnie z roku na rok[7].

Ważnym zastosowaniem drewna tego gatunku jest produkcja kadzidła. Agar jest także afrodyzjakiem, zarówno w postaci olejku, jak i kadzidła. Są to na ogół lokalne zastosowania, ale olej jest również sprzedawany w aptekach wietnamskich do użytku wewnętrznego. W medycynie chińskiej wykorzystuje proszku z drewna w leczeniu marskości wątroby oraz innych dolegliwości. Ma zastosowanie również w leczeniu nowotworów płuc i żołądka[7].

Zagrożenia edytuj

Zaobserwowano, że wycina się wiele zdrowych drzew, żeby zebrać ledwie kilka kilogramów zainfekowanego drewna. Wzrost handlu tym drewnem w ciągu ostatniej dekady doprowadził do nadmiernej eksploatacji w całym zakresie. Według Czerwonej księgi gatunków zagrożonych jest gatunkiem narażonym na wyginięcie (VU – vulnerable)[8].

Przypisy edytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-23] (ang.).
  3. a b Taxon: Aquilaria hirta Ridl.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-01-20]. (ang.).
  4. Aquilaria hirta Ridl.. The Plant List. [dostęp 2014-01-20]. (ang.).
  5. Aquilaria hirta, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  6. Conservation of Aquilaria (Thymelaeaceae) in Peninsular Malaysia. apafri.org. [dostęp 2014-01-20]. (ang.).
  7. a b c Agarwood (Oud). Fragrantica. [dostęp 2014-01-20]. (ang.).
  8. Y. Harvey-Brown, Aquilaria hirta, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2014-01-20] (ang.).