Otwórz menu główne

Tadeusz Zieleniewski ps. Kalina (ur. 24 lipca 1887 w Ostrówku Lubelskim, zm. 22 lipca 1971 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, profesor, inżynier.

Tadeusz Zieleniewski
Kalina
Ilustracja
płk dypl. piech. Tadeusz Zieleniewski
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1887
Ostrówek Lubelski
Data i miejsce śmierci 22 lipca 1971
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1914-1947
Siły zbrojne cesarska i królewska Armii
Wojsko Polskie (II RP)
Polskie Siły Zbrojne
Jednostki Pierwsza Kompania Kadrowa
1 Pułk Piechoty Legionów
63 Toruński Pułk Piechoty
59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
33 Dywizja Piechoty
Grupa płk. Zieleniewskiego
3 Dywizja Piechoty
2 Dywizja Grenadierów Pancernych
Stanowiska dowódca dywizji
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Późniejsza praca pracownik naukowy, profesor
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Zasługi Wojskowej (Bułgaria)
Odznaka 1 Kompanii Kadrowej
Pomnik poświęcony żołnierzom z grupy płk Tadeusza Kaliny-Zieleniewskiego w Momotach Górnych
Pomnik
Widok koszar od strony ulicy Sienkiewicza

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu gimnazjum w Łodzi w 1910 studiował geodezję w Liège we Francji (1910 – 1914). Tam należał do Związku Strzeleckiego. Od sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Służył w 1 Kompanii Kadrowej. 6 sierpnia 1914 wymaszerował z Krakowa w składzie 4 plutonu 1 Kompanii Kadrowej. 15 maja 1917 roku został przydzielony na trzy miesiące do kompanii saperów nr 1 w charakterze hospitanta[1].

Po kryzysie przysięgowym był internowany w Beniaminowie. W Polskiej Sile Zbrojnej pełnił obowiązki oficera broni obozu wyszkolenia w Ostrowi Mazowieckiej. Później w 1918 komendant Szkoły Mierniczej w Warszawie. Następnie pełnił służbę w 1 pułku piechoty Legionów, a później był m.in. wykładowcą i dowódcą 2 kompanii Szkoły Podchorążych w Warszawie (1918–19), słuchaczem Szkoły Sztabu Generalnego w Warszawie (1921–23) – pierwszy rok odbywał w École Supérieure de Guerre. 1 stycznia 1920 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich, z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana wojsk technicznych i zatwierdzeniem przydziału do Szkoły Podchorążych w Warszawie[2].

W listopadzie 1924 został przydzielony z 1 pułku saperów do Wyższej Szkoły Wojennej na stanowisko wykładowcy taktyki ogólnej[3]. W listopadzie 1927 wyznaczony został na stanowisko pełniącego obowiązki II dyrektora nauk Wyższej Szkoły Wojennej – zastępcy komendanta WSWoj. z równoczesnym przeniesieniem do kadry oficerów saperów[4]. 23 sierpnia 1929 roku został przeniesiony do 31 pułku Strzelców Kaniowskich w Łodzi na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[5].

23 grudnia 1929 roku został przeniesiony do korpusu oficerów piechoty w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 35,9 lokata z równoczesnym przeniesieniem do 63 pułku piechoty w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[6]. 31 marca 1930 roku został przeniesiony do 59 pułku piechoty w Inowrocławiu na stanowisko dowódcy pułku[7]. Z dniem 1 marca 1932 roku został przeniesiony do dyspozycji szefa Sztabu Głównego na okres trzech miesięcy z zachowaniem dotychczasowego dodatku służbowego[8]. Z dniem 1 czerwca 1932 roku został mianowany szefem Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie[9]. Z tego stanowiska na początku 1935 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej w 8 Dywizji Piechoty[10]. Pracami instytutu kierował do ostatniej dekady sierpnia 1939 roku. W międzyczasie (1936) odbył praktykę na stanowisku dowódcy piechoty dywizyjnej 8 Dywizji Piechoty w Modlinie.

25 sierpnia 1939 roku zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym objął dowództwo 33 Dywizji Piechoty (rezerwowej) w Grodnie[11]. Dywizją tą dowodził w czasie kampanii wrześniowej. Walczył w bitwach pod Różanem i Włodawą. 19 września 33 DP została włączona w skład 41 Dywizji Piechoty, a on sam „pozostał przy sztabie 41 DP[12]. 25 września, po rozwiązaniu Dowództwa Armii gen. Przedrzymirskiegowymknął się samochodem w kierunku Krasnegostawu”. Wieczorem, w rejonie Krasnegostawu, dołączył do grup dowodzonych przez pułkowników: Leona Koca, Władysława Filipkowskiego i Władysława Płonkę. 27 września na odprawie pułkowników w Woli Sobieskiej objął dowództwo nad całością wojsk, z których utworzył Grupę własnego imienia[13]. 29 i 30 września dowodzona przez niego grupa walczy z Niemcami o Polichnę Dolną, Janów Lubelski i Dzwolę, a na wschodzie z Armią Czerwoną. 1 października dowodzona przez niego grupa przeszła do wsi Momoty Górne, gdzie złożyła broń przed sowietami. Następnego dnia został wywieziony przez sowietów do Lwowa. Wieczorem tego samego dnia, w trakcie konwojowania zdołał zbiec z samochodu i ukryć na terenie miasta (wraz z nim odzyskał wolność przewożony wówczas kpt. Marian Wondraczek)[14]. 13 października wyjechał koleją do Delatyna skąd pieszo przez Gorgany przeszedł następnego dnia na Węgry[15]. Następnie przedostał się do Francji.

W latach 1939–1945 w Polskich Siłach Zbrojnych, m.in. dowodził 3 Dywizją Piechoty we Francji (4 – 19 czerwca 1940). Był wykładowcą na kursach Wyższej Szkoły Wojennej w Wielkiej Brytanii.

3 sierpnia 1943 roku Naczelny Wódz mianował go dowódcą 1 Dywizji Grenadierów. Obowiązki dowódcy dywizji objął 26 sierpnia 1943 roku[16]. 29 października 1943 roku Naczelny Wódz mianował go zastępcą inspektora do Spraw Zarządu Wojskowego[17].

W 1947 roku powrócił do Polski. Zamieszkał w Warszawie. Pracował naukowo na Politechnice Warszawskiej. W latach 1950–1961 był adiunktem na Wydziale Geodezji i Kartografii. Brał czynny udział w pracach ZBoWiD. Zmarł w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

15 września 2016 roku 6 Samodzielny Oddział Geograficzny w Toruniu przyjął płk. dypl. inż. Tadeusza Zieleniewskiego ps. „Kalina” na swojego patrona. Z tej okazji odsłonięto pamiątkowy pomnik[18].

AwanseEdytuj

  • chorąży – 5 marca 1915
  • podporucznik – 1 kwietnia 1916
  • porucznik
  • kapitan - 1917
  • major
  • podpułkownik – zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 (w 1924 r. zajmował 34., a 1928 r. 17. lokatę w korpusie oficerów zawodowych inżynierii i saperów)
  • pułkownik – 1 stycznia 1931 i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Odprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295b, s. 326 [1].
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 17 stycznia 1920 roku, s. 4.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 119 z 7 listopada 1924 roku, s. 664.
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 27 z 29.11.1927 r.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 300.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 380.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 102.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 229.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 223.
  10. Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 5, s. 30, 21 marca 1935. 
  11. Zieleniewski 1939 ↓, s. 1.
  12. Zieleniewski 1939 ↓, s. 9.
  13. Zieleniewski 1939 ↓, s. 10.
  14. Eugeniusz Sobczyński. Wojskowy Instytut Geograficzny w wojnie obronnej 1939 r.. „Geodeta-Historia”. Nr 9, s. 21, 2009. ISSN 1234-5202. 
  15. Zieleniewski 1939 ↓, s. 11.
  16. Rozkazy dzienne 1943 ↓, s. 167, 169.
  17. Rozkazy dzienne 1943 ↓, s. 225.
  18. http://6sog.wp.mil.pl/pl/117.html; Decyzja Nr 167/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2016 r.
  19. 6 sierpień: 1914 - 1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 20.
  20. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie orderów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 38, Nr 2 z 11 listopada 1937. Ministerstwo Spraw Wojskowych. 

BibliografiaEdytuj