Otwórz menu główne

Dom Katolicki w Bydgoszczy zwany także Domem Polskim – zabytkowy budynek użyteczności publicznej służący jako miejsce działalności organizacji i stowarzyszeń katolickich w Bydgoszczy oraz kurii Diecezji Bydgoskiej. Nazwa nawiązuje do Domu Polskiego, istniejącego w latach 1907-1919, służącego działalności Polaków w Bydgoszczy podczas zaboru pruskiego.

Dom Katolicki (Dom Polski)
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1266 z 31 stycznia 2009
Ilustracja
Elewacja wschodnia
Państwo  Polska
Miejscowość Bydgoszcz Herb.png Bydgoszcz
Adres ul. Grodzka 1
85-109 Bydgoszcz
Styl architektoniczny funkcjonalizm
Architekt Stefan Cybichowski
Inwestor Parafia farna w Bydgoszczy
Kondygnacje 2
Ukończenie budowy 1927
Ważniejsze przebudowy 2012
Pierwszy właściciel Parafia farna w Bydgoszczy
Obecny właściciel Diecezja bydgoska
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
Dom Katolicki (Dom Polski)
Dom Katolicki (Dom Polski)
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Katolicki (Dom Polski)
Dom Katolicki (Dom Polski)
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Dom Katolicki (Dom Polski)
Dom Katolicki (Dom Polski)
Ziemia53°07′23″N 18°00′01″E/53,123056 18,000278

LokalizacjaEdytuj

Dom Katolicki zlokalizowany jest przy ulicy Grodzkiej 1, na narożniku ulicy Wodnej (w 1931 r. nazwanej ul. Tadeusza Skarbka-Malczewskiego), na terenie Starego Miasta w Bydgoszczy. Budynek położony jest nad rzeką Brdą i sąsiaduje z rezydencją biskupa ordynariusza bydgoskiego oraz katedrą p.w. św. Marcina i Mikołaja.

HistoriaEdytuj

Budynek powstał w kontekście rozwoju polskiego życia katolickiego w Bydgoszczy po odzyskaniu niepodległości w 1920 r. Z uwagi na skromne warunki lokalowe w plebanii przy ul. Focha 11, proboszcz parafii farnej Tadeusz Skarbek-Malczewski zaplanował budowę dużego domu przeznaczonego na spotkania i działalność edukacyjną i wychowawczą dla katolików bydgoskich[1]. Wybrano plac na gruntach kościelnych przy ulicy Grodzkiej 1. Projekt opracował poznański architekt Stefan Cybichowski, budowniczy wielu obiektów sakralnych w Bydgoszczy, Wielkopolsce i na Pomorzu. Budowa finansowana była ze składek społecznych oraz dzięki pomocy magistratu Bydgoszczy, kierowanego przez prezydenta Bernarda Śliwińskiego[2]. Prace budowlane wykonywało w latach 1927-1928miejscowe przedsiębiorstwo Juliana Jarockiego. Aktu poświęcenia Domu Katolickiego w dniu 11 marca 1927 r. dokonał ks. prałat Tadeusz Skarbek-Malczewski[1].

Na parterze mieściła się czytelnia i świetlica na 240 miejsc, której ściany ozdobiono obrazami z kościoła klarysek i fary, zaś na piętrze sala na 60 miejsc i mieszkanie zarządcy[2]. W Domu odbywały się zebrania i spotkania stowarzyszeń i bractw kościelnych parafii farnej, spotkania z dziećmi i młodzieżą, przedstawienia o treści religijnej wystawiane przez teatry amatorskie i zespoły młodzieżowe, próby chóru „Święty Wojciech” oraz różnego rodzaju imprezy religijne[1].

W grudniu 1939 r. do budynku przeniesiono zbiory Muzeum Miejskiego, którego siedzibę w zachodniej pierzei Starego Rynku rozebrały hitlerowskie władze okupacyjne. Zabytkami opiekował się Kazimierz Borucki. W 1940 r. wskutek wyburzenia tzw. domu Jachmanna w pierzei ulicy Mostowej (z kinem Lido i kawiarnią Bristol) odsłonięto wschodni szczyt budynku.

Po II wojnie światowej Dom wykorzystywano dla spotkań stowarzyszeń katolickich oraz działalności duszpasterstw: głuchoniemych i akademickiego[2]. W 1950 urządzono tu kaplicę półpubliczną, a w 1961 publiczną po wezwaniem św. Wojciecha[3]. Od tego czasu służyła jako miejsce nabożeństw skupiających młodzież, inteligencję oraz duszpasterstwo głuchoniemych. 25 sierpnia 1964 prymas kard. Stefan Wyszyński powołał przy kaplicy pierwszy w mieście ośrodek duszpasterstwa akademickiego. Odprawiano tu regularnie w niedziele msze św. akademickie, odbywały się konserwatoria dla studentów, spotkania integracyjne i okolicznościowe. Przebywający tu studenci i kadra akademicka objęci zostali obserwacją Służby Bezpieczeństwa PRL. Od 14 grudnia 1971 r. siedzibą duszpasterstwa akademickiego został kościół Klarysek Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bydgoszczy, a w Domu Katolickim sprawowano nabożeństwa dla dzieci i głuchoniemych[3].

W 1989 r. na skwerze przed budynkiem ustawiono pomnik prezydenta Bydgoszczy Leona Barciszewskiego (przeniesiony w 2008 r. na Wełniany Rynek)[1]. W latach 1982-2000 w obiekcie mieściły się sale wykładowe Prymasowskiego Instytutu Kultury Chrześcijańskiej im. Stefana kard. Wyszyńskiego[2]. W 2001 r. budynek zamknięto ze względu na zły stan techniczny[3]. Po erygowaniu w 2004 r. Diecezji Bydgoskiej, zarządcą budynku została kuria diecezjalna. W 2007 r. rozpoczęto prace remontowe, m.in. dzięki dotacjom z magistratu Bydgoszczy[4].

Po przyznaniu Kurii Bydgoskiej dotacji unijnej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego, budynek gruntownie odnowiono i przekształcono w Instytut Kultury - Dom Polski, służący działalności kulturotwórczej i społecznej. W obiekcie zlokalizowane jest centrum konferencyjne diecezji, a planowane otwarcie Muzeum Diecezji Bydgoskiej[4].

Uroczyste przekazanie Domu Polskiego o użytku nastąpiło 24 maja 2012 r. w obecności biskupa bydgoskiego Jana Tyrawy i prezydenta Bydgoszczy Rafała Bruskiego[4].

ArchitekturaEdytuj

Dom składa się z dwukondygnacyjnej części zachodniej o wymiarach 12 x 12 m oraz jednokondygnacyjnej części wschodniej o wymiarach 12 x 24 m. Budynek posiada dach spadzisty[1].

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Kuczma Rajmund: Mała encyklopedia – litera „D”: Dom Katolicki. [w:] Kalendarz Bydgoski 2003
  2. a b c d Umiński Janusz: Mała encyklopedia: Dom Polski. [w:] Kalendarz Bydgoski 2013
  3. a b c Kotowski Stanisław: Dom Polski z okazji poświęcenia - 24 maja 2012 roku [w:] Kronika Bydgoska XXXIII
  4. a b c http://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2012-kwiecien-czerwiec/Otwarcie_Domu_Polskiego_przy_Grodzkiej.aspx dostęp 2-04-2013