Atanazy (metropolita Moskwy)

Atanazy, imię świeckie Andriej (zm. 1575) – metropolita moskiewski i całej Rusi od marca 1564 do maja 1566 r.

Atanazy
Andriej
Metropolita Moskwy
ilustracja
Kraj działania  Rosja
Miejsce urodzenia Perejasław Zaleski
Data i miejsce śmierci 1575
Monaster Czudowski
Metropolita Moskwy
Okres sprawowania 1564–1566
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Śluby zakonne 1562
Diakonat przed 1550
Prezbiterat przed 1550
Nominacja biskupia 24 lutego 1564
Chirotonia biskupia 5 marca 1564

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z Perejasławia Zaleskiego. Był duchowym uczniem świętego mnicha Daniela Perejasławskiego. Przed 1550 ożenił się i został wyświęcony na kapłana, zaś w wymienionym roku mianowano go protopopem soboru Zwiastowania na Kremlu moskiewskim i spowiednikiem cara Iwana IV Groźnego[1].

Brał udział w marszu Iwana Groźnego na Kazań, odprawiając w jego trakcie nabożeństwa w intencji sukcesów wojsk rosyjskich (1552). Według tradycji w drodze został uzdrowiony przed relikwiami św. Aleksandra Newskiego. Po zdobyciu Kazania brał udział w ceremonii położenia kamienia węgielnego pod pierwszą cerkiew w mieście. W 1554 razem z metropolitą moskiewskim Makarym udzielił sakramentu chrztu następcy tronu, Iwanowi Iwanowiczowi[1].

Metropolita moskiewskiEdytuj

Po śmierci żony, w 1562 wstąpił do Monasteru Czudowskiego i przyjął imię mnisze Atanazy. Dwa lata później, na soborze zwołanym po śmierci metropolity Makarego, został 24 lutego wybrany na jego następcę, zaś 5 marca intronizowany[1]. Brał udział w chirotonii biskupiej biskupa kazańskiego Germana[1].

W okresie sprawowania urzędu przez Atanazego metropolita moskiewski przestał brać udział w oficjalnych naradach państwowych z carem. Gdy Iwan Groźny rozpoczął prześladowania bojarów i opuścił Moskwę w 1564, Atanazy bezskutecznie wstawiał się za skazanymi na śmierć członkami potężnych rodów. Wzywał cara, by powstrzymywał się od przelewu krwi. Ostatecznie w 1566, być może wskutek niezgody na politykę opriczniny, Atanazy odszedł z urzędu i zamieszkał w Monasterze Czudowskim[1].

Zmarł w 1575 i został pochowany w klasztorze, w którym spędził ostatnie lata życia[1].

Działalność ikonograficzna i pisarskaEdytuj

Zajmował się odnawianiem starych ikon i pisaniem nowych. W 1555 razem z metropolitą Makarym odnawiał cudotwórczy obraz św. Mikołaja przywieziony do Moskwy z Wiatki (Chłynowa)[1]. Był także autorem Księgi stopni, gdzie w latach 1560/1561–1563 spisywał historię ziem ruskich[2]. Z 1566 pochodzi wzmianka o odnawianiu przez niego Włodzimierskiej Ikony Matki Bożej[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Afanasij
  2. Ewa Wierchucka, Rosyjskie biblioteki monastyczne (XI–XVII wiek), „FOLIA BIBLIOLOGICA” 2006/2007, nr 48/19, s. 71.
Poprzednik
Makary
Metropolita Moskwy
1564 – 1566
Następca
Filip II