Dmytro Wełykanowycz

Dmytro Wełykanowycz, Dymitr Wełykanowicz, ukr. Дмитро Великанович (ur. 21 września 1884 w Ruzdwianach, zm. po 7 kwietnia 1945 w ZSRR) – ukraiński działacz społeczny, nauczyciel, polityk, poseł na Sejm w II RP.

Dmytro Wełykanowycz
Ilustracja
Dmytro Wełykanowycz w 1935 roku
Data i miejsce urodzenia 21 września 1884
Ruzdwiany, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci po 7 kwietnia 1945
Kazachska SRR, ZSRR
Poseł na Sejm II, III, IV i V kadencji (II RP)
Okres od 1928
do 1939
Przynależność polityczna Ukraińskie Zjednoczenie Narodowo-Demokratyczne

ŻyciorysEdytuj

Będąc nauczycielem pracował jako kierownik szkoły powszechnej. Działał również w organizacjach szkolnych. Był jednym z twórców Związku Nauczycielstwa Ukraińskiego. Członek Komitetu Centralnego Ukraińskiego Zjednoczenia Narodowo-Demokratycznego (UNDO). Mieszkał we Lwowie[1].

Był posłem na Sejm 4 kolejnych kadencji:

  • w II kadencji (1928–1930) – został wybrany w okręgu nr 52 (powiaty: stryjski, drohobycki, turczański, skolski, doliński i kałuski) – w czasie tej kadencji należał do Ukraińsko-Białoruskiego Klubu Sejmowego
  • w III Kadencji (1930–1935) – należał do Klubu Ukraińskiego
  • w IV kadencji (1935–1938) – został wybrany z listy państwowej 47 743 głosami z okręgu nr 68 (powiaty: kałuski, rohatyński i doliński)[1]
  • w V kadencji (1938–1939) – spoza listy OZN[2]

W latach 1938-39 sekretarz Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej.

Po agresji ZSRR na Polskę, w 1940 roku deportowany przez NKWD z rodziną do Kazachstanu, w okolice Akmolińska. 25 grudnia 1944 aresztowany przez NKWD, 7 kwietnia 1945 skazany na śmierć, rozstrzelany[3].

Zrehabilitowany postanowieniem prokuratury generalnej Kazachstanu 18 lipca 1998.

Jego syn Jurij Wełykanowycz(ukr.), działacz KPZU, zginął w 1938 w czasie wojny domowej w Hiszpanii jako żołnierz Brygad Międzynarodowych. W okresie ZSRR otoczony oficjalnym kultem - w 1982 we Lwowie odsłonięto jego pomnik i nazwano ulicę, przemianowaną po uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę w 1991.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Dymitr Wełykanowicz. W: Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1940 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 227.
  2. Sylwetka Dymitra Wełykanowicza na stronie Biblioteki Sejmowej. [dostęp 2012-06-02].
  3. Дмитрий Великанович

BibliografiaEdytuj