Edward Markiewicz (1899-1944)

Ten artykuł dotyczy majora, żyjącego z latach 1899-1944. Zobacz też: inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku.

Edward Markiewicz ps. Jurand, Kłos, Głóg, Kalina (ur. 6 czerwca 1899[1] w Skale, zm. w czerwcu 1944) – major Wojska Polskiego i Armii Krajowej, inspektor Inspektoratu Rejonowego Zamość Armii Krajowej.

Edward Markiewicz
Kalina
major major
Data i miejsce urodzenia 6 czerwca 1899
Skała
Data i miejsce śmierci 24 czerwca 1944
Osuchy
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
AK DYSK.png Armia Krajowa
Stanowiska dowódca batalionu podczas kampanii wrześniowej 1939, komendant inspektoratu AK Zamość
Główne wojny i bitwy I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka, kampania wrześniowa, powstanie zamojskie, bitwa pod Osuchami
Pomnik ku pamięci żołnierzy AK Obwodu Biłgoraj

Służba w Cesarskiej i Królewskiej Armii, i Wojsku PolskimEdytuj

W czasie I wojny światowej służył w cesarskiej i królewskiej armii na froncie włoskim w okolicach Bozen i Meran[2]. Służbę zakończył w 1918 roku w stopniu podchorążego. W tym samym roku związał się z Wojskiem Polskim walcząc we Lwowie. Po zakończeniu działań wojennych z Ukraińcami, przystąpił do działań przeciwko Rosji Sowieckiej w wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919 - 1921. Awansował na podporucznika, brał udział w walkach od Kijowa aż do bitwy warszawskiej.

W okresie międzywojennym służył na Kresach Rzeczypospolitej, w garnizonach: Lwów, Grodno (w 1924 r. był członkiem komisji gospodarczej w 81 pułku piechoty i oficerem nadetatowym Okręgowego Zakładu Gospodarczego Nr 3, Wilno (w 1928 r. pełnił służbę w Rejonowym Zakładzie Żywnościowym Wilno), Brześć nad Bugiem, a potem w twierdzy modlińskiej (w 1932 r. był płatnikiem w 3 pułku pancernym, w 1935 r. przeniesiony został z Centrum Wyszkolenia Czołgów i Samochodów Pancernych do 1 batalionu saperów Legionów na stanowisko płatnika[3]).

Podczas kampanii wrześniowej jego batalion wziął udział w walkach na Zamojszczyźnie razem z Grupą płk. dypl. Zieleniewskiego. Podczas starcia pod Dzwolą koło Frampola Markiewicz dostał się do niewoli radzieckiej razem ze swoim batalionem. Następnie został przeniesiony do Lwowa, skąd uciekł wraz z płk. Zieleniewskim. Ukrywał się we Lwowie, a następnie przedostał się do Generalnego Gubernatorstwa.

Konspiracja i partyzantka Armii KrajowejEdytuj

W marcu 1941 r. został skierowany przez Kedyw na zastępcę komendanta obwodu zamojskiego AK, a potem na komendanta obwodu.

W latach 19421943 żołnierze jego okręgu przeciwstawiali się wysiedleniom Polaków w akcji Wehrwolf, wywózkom Żydów i Romów do Majdanka, napadali na posterunki żandarmerii (m.in rozbicie posterunku w Biłgoraju) oraz toczyli regularne bitwy z regularną armią niemiecką, m.in. Bitwa pod Długim Kątem, Zaborecznem, Różą i Wojdą.

Osobny artykuł: Powstanie zamojskie.

W 1944 objął dowództwo nad oddziałami AK w Lasach Janowskich, później nad zgrupowaniem AK w Puszczy Solskiej podczas akcji Sturmwind II. Jego 1600 żołnierzy (lub 800 według innego źródła) oraz około 2000 partyzantów radzieckich[4], stawiało opór ok. 25–30 tys. żołnierzy niemieckich, którzy w ramach tejże akcji okrążyli Puszczę i dążyli do całkowitego zniszczenia oddziałów partyzanckich na tym terenie. Partyzanci radzieccy oraz oddziały AL wydostały się z okrążenia, natomiast oddziały AK zgodnie z jego rozkazem cofały się w głąb Puszczy, co zaowocowało ich zniszczeniem.

Major Edward Markiewicz poległ najprawdopodobniej 24 czerwca 1944 roku w godzinach rannych. Według niektórych źródeł popełnił samobójstwo – wcześniej, obwiniając się za ciężką sytuację AKowców przeżył silne załamanie nerwowe. Jego następcą został rotmistrz Mieczysław Rakoczy ps. Miecz, a następnie por. Konrad Bartoszewski ps. Wir. Grób majora znajduje się na cmentarzu w Zwierzyńcu.

Był odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy. Od 1930 był żonaty z Heleną z Juczasów Jesionkową.

Jego brat Władysław pseud. Skała (1889–1943) był kwatermistrzem Obwodu Biłgorajskiego AK i kierownikiem Oddziału Rady Głównej Opiekuńczej, kapitan rezerwy, aresztowany przez Gestapo 7 grudnia 1943, w czasie śledztwa okrutnie torturowany, zachował niezłomną postawę, zamordowany 9 grudnia 1943 w gmachu biłgorajskiego Gestapo, rozkazem Komendanta Sił Zbrojnych w Kraju odznaczony pośmiertnie Orderem Virtuti Militari V klasy.

Osobny artykuł: Sturmwind II.

Imię majora Edwarda Markiewicza ps. „Kalina” nosi Szkoła Podstawowa w Osuchach, w gminie Łukowa.

PrzypisyEdytuj

  1. Rok urodzenia 1899 podają Roczniki Oficerskie z 1924, 1928 i 1932 r.
  2. Jan Grygiel, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa w obwodzie zamojskim 1939-1944. Szkice, wspomnienia, dokumenty, Warszawa 1985, s. 38, 44.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 21.03.1935 r.
  4. Czapki na bakier autor Zbigniew Jakubik, wyd. LSW 1966

AwanseEdytuj

  • porucznik - ze starszeństwem z dniem 1 listopada 1920 r. w korpusie oficerów zawodowych administracji – grupa oficerów gospodarczych (w 1933 r. z tym samym starszeństwem zajmował 1 lokatę w korpusie oficerów intendentów).

BibliografiaEdytuj

  • K.Sobczak: Encyklopedia II wojny światowej, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa, 1975
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1168, 1207.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 779, 802.
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 365, 733.
  • Lista starszeństwa korpusu oficerów intendentów i korpusu oficerów administracji w: Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 03.08.1931 r.
  • Polski Słownik Biograficzny, t. XX, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1975.

Zobacz teżEdytuj