Otwórz menu główne

Cezary Wojciech Haller

Ten artykuł dotyczy oficera. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Cezary Wojciech Rudolf Haller de Hallenburg (ur. w 17 kwietnia 1875, zm. 26 stycznia 1919) – kapitan Wojska Polskiego, działacz polityczny, poseł na Sejm w Wiedniu. Pośmiertnie mianowany na stopień majora Wojska Polskiego

Cezary Haller
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 17 kwietnia 1875
Jurczyce
Data i miejsce śmierci 26 stycznia 1919
Kończyce Małe
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie II RP
Jednostki 12 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
Wojna o Śląsk Cieszyński
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w 1875 roku w majątku Jurczyce pod Krakowem (gmina Skawina), jako piąte z kolei dziecko arystokraty-ziemianina Henryka Hallera von Hallenburga i Olgi z Treterów. Pochodził w prostej linii od Jana Hallera, księgarza i właściciela pierwszej w Polsce oficyny wydawniczej w XVI wieku. Starszym bratem Cezarego był gen. Józef Haller, dowódca Błękitnej Armii, Frontu Pomorskiego i Frontu Północno-Wschodniego. Dziad: Józef Haller (1783–1850) prezes senatu Wolnego Miasta Krakowa.

Do siódmego roku życia wychowywał się, wraz z licznym rodzeństwem, na wsi. Należał obok innych członków rodziny do Sodalicji Mariańskiej oraz do Trzeciego Zakonu Świeckiego Franciszkańskiego (tercjarzy). Wielki wpływ na osobowość młodego Hallera wywarła atmosfera patriotyzmu i głębokiej religijności rodzinnego domu.

Ojciec Hallera brał udział w powstaniu styczniowym, dziadek ze strony matki był kapitanem Wojska Polskiego w powstaniu listopadowym i kawalerem krzyża Virtuti Militari.

W 1882 roku rodzina Hallerów przeniosła się do Lwowa, gdzie młody Haller rozpoczął naukę w gimnazjum niemieckim. Po jego ukończeniu wstąpił do wojskowej Niższej Szkoły Realnej w Koszycach na Węgrzech (obecnie Słowacja), a następnie do prestiżowej Wyższej Szkoły Realnej w Hranicach (ówcześnie Maehrisch-Weisskirchen), do której uczęszczali także arcyksiążęta austriaccy. Po ich ukończeniu studiował na Akademii Technicznej w Wiedniu, na wydziale artylerii, i odbył służbę wojskową w armii austriackiej. Potem wycofał się z wojska, by osiąść w rodzinnym majątku w Jurczycach. Dzięki niemu Radziszów i Jurczyce zostały połączone nowoczesną drogą. W 1911 roku wybrano go z ramienia konserwatystów na posła do parlamentu austriackiego (zajmował się sprawami Śląska Cieszyńskiego i występował w obronie prześladowanych Polaków z Poznańskiego). W czasie I wojny światowej wstawiał się za legionistami z II Brygady internowanymi na Węgrzech.

 
Krzyz w miejscu śmierci Cezarego Hallera w Kończycach Małych

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, wstąpił do Wojska Polskiego w randze kapitana i walczył na Śląsku Cieszyńskim. Zginął 26 stycznia 1919 roku w przegranej bitwie z oddziałami czeskimi pod Kończycami Małymi w gminie Zebrzydowice w powiecie cieszyńskim. Stał na czele półbatalionu złożonego z 240 żołnierzy z kilkoma karabinami maszynowymi i dowodził obroną północnego skrzydła polskiego wzdłuż linii kolejowej. Po godzinie 4:00 rano w niedzielę 26 stycznia został zaskoczony atakiem kilku czeskich kompanii, które szybko rozbiły i rozproszyły podległe mu oddziały. Oddział polski został rozbity, a kpt. Haller ciężko ranny. W czasie odwrotu na Pruchną z upływu krwi zmarł w Kończycach Małych. Krótko po jego śmierci krążyły plotki o jego śmierci w skutek dobicia go przez Czechów bagnetem, co nie zostało potwierdzone przez jego siostrę po zobaczeniu ciała zmarłego.

6 lutego 1919 roku został pochowany w kaplicy rodowej w Dworach[1].

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • W. Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905 – 1918, Warszawa, 1990
  • J. Haller, Pamiętniki. Z wyborem dokumentów i zdjęć, Londyn 1964
  • G. Gąsior, Stawianie granicy, KARTA, nr 55/2008, str. 23.