Otwórz menu główne

Dziadoszanie (plemię)

(Przekierowano z Dziadoszanie)

Dziadoszyce, Dziadoszanie, Dziadosicze (lat. Dadosesani, Diedesisi, Diedesi, Diedesa, Dedosize, Dedosese) – plemię słowiańskie lokalizowane na obszarze środkowego Bobru, w okolicach Szprotawy oraz Głogowa gdzie rzekomo miałby znajdować się ich gród centralny. Liczne grodziska plemienne znane z okolic Głogowa świadczą o tym, że osadnictwo dziadoszańskie w IX-X w. miało zdecentralizowany charakter[1].

LokalizacjaEdytuj

Dokładna lokalizacja plemienia Dziadoszan nie jest znana, jednak łączy się ich z obszarem północnej części Dolnego Śląska, umieszczając w szeroko rozumianej okolicy Głogowa[2] [3]. W świetle najnowszych studiów archeologicznych ustalono, że na obszarze zasiedlonym przez Dziadoszan funkcjonowało 31 mniejszych terytoriów osadniczych, w tym 17, w obrębie których występowały grody[1]. Według niektórych źródeł poprzez Bóbr graniczyli na zachodzie z serbołużyckim plemieniem Żarowian[4].

Z plemieniem Dziadoszan wiąże się grody w takich miejscowościach jak: Gostyń, Chobienia, Orsk, Olszany, Przedmoście, Bieńków, Grodziszcze, Obiszów, Klenica[5].

Wzmianki o plemieniuEdytuj

Annały wymieniają plemię Dziadoszan czterokrotnie:

  • Połowa IX wieku n.e., w spisie plemion Geografa Bawarskiego jako Dadosezani/Dadosesani[6], mieli posiadać 20 grodów, być może zależne od nich było plemię Bobrzan
  • 1000, kronika Thietmara wspomina o spotkaniu władcy polskiego Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III na granicy okręgu plemiennego Diadesisi w miejscowości Ilva, obecnej Iławie[7][8][9][10][11][12][13] mylonej niekiedy z Iłową[14][15][16]
  • 1015, kronika Thietmara wspomina o bitwie pomiędzy wojami Chrobrego a rycerstwem niemieckim w puszczy Diadesisi, lokalizowanej przez historyków na wschód od Szprotawy
  • 1086, tzw. dokument praski określający północne granice biskupstwa wymienia Dedosize[17].

Nazwa plemieniaEdytuj

Przedrostki dad, diad, ded językoznawcy tłumaczą jako dziad, a ten zaś w polskim i litewskim folklorze oznaczał umarłego. Na cześć zmarłych odbywały się wśród Słowian święta zwane właśnie dziadami. Analogia może sugerować kult Flinsa wśród Dziadoszyców, zwłaszcza że jedno ze szprotawskich podań mówi o czczeniu w dawnych czasach bożka Flinsa na wzgórzu, gdzie obecnie stoi kościół św. Andrzeja.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Andreas Kieseler, Felix Biermann, Dominik Nowakowski, Grodzisko plemienne w Chobieni gm. Rudna w świetle badań archeologicznych 2010 r. In: K. Chrzan/Krz. Czapla/S. Moździoch (Hrsg.), Funkcje grodów w państwach wczesnośredniowiecznej Europy Środkowej. Społeczeństwo, gospodarka, ideologia (Wrocław-Głogów 2014) 269-334. [dostęp 2019-01-22] (ang.).
  2. Hilczerówna Z., Urbańska-Łosińska A., Rozwój terenów osadniczych u schyłku starożytności i we wczesnym średniowieczu w południowej części województwa zielonogórskiego, [w:] Z. Kaczmarczyk, A. Wędzki (red.), Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą, t. II (województwo zielonogórskie), Zielona Góra 1970, s. 84
  3. Lodowski J., Dolny Śląsk na początku średniowiecza (VI-X w.). Podstawy osadnicze i gospodarcze, Wrocław 1980, s. 118 nn.
  4. Mały atlas historyczny, PPWK, Warszawa 1980, ​ISBN 83-7000-012-6​, mapa 5, aut.Władysław Semkowicz
  5. Grodzisko plemienne w Chobieni gm. Rudna w świetle badań archeologicznych 2010 r. In: K. Chrzan/Krz. Czapla/S. Moździoch (Hrsg.), Funkcje grodów w państwach wczesnośredniowiecznej Europy Środkowej. Społeczeństwo, gospodarka, ideologia (Wrocław-Głogów 2014) 269-334.
  6. Lech Antoni Tyszkiewicz, Słowianie i Awarowie. Organiacja plemienna Słowian, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, 2009, s. 164, ISBN 978-83-04-05023-5, OCLC 750836214.
  7. Hieronim Szczegóła: A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6
  8. Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, Wrocław 1964
  9. Hieronim Szczegóła: Historyczna Ilua najstarszą częścią Szprotawy wSzprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (​ISBN 83-7268-002-7​)
  10. Andrzej Wałkówski: Stosunki polsko-niemieckie do 1000 roku w Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (​ISBN 83-7268-002-7​)
  11. Hieronim Szczegóła: Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku w Szprotawa 1000-2000. W kręgu europejskich idei zjednoczeniowych (​ISBN 83-7268-003-5​), Szprotawa 2000
  12. J.G.Worbs: Geschichte des Herzogthums Sagan, Züllichau 1795
  13. Felix Matuszkiewicz: Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908
  14. Iława w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  15. Joachim Lelewel Polska wieków średnich, czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych polskich postrzeżenia, t. II, s. 25
  16. Wacław Aleksander Maciejowski Pierwotne dzieje Polski i Litwy, s. 380
  17. Lech Antoni Tyszkiewicz, Słowianie i Awarowie. Organiacja plemienna Słowian, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, 2009, s. 165, ISBN 978-83-04-05023-5, OCLC 750836214.

LiteraturaEdytuj

  • Matuszkiewicz F., Geschichte der Stadt Sprottau, 1908
  • Szczegóła H., Szprotawa w kręgu europejskich idei zjednoczeniowych, 2000 (​ISBN 83-7268-003-5​)
  • Towarzystwo Bory Dolnośląskie Boski Flins na Dolnym Śląsku, Łużycach i w Saksonii, 2004
  • Czapla K., Terytorium plemienne Dziadoszan w świetle źródeł archeologicznych, [w:] M. Dworaczyk, A. B. Kowalska, S. Moździoch, M. Rębkowski (red.), "Świat Słowian wczesnego średniowiecza", Szczecin-Wrocław 2006, 141-148.
  • Paternoga M., Rzeźnik P., Budownictwo obronne plemienia Dziadoszan w świetle badań grodziska w Obiszowie, [w:] XIV Śląskie spotkania archeologiczne, 19-21.05.2005 Polanica-Zdrój. Streszczenia komunikatów i referatów, Wrocław 2005, 52-54.

Linki zewnętrzneEdytuj