Bohdan Podoski

Bohdan Czesław Karol Podoski (ur. 11 października 1894 w Łosicach, zm. 29 czerwca 1986 w Londynie) – polski prawnik, polityk, poseł na Sejm II, III i IV kadencji, działacz państwowy II Rzeczypospolitej.

Bohdan Podoski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 października 1894
Łosice, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1986
Londyn, Wielka Brytania
Przynależność polityczna Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Medal Niepodległości

ŻyciorysEdytuj

Bohdan Czesław Karol Podoski urodził się 11 października 1894 roku w rodzinie Kazimierza (zm. 1919) i Janiny z Lubowidzkich[1] (zm. 1926).

Ukończył Prywatne Gimnazjum Filologiczne T. Radlińskiego w Siedlcach (matura 1913). Następnie studiował na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej (1913–14), ale studiów nie ukończył. W latach 1919–1924 studiował prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, uzyskując stopień magistra praw[2].

Już w czasach gimnazjalnych członek tajnych organizacji młodzieżowych i od 1912 r. tajnego harcerstwa. W 1914 r. przebywał w Łukowie. Wtedy uznany za niezdolnego do służby wojskowej. W sierpniu 1915 wraz z rodziną ewakuowany do Rosji. Tam angażował się w działania charytatywne i organizacyjne m.in. w Polskim Towarzystwie Pomocy Ofiarom Wojny (sekretarz). W grudniu 1917 wstąpił ochotniczo do III Polskiego Korpusu Wschodniego. Był referentem w punkcie koncentracyjnym w Szepietówce. O maja 1918 urzędnik w sztabie Legii Rycerskiej I Polskiego Korpusu Wschodniego w Bobrujsku. Był członkiem Komendy Okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej w Mińsku, i w końcu komendantem tego Okręgu. W 1919 wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej[1].

W latach 1919–20 – w czasie studiów w Wilnie – był wiceprezesem Rady Młodzieży Akademickiej, współzałożycielem i przewodniczącym Filarecji Wileńskiej, ale też prezesem sądu ogólnoakademickiego[2].

Od kwietnia 1924 odbywał aplikację sądową w okręgu Sądu Apelacyjnego w Wilnie. Egzamin sędziowski złożył 4 listopada 1925 i niezwłocznie został p.o. sędziego śledczego 1. rewiru powiatu wilejskiego. 6 listopada 1926 został sędzią, a 29 listopada 1926 sędzią śledczym 6. obwodu w Wilnie. W 1927 Sąd Najwyższy powierzył m.in. mu prowadzenie śledztwa w sprawie Białoruskiej Włościańsko-Robotniczej „Hromady”, zdelegalizowanej 21 marca 1927 r. W 1930 r. został sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie[2].

Był uczestnikiem trzyosobowego zespołu (także Walery Sławek i Stanisław Car), pracującego nad przygotowaniem konstytucji kwietniowej 1935.

W latach 1928–1938 poseł na Sejm RP trzech kolejnych kadencji, jeden z czołowych parlamentarzystów BBWR. Obok Stanisława Cara i Walerego Sławka jeden z trzech współautorów założeń konstytucji kwietniowej. 6 września 1930 został członkiem Państwowej Komisji Wyborczej z ramienia BBWR przed wyborami parlamentarnymi w 1930[3][4]. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Wilno Miasto. Posiadał przydział do 86 pułku piechoty w Mołodecznie[5]. W latach 1935–1938 wicemarszałek Sejmu. Członek Zarządu Głównego Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich w 1939 roku[6].

Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Wilna, które pomiędzy październikiem 1939 a czerwcem 1940 znajdowało się pod okupacją litewską. Z kolei po okupacji Litwy przez Armię Czerwoną w 15 czerwca 1940 i aneksji państwa litewskiego przez ZSRR (3 sierpnia 1940) aresztowany 26 września 1940 przez NKWD, więziony na Łukiszkach i w Moskwie, skazany administracyjnie na osiem lat łagru, od lipca 1941 w łagrze nad Peczorą, zwolniony we wrześniu 1941 w wyniku układu Sikorski-Majski. Od połowy listopada 1941 do maja 1942 zastępca delegata polskiego w Karakałpackiej ASRR w Uzbeckiej SRR i kierownik działu opieki społecznej. W maju 1942 wstąpił do Armii Andersa w Jangi-Jul k. Taszkentu. Sędzia sądu 7 Dywizji Piechoty, z którą w sierpniu 1942 został ewakuowany poprzez Pahlevi do Iraku. Od kwietnia 1943 zastępca szefa Wojskowego Biura Dokumentów, od października 1943 do rozwiązania Biura w styczniu 1948 szef Biura. Zdemobilizowany w stopniu kapitana.

Po wojnie na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii, zamieszkał w Londynie. 8 września 1950 został powołany przez Prezydenta RP na uchodźstwie Augusta Zaleskiego na stanowisko sędziego Sądu Obywatelskiego w Londynie[7]. W latach 1951–1953 członek Rady Narodowej w Londynie. Od 1966 prezes Ligi Niepodległości Polski.

Prochy Bohdana Podoskiego zostały złożone obok żony na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku[8].

RodzinaEdytuj

Żona (poślubiona 28 grudnia 1921) Maria z domu Ciecierska, synowie: Kazimierz Henryk (1923–1995) - profesor Uniwersytetu Gdańskiego, Michał Gabriel (zm. w wieku niemowlęcym)

Siostry – Irena zamężna Sokolnicka – żona dyplomaty Michała Sokolnickiego, Maria zamężna Jankowska; brat Janusz (1989–1971) – artysta malarz i fotografik.

Wybrane publikacjeEdytuj

  • (współautor: Stanisław Car), Główne wytyczne nowej konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa: Księgarnia Powszechna 1935.
  • (współautor: Stanisław Car), Ordynacje wyborcze do sejmu i senatu, wstępem i wyjaśnieniami opatrzyli Stanisław Car, Bohdan Podoski, Warszawa: Księgarnia Powszechna 1935.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Łoza 1938 ↓, s. 581.
  2. a b c A. Chodubski, Bohdan Podoski (1894-1986) i jego aktywność społeczno-polityczna, "Przegląd Polonijny", 1994, z. 4, s. 137-145.
  3. M.P. z 1930 r. nr 207, poz. 292.
  4. Skład państw. komisji wyborczej. „Przyjaciel Ludu”. Nr 38, s. 1, 1930. 
  5. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 45, 570.
  6. Rocznik Ziem Wschodnich 1939, s. 211.
  7. Skład Sądu Obywatelskiego w Londynie. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. Nr 2, s. 17, 28 czerwca 1951. 
  8. Wieńce na grobach byłych marszałków i wicemarszałków Sejmu 1919 - 1939, 2018 [dostęp 2018-10-31].
  9. Premier Sławek odznaczony Orderem Orła Białego. „Gazeta Lwowska”. Nr 159 z 16 lipca, s. 3, 1935. 

BibliografiaEdytuj