Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy filmu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Dreszcze – polski psychologiczny film polityczny z 1981 roku w reżyserii Wojciecha Marczewskiego, nakręcony na podstawie autorskiego scenariusza. Tematem filmu są czasy stalinizmu widziane oczyma dorastającego chłopca Tomka Żukowskiego (Tomasz Hudziec), który przeżywa polityczną fascynację komunistyczną propagandą oraz erotyczną fascynację szerzącej ową propagandę druhny-przewodniczki (Teresa Marczewska)i[1]. Film miał premierę 23 listopada 1981, lecz już w następnym miesiącu został zdjęty z ekranów kin i otrzymał zakaz rozpowszechniania[2].

Dreszcze
Gatunek dramat filmowy, film psychologiczny, film polityczny
Rok produkcji 1981
Data premiery 23 listopada 1981
Kraj produkcji Polska
Język polski
Czas trwania 101 min
Reżyseria Wojciech Marczewski
Scenariusz Wojciech Marczewski
Główne role Tomasz Hudziec
Teresa Marczewska
Zdzisław Wardejn
Jerzy Bińczycki
Muzyka Andrzej Trzaskowski
Zdjęcia Jerzy Zieliński
Scenografia Barbara Kawecka, Andrzej Kowalczyk
Kostiumy Alicja Wasilewska
Montaż Irena Choryńska
Produkcja Zbigniew Tołłoczko
Wytwórnia Zespół Filmowy „Tor”

FabułaEdytuj

Akcja filmu rozpoczyna się w 1955 roku. Trzynastoletni Tomek Żukowski doświadcza widoku brutalnego aresztowania ojca przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, po czym zostaje zakwalifikowany na kilkutygodniowy obóz szkoleniowy. Zakochany w druhnie-przewodniczce, fanatycznej zwolenniczki komunistycznej propagandy, przechodzi przemianę psychiczną. W jej wyniku Tomek oddala się od ideałów, które wpajał mu ojciec, a tym samym staje się gorliwym wyznawcą komunizmu. Jednak potajemnie słuchane przez uczestników obozu Radio Wolna Europa donosi o wydarzeniach poznańskich 1956 roku. W wyniku odwilży ustrojowej wielu więźniów politycznych, w tym także ojciec Tomka, zostaje poddanych amnestii i opuszcza więzienie. Również młodzieżowy obóz szkoleniowy zostaje pospiesznie rozwiązany, a Tomek wraca do swoich rodziców[3].

ObsadaEdytuj

ProdukcjaEdytuj

Zdjęcia do filmu kręcone były w pałacu w Bożkowie[4].

W 2005 ukazał się na płycie DVD.

OdbiórEdytuj

Rafał Marszałek pisał dla „Kultury”, iż: „Utwór Marczewskiego to jeden z pierwszych filmów z kręgu młodego kina wyzbyty publicystycznej bezwzględności. Ponure doktrynerstwo zetempowskiej generacji podlega tu osądowi jako historyczny błąd, ale nie jako nikczemność”[5]. Z kolei Marek Haltof stwierdzał, że Dreszcze spowija „ciężki, miejscami zbyt oczywisty symbolizm”, czego przykładem jest fotografia Karola Marksa ze łzami w jego oczach, pod koniec filmu zmieszana z błotem[6]. Haltof dodawał, że Dreszcze przypominają Zmory tego samego reżysera ze względu na usadowienie w opresyjnym środowisku, przeżywaną przez bohaterów erotyczną bądź polityczną fascynację oraz obecność postaci manipulatora[6].

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

Film zdobył następujące nagrody i wyróżnienia:

  • 1981 - Teresa Marczewska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) - nagroda za pierwszoplanową rolę kobiecą
  • 1981 - Wojciech Marczewski Gdynia (Festiwal Filmowy w Gdyni) - Nagroda Główna Jury
  • 1981 - Irena Choryńska Gdynia (do 1986 Gdańsk) (Festiwal Polskich Filmów Fabularnych) - nagroda za montaż
  • 1982 - Wojciech Marczewski Berlin (MFF) - "Srebrny Niedźwiedź"
  • 1982 - Wojciech Marczewski Berlin (MFF) - nagroda FIPRESCI
  • 1982 - Wojciech Marczewski Berlin (MFF) - nagroda OCIC (Międzynarodowa Katolicka Organizacja Filmowa)
  • 1982 - Wojciech Marczewski Berlin (MFF) - nagroda Międzynarodowego Zrzeszenia Klubów Filmowych
  • 1983 - Wojciech Marczewski Don Kichot (Nagroda PF DKF)[7]

PrzypisyEdytuj

  1. Jan Lewandowski: 100 filmów polskich. Chorzów: Videograf II, 2004. ISBN 83-7183-326-1.
  2. Londyn obcuje z półkownikami. Przegląd filmów ocenzurowanych
  3. Dreszcze. Akademia Polskiego Filmu. [dostęp 2019-08-10].
  4. Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak, Ziemia Kłodzka. Przewodnik, Wydawca: Rewasz, 2010, ​ISBN 978-83-89188-95-3​, s. 103
  5. Marszałek Rafał. Rodzina zastępcza. „Kultura”. 48, 1981. 
  6. a b Marek Haltof. The Representation of Stalinism in Polish Cinema. „Canadian Slavonic Papers”. 42 (1-2), s. 52-53, 2015. DOI: 10.1080/00085006.2000.11092237. 
  7. Film polski

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj