Dom Cechu Rzeźników i Masarzy w Krakowie

zabytkowa kamienica w Krakowie

Dom Cechu Rzeźników i Masarzy (znany także jako Dom Na Kotłowem) – zabytkowa kamienica w Krakowie, znajdująca się przy ulicy Westerplatte 18 na Wesołej.

Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Obiekt zabytkowy nr rej. A-570 z dnia 3.12.1975
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Westerplatte 18
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Dom Cechu Rzeźników i Masarzy „Na Kotłowem”
Ziemia50°03′37,07″N 19°56′36,45″E/50,060297 19,943458

Historia kamienicyEdytuj

W średniowieczu w miejscu obecnej kamienicy znajdowało się miejsce uboju zwierząt[1][2][3]. Przez niemieckich osadników było nazywane Kuttelhof lub Kuthlov, co oznacza miejsce składowania odpadów rzeźniczych. Nazwa ta została później spolszczona na „Kotłów” lub „Na Kotłowem”[1][2]. Na przełomie XV i XVI wieku wzniesiono w tym miejscu pierwszy dom cechu rzeźników[3].

W II połowie XIX wieku cech rzeźników krakowskich, na którego czele stali Stanisław Armółowicz (zarazem rajca miejski) i Tomasz Wójcicki, zadecydował o postawieniu w tym miejscu nowej siedziby[3]. Decyzję podjęto w 1874, kamień węgielny poświęcono w 1879, a budowę ukończono w 1881[2]. Budynek został wzniesiony według projektu Jana Ertla[3] lub Pawła Barańskiego[1]. Koszty budowy wyniosły 40 tys. złotych reńskich[3].

27 marca 1907 w budynku powołana została krakowska Izba Rzemieślnicza. Był on jej siedzibą do 1930 roku, gdy objęła własny budynek przy ulicy świętej Anny. W 1927 miał tu miejsce III Zjazd Izb Rzemieślniczych, w którym uczestniczył m.in. ówczesny wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski. Budynek odwiedził także prezydent Ignacy Mościcki[3]. W 1949 cech zlikwidowano[1]. Dom przejęły Krakowskie Zakłady Mięsne[3]. Od 1956 znajdował się pod zarządem Izby Rzemieślniczej, a od 1985 – Cechu Rzemiosł Spożywczych[1].

3 grudnia 1975 kamienica została wpisana do rejestru zabytków[4]. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków[5].

Architektura i wystrójEdytuj

Jest to budynek dwupiętrowy, o charakterze eklektycznym. Na szczycie fasady budynku znajduje się herb cechu (głowa wołu i topory rzeźnicze) i napis „Kotłów”, a poniżej kolejny napis „Dom Cechu Rzeźników i Masarzy”[1].

Na pierwszym piętrze znajduje się wielka sala posiedzeń z galerią nad wejściem i stylowym żyrandolem. Znajdują się w niej portrety królów polskich: Bolesława Chrobrego, Kazimierza Wielkiego, Władysława Jagiełły, Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Jana III Sobieskiego, wykonane na podstawie szkiców Jana Matejki przez J. Kruszewskiego[2][1][3]. Pod każdym portretem umieszczono napis z informacją, jakie przywileje otrzymał od danego monarchy cech rzeźników[2][3]. W sali znajduje się także ufundowana przez Jana Matejkę akwarela z godłem cechu: głową wołu z gwiazdą między rogami[3], portrety mistrzów cechowych pędzla Wojciecha Weissa i Wojciecha Kossaka[1] oraz obraz przedstawiający Bramę Mikołajską, niegdyś bronioną przez rzeźników[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Na Kotłowem. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 651–652. ISBN 83-01-13325-2.
  2. a b c d e f Michał Rożek: Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2006, s. 412–413. ISBN 83-7318-730-8.
  3. a b c d e f g h i j Na Kotłowem. Cech Rzemiosł Spożywczych. [dostęp 2018-07-09].
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2020-09-30.
  5. Gminna ewidencja zabytków Krakowa