Otwórz menu główne

Cyklizacjareakcja chemiczna, w wyniku której związek acykliczny (łańcuchowy) przekształca się w związek cykliczny. Procesowi towarzyszy wytworzenie nowego wiązania chemicznego[1]. Reakcje tego typu zachodzą najłatwiej, jeśli produktami są pierścienie 5-, 6- i 7-członowe[2]. Cyklizacja zwykle dotyczy związków organicznych, a jej produktami mogą być m.in. związki aromatyczne, związki heterocykliczne, cykliczne imidy, laktony, laktamy i wiele innych[2][3][4].

Przykładem reakcji cyklizacji jest powstawanie γ-butyrolaktonu z kwasu γ-hydroksymasłowego[5]:

Synthesis gamma-Butyrolactone.svg

Przykładem cyklizacji związku nieorganicznego jest kondensacja trifosforanu do metafosforanu[6]:

Triphosphat-Ion.svg + Ac2O Chess rat45.svg Trimetaphosphate.png +   2AcO

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1.   cyclization [w:] A.D. McNaught, A. Wilkinson, Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, wyd. 2, Oxford: Blackwell Scientific Publications, 1997, ISBN 0-9678550-9-8. Wersja internetowa: M. Nic, J. Jirat, B. Kosata, cyclization, A. Jenkins (aktualizowanie), 2006–, DOI10.1351/goldbook.C01494 (ang.).
  2. a b Encyklopedia techniki. Chemia. Warszawa: WNT, 1965.
  3. Cyklizacja. W: Encyklopedia WIEM [on-line].
  4. cyklizacja. W: Encyklopedia PWN [on-line].
  5. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969, s. 561.
  6. Neels, J.. Oligomere Diacetylphosphate. „Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie”. 500 (5), s. 97-103, 1983. DOI: 10.1002/zaac.19835000513. 
  7.   cycloaddition [w:] A.D. McNaught, A. Wilkinson, Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, wyd. 2, Oxford: Blackwell Scientific Publications, 1997, ISBN 0-9678550-9-8. Wersja internetowa: M. Nic, J. Jirat, B. Kosata, cycloaddition, A. Jenkins (aktualizowanie), 2006–, DOI10.1351/goldbook.C01494 (ang.).