Otwórz menu główne

Obiszów

wieś w województwie dolnośląskim

Obiszówwieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie polkowickim, w gminie Grębocice.

Obiszów
Pałac w Obiszowie
Pałac w Obiszowie
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat polkowicki
Gmina Grębocice
Wysokość 157 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 223[1]
Strefa numeracyjna (+48) 76
Tablice rejestracyjne DPL
SIMC 0364015
Położenie na mapie gminy Grębocice
Mapa lokalizacyjna gminy Grębocice
Obiszów
Obiszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Obiszów
Obiszów
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Obiszów
Obiszów
Położenie na mapie powiatu polkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu polkowickiego
Obiszów
Obiszów
Ziemia51°34′51″N 16°06′22″E/51,580833 16,106111

Spis treści

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

PołożenieEdytuj

Obiszów położony jest w południowo-zachodniej Polsce w pasie Wału Trzebnickiego, w północno-zachodniej części Wzgórz Dalkowskich, na łagodnym wzniesieniu morenowym Wzgórz Głogowskich, około 9 km na północny wschód od Polkowic. Obszar wsi położony jest na wysokości około 157 m n.p.m., na terenie, który w przeszłości objęty był zlodowaceniem środkowopolskim.

CharakterystykaEdytuj

Niewielka wieś o nieregularnym kształcie położona na pagórkowatym terenie. Charakteryzuje się luźną i rozrzedzoną zabudową budynków. Miejscowość tworzą dwa człony: Obiszów i Obiszówek, który wcześniej tworzył samodzielną jednostkę administracyjną. Zabudowa wsi składa się z pojedynczych budynków gospodarczo-mieszkalnych, rozlokowanych obok dróg. Jest to wieś o charakterze rolniczym. Wokół wsi rozciągają się rozległe użytki rolne. W bliskim otoczeniu wsi występują niewielkie skupiska zieleni z drzew liściastych, w formie przydomowych nasadzeń. W większej odległości od strony zachodniej wieś otacza las.

NazwaEdytuj

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej - "objazd"[2]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako starszą od niemieckiej wymienia on nazwę w formie - "Obiazda" podając jej znaczenie "Umschrittener Berzirk" czyli po polsku "Dystrykt, obwód przekraczania dookoła"[2]. Niemcy zgermanizowali nazwę na Obisch w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie[2]. Po wojnie polska administracja spolonizowała niemiecką nazwę w konsekwencji czego obecna nazwa nie ma już związku z pierwszym znaczeniem.

HistoriaEdytuj

Wieś o jednej z najstarszych metryk ziemi głogowskiej. Pierwsze ślady bytności człowieka na obszarze Obiszowa sięgają epoki kamienia. Na terenie wsi istniało grodzisko kultury łużyckiej, o czym świadczą liczne wykopaliska archeologiczne, które umożliwiają chronologiczny opis dziejów Obiszowa i okolic, począwszy od epoki kamienia do wczesnego średniowiecza. Wykopaliska archeologiczne wskazują, że mieszkańcy tego terenu zajmowali naziemne prostokątne chaty. W IX wieku istniało tu grodzisko plemienia Dziadoszan zniszczone w pierwszej tercji X wieku.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o wsi pojawia się w piśmie papieża Hadriana IV wystawionym w 1115 roku, dotyczącym biskupstwa wrocławskiego, w którym wymieniana jest nazwa wsi. Wzmianka o wsi pojawia się również w dokumencie z 30 lipca 1298 zredagowanym w kancelarii Henryka III głogowskiego, w którym wymieniony jest odbiorca Mikołaj z Obiszowa. Około 1260 roku wieś stanowiła własność książęcą. Była to wieś rolnicza w średniowieczu na okolicznych wzgórzach uprawiano winorośl. Historia wsi była przeplatana niepomyślnymi wydarzeniami, wojnami oraz klęskami. Wieś kilkakrotnie nawiedzały pożary, które strawiły część zabudowy, a epidemie dziesiątkowały ludność. W 1929 roku w Obiszowie mieszkało 207 protestantów, 91 katolików i 10 osób innych wyznań. W 1944 roku okolice Obiszowa stanowiły odrębną gminę wiejską, w której mieszkało 389 osób. W jej skład wchodziły miejscowości: Obiszów -niem. Obisch, Obiszówek – Klein Obisch i Duża Wólka – Gross Swein. Przed II wojną światową w Obiszowie była szkoła podstawowa, w której uczył 1 nauczyciel. Po wojnie szkołę otwarto dopiero we wrześniu 1949 roku, placówka składała się z 4 oddziałów, w których naukę pobierało 39 uczniów. Po 1945 roku we wsi, na miejscu wysiedlanej ludności niemieckiej w ramach akcji "Wisła" osiedlona została ludność przesiedlona ze wschodnich stron Polski. Powstanie Kombinatu Górniczo – Hutniczego Miedzi oraz budowa kopalń w Lubinie i Polkowicach spowodowały zmianę struktury źródeł utrzymania, wielu mieszkańców podjęło pracę w przemyśle, a następnie zmieniło miejsca zamieszkania i wyjechało do pobliskiego Lubina i Polkowic.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[3]:

  • zespół pałacowy:
    • pałac, nr 38, XIX-wieczny eklektyczny pałac stoi na skraju Rezerwatu Przyrody Uroczysko Obiszów. Prawdopodobnie powstał na miejscu starszej rezydencji. Przed laty majątek należał do rodu von Haugwitz i pełnił funkcję siedziby zarządców dóbr królewskich[4]. Pałac został zbudowany na rzucie prostokąta. Jest dwukondygnacyjny, murowany z cegły na zaprawie wapiennej i otynkowany. Od strony parku ma taras, a od strony podjazdu ganek. Okna pałacu osadzono w dekoracyjnych obramowaniach. Rezydencję w Obiszowie kupił prywatny inwestor w przetargu Agencji Nieruchomości Rolnych[4]
    • park, z pierwszej połowy XIX wieku; w parku o zatartym układzie rośnie kilka okazałych drzew: dąb szypułkowy o obwodzie 505 cm, jesiony wyniosłe (480 cm i 291 cm) oraz 3 wiązy szypułkowe

inne zabytki:

  • kościół filialny pw. św. Kazimierza. Jest to obiekt poewangelicki z początku XX wieku, początkowo miał charakter kościoła cmentarnego. Zniszczony w okresie powojennym, zastał odremontowany w latach 1981–1988
  • kilka zabudowań gospodarskich z przełomu XIX i XX wieku.

TurystykaEdytuj

InneEdytuj

  • W średniowiecznych źródłach wieś występuje pod nazwami: Obiscuo – w 1154 r., Obisowo – w 1258 r., Obessow – w 1298 r., Obisovo – w 1263 r., Oboza – w 1307 r. oraz Obysschow – w 1318 r.
  • Podczas prac wykopaliskowych w Obiszowie odnaleziono dużą ilość stanowisk z epoki brązu i żelaza z kulturą łużycką. Odkryto również osady i cmentarzyska łużyckie z około 1200 roku p.n.e., oraz cmentarzyska z okresu kultury wczesnohalsztackiej, bogato wyposażone w wyroby z żelaza, brązu i bursztynu. Znaleziska archeologiczne wskazują na kontakty z kulturą pomorską.
  • W sierpniu i wrześniu 1986 roku w czasie badań archeologicznych, prowadzonych na osadzie przygrodowej będącej częścią zespołu osadniczego grodziska plemiennego z IX–X wieku odkryto monety z X wieku, 38 fragmentów dirhemów arabskich oraz fragmenty monet zachodnioeuropejskich.

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 71.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 139. [dostęp 27.9.2012].
  4. a b Dwa pałace na Dolnym Śląsku znalazły nowych właścicieli. wroclaw.gazeta.pl. [dostęp 30.8.13].