Taszkent

stolica Uzbekistanu

Taszkent (uzb. Toshkent; uzb. cyr. Тошкент; ros. Ташкент, Taszkient) – stolica i największe miasto Uzbekistanu. Położone jest nad rzeką Chirchiq na przedgórzu Tienszanu. Stanowi główny ośrodek przemysłowy i kulturalno-naukowy kraju oraz jedno z największych miast Azji Środkowej.

Taszkent
Toshkent
Ilustracja
Taszkent (2019)
Herb
Herb
Państwo

 Uzbekistan

Wilajet

taszkencki

Zarządzający

Jahongir Obidovich Ortiqxoʻjayev

Powierzchnia

334,8 km²

Populacja (2019)
• liczba ludności
• gęstość


2 554 900[1]
7631,1 os./km²

Kod pocztowy

100000

Tablice rejestracyjne

01—09

Położenie na mapie Uzbekistanu
Mapa konturowa Uzbekistanu, po prawej znajduje się punkt z opisem „Taszkent”
Ziemia41°16′N 69°13′E/41,266667 69,216667
Strona internetowa
Mauzoleum jednego z patronów miasta, Abu Bakra Muhammada
Centrum miasta
Ulica w Taszkencie
Park Narodowy w Taszkencie
Tashkent City

NazwaEdytuj

W języku polskim w powszechnym użyciu funkcjonują dwie formy nazwy miasta: Taszkent (zbliżona do oryginalnej wymowy uzbeckiej /tɒʃˈkent/) oraz Taszkient (zbliżona do oryginalnej wymowy rosyjskiej /tɐʂˈkʲent/)[potrzebny przypis]. Według ustaleń Rady Języka Polskiego za poprawniejszą uznawana jest forma Taszkent[2], umieszczana we współczesnych słownikach na pierwszym miejscu jako nazwa hasłowa[3][4]. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej podaje ją jako obowiązujący polski egzonim[5].

HistoriaEdytuj

LudnośćEdytuj

  • W 1897 populacja miasta wynosiła 155,7 tys. osób, w tym ludność europejska 21,8 tys., reszta w większości Uzbecy. Polacy stanowili trzecią po Rosjanach (15,0 tys.) oraz Ukraińcach (2,6 tys.) gminę europejską (2,2 tys. w tym tylko 132 kobiety)[7].
  • W 1926 populacja wynosiła 322 tys. w tym 105 tys. Rosjanie oraz 170 tys. Uzbecy. Polaków było 1625 (w tym 824 kobiety)[8].
  • W 1939 populacja miasta 585 tys. w tym 249 tys. to Rosjanie, 221 tys. – Uzbecy. Polaków 1682 (w tym 902 kobiety)[9].

Ważniejsze zabytkiEdytuj

  • Mauzoleum szejka Hawendi Tachura z XV w.
  • Mauzoleum Junusa Chodży z XV w., pradziada założyciela dynastii Wielkich MogołówBabura
  • Mauzoleum Kaffal Szaszi z XVI w. – uczonego islamskiego z okresu Szejbanidów.
  • Meczet piątkowy (Juma) z XV w.
  • Mmedresa Kukeltasz (Kukeldesz) z XVI w.
  • Medresa Barak Chana z XVI w. – jej mufti to jeden z najważniejszych autorytetów islamu dla całego Uzbekistanu, Tadżykistanu i Turkmenistanu.
  • Pałac Księcia Romanowa (obecnie siedziba Ministerstwa Spraw Zagranicznych)
  • Opera i Teatr Baletowy im. Aliszer Nawoi
  • Muzeum Historii – największe muzeum w mieście; mieści się w budynku, w którym kiedyś znajdowało się Muzeum Lenina
  • Muzeum Emira Timura (obok muzeum znajduje się pomnik Timura na koniu, mieszczące się nieopodal ogrody należą do najpiękniejszych w Taszkencie)
  • Muzeum Literatury im. Aliszer Nawoi – liczne repliki manuskryptów, przykłady kaligrafii perskiej, XV w. malarstwo miniaturowe
  • Muzeum Sztuk Pięknych Uzbekistanu – posiada bardzo dużą kolekcję eksponatów z czasów antycznych, wieków średnich, jak również bogate zbiory z XIX i XX w. (wiele eksponatów uzbeckiej sztuki użytkowej); do najciekawszych zbiorów należy wielka kolekcja obrazów „wypożyczona” z Ermitażu przez Wielkiego Księcia Romanowa celem dekoracji jego pałacu (siedziba na wygnaniu w Taszkencie) i nigdy nie zwrócona
  • Mały park (nieopodal Muzeum Sztuk Pięknych Uzbekistanu) z zadbanymi grobami bolszewików poległych podczas rewolucji październikowej oraz tzw. zdrady Osipowa w 1919 roku
  • Bazar Chorsu
  • Plac Amira Timura

Ważniejsze budowleEdytuj

Nauka i szkolnictwo wyższeEdytuj

Kultura i sztukaEdytuj

TeatryEdytuj

  • Taszkencki Teatr Opery i Baletu im. Aliszera Nawoi
  • Teatr "Ilkhom"

MuzeaEdytuj

  • Państwowe Muzeum Historii Uzbekistanu
  • Państwowe Muzeum Sztuki Uzbekistanu
  • Państwowe Muzeum Literatury im. Aliszera Nawoi
  • Państwowe Muzeum Historii Dynastii Timuridów
  • Muzeum Sztuk Użytkowych
  • Muzeum Przyrodnicze
  • Taszkenckie Muzeum Kolei
  • Centrum sztuki "Tashkent Plaza"[11]
     
    Państwowe Muzeum Historii Uzbekistanu

TransportEdytuj

W mieście znajduje się stacja kolejowa i metro. Taszkent posiada międzynarodowy port lotniczy. Linia tramwajowa funkcjonująca w mieście od 1912 roku została zlikwidowana w 2016 roku dezycją władz[12].

SportEdytuj

Od 1999 roku rozgrywany jest kobiecy turniej tenisowy, Tashkent Open, zaliczany do rozgrywek cyklu WTA Tour.

W mieście działa też kilka klubów piłkarskich:

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Город Ташкент [dostęp 2021-06-01] (ros.).
  2. Taszkent. Rada Języka Polskiego. [dostęp 2013-02-27].
  3. Stanisław Podobiński, Poradnik ortograficzny ze słowniczkiem wyrazów najtrudniejszych i tekstami edytorsko-poprawnościowymi, Częstochowa 2001, s. 780.
  4. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, pod redakcją Andrzeja Markowskiego, Warszawa 1999, s. 1463.
  5. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 5. Azja Środkowa i Zakaukazie. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski przy Głównym Geodecie Kraju, 2005. s. 130. [dostęp 2013-02-27].
  6. Tashkent Touts Islamic University, mnweekly.ru, 2007-05-24, dostęp 2017-03-04.
  7. Spis 1897.
  8. Spis 1926.
  9. Spis 1939.
  10. Abrosimow 2009 ↓.
  11. Art Center "Tashkent Plaza", Frunzenskiy Rayon, Uzbekistan - tourist attractions, most popular and visited places - KeepTravel, www.keeptravel.com [dostęp 2021-12-14].
  12. Ташкент пересаживают с трамваев на автобусы, Настоящее Время [dostęp 2021-12-14] (ros.).

BibliografiaEdytuj

  • Igor Abrosimow: Советская Россия: 1917-1991 – государство, политика, экономика, наука, культура, литература, искусство. proza.ru, 2009.