Otwórz menu główne

Tadeusz Zieleniewski ps. Kalina (ur. 24 lipca 1887 w Ostrówku Lubelskim, zm. 22 lipca 1971 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, profesor, inżynier.

Tadeusz Zieleniewski
Kalina
Ilustracja
płk dypl. piech. Tadeusz Zieleniewski
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1887
Ostrówek Lubelski
Data i miejsce śmierci 22 lipca 1971
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1914-1947
Siły zbrojne cesarska i królewska Armii
Wojsko Polskie (II RP)
Polskie Siły Zbrojne
Jednostki Pierwsza Kompania Kadrowa
1 Pułk Piechoty Legionów
63 Toruński Pułk Piechoty
59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
33 Dywizja Piechoty
Grupa płk. Zieleniewskiego
3 Dywizja Piechoty
2 Dywizja Grenadierów Pancernych
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Późniejsza praca pracownik naukowy, profesor
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Kawaler Orderu Zasługi Wojskowej (Bułgaria)
Odznaka 1 Kompanii Kadrowej
Pomnik poświęcony żołnierzom z grupy płk Tadeusza Kaliny-Zieleniewskiego w Momotach Górnych

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu gimnazjum w Łodzi w 1910 studiował geodezję w Liège we Francji (1910 - 1914). Tam należał do Związku Strzeleckiego. Od sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Służył w 1 Kompanii Kadrowej. 6 sierpnia 1914 wymaszerował z Krakowa w składzie 4 plutonu 1 Kompanii Kadrowej. 15 maja 1917 roku został przydzielony na trzy miesiące do Kompanii Saperów Nr 1 w charakterze hospitanta[1].

Po kryzysie przysięgowym był internowany w Beniaminowie. W Polskiej Sile Zbrojnej pełnił obowiązki oficera broni obozu wyszkolenia w Ostrowi Mazowieckiej. Później w 1918 komendant Szkoły Mierniczej w Warszawie. Następnie pełnił służbę w 1 Pułku Piechoty Legionów.

1 stycznia 1920 oficjalnie przyjęty do Wojska Polskiego[2]. Był m.in. wykładowcą i dowódcą 2 kompanii Szkoły Podchorążych w Warszawie (1918-19), słuchaczem Szkoły Sztabu Generalnego w Warszawie (1921-23) - pierwszy rok odbywał w École Supérieure de Guerre, wykładowca - kierownik przedmiotu w Katedrze Taktyki Ogólnej Wyższej Szkoły Wojennej (1923-27). W listopadzie 1927 wyznaczony został na stanowisko pełniącego obowiązki II dyrektora nauk Wyższej Szkoły Wojennej - zastępcy komendanta WSWoj. z równoczesnym przeniesieniem do kadry oficerów saperów[3]. 23 sierpnia 1929 roku został przeniesiony do 31 Pułku Strzelców Kaniowskich w Łodzi na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[4].

23 grudnia 1929 roku został przeniesiony do korpusu oficerów piechoty w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 35,9 lokata z równoczesnym przeniesieniem do 63 Pułku Piechoty w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[5]. 31 marca 1930 roku został przeniesiony do 59 Pułku Piechoty w Inowrocławiu na stanowisko dowódcy pułku[6]. Z dniem 1 marca 1932 roku został przeniesiony do dyspozycji szefa Sztabu Głównego na okres trzech miesięcy z zachowaniem dotychczasowego dodatku służbowego[7]. Z dniem 1 czerwca 1932 roku został mianowany szefem Wojskowego Instytutu Geograficznego w Warszawie[8]. Z tego stanowiska na początku 1935 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej w 8 Dywizji Piechoty[9]. Pracami instytutu kierował do ostatniej dekady sierpnia 1939 roku. W międzyczasie (1936) odbył praktykę na stanowisku dowódcy piechoty dywizyjnej 8 Dywizji Piechoty w Modlinie.

25 sierpnia 1939 roku zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym objął dowództwo 33 Dywizji Piechoty (rezerwowej) w Grodnie[10]. Dywizją tą dowodził w czasie kampanii wrześniowej. Walczył w bitwach pod Różanem i Włodawą. 19 września 33 DP została włączona w skład 41 Dywizji Piechoty, a on sam „pozostał przy sztabie 41 DP[11]. 25 września, po rozwiązaniu Dowództwa Armii gen. Przedrzymirskiegowymknął się samochodem w kierunku Krasnegostawu”. Wieczorem, w rejonie Krasnegostawu, dołączył do grup dowodzonych przez pułkowników: Leona Koca, Władysława Filipkowskiego i Władysława Płonkę. 27 września na odprawie pułkowników w Woli Sobieskiej objął dowództwo nad całością wojsk, z których utworzył Grupę własnego imienia[12]. 29 i 30 września dowodzona przez niego grupa walczy z Niemcami o Polichnę Dolną, Janów Lubelski i Dzwolę, a na wschodzie z Armią Czerwoną. 1 października dowodzona przez niego grupa przeszła do wsi Momoty Górne, gdzie złożyły broń przed sowietami. Następnego dnia został wywieziony przez sowietów do Lwowa. Wieczorem tego samego dnia, w trakcie konwojowania zdołał zbiec z samochodu i ukryć na terenie miasta (wraz z nim odzyskał wolność przewożony wówczas kpt. Marian Wondraczek)[13]. 13 października wyjechał koleją do Delatyna skąd pieszo przez Gorgany przeszedł następnego dnia na Węgry[14]. Następnie przedostał się do Francji.

W latach 1939–1945 w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, m.in. dowodził 3 Dywizją Piechoty we Francji (4 - 19 czerwca 1940). Był wykładowcą na kursach Wyższej Szkoły Wojennej w Wielkiej Brytanii.

3 sierpnia 1943 roku Naczelny Wódz mianował go dowódcą 1 Dywizji Grenadierów. Obowiązki dowódcy dywizji objął 26 sierpnia 1943 roku[15]. 29 października 1943 roku Naczelny Wódz mianował go zastępcą inspektora do Spraw Zarządu Wojskowego[16].

W 1947 roku powrócił do Polski. Zamieszkał w Warszawie. Pracował naukowo na Politechnice Warszawskiej. W latach 1950-1961 był adiunktem na Wydziale Geodezji i Kartografii. Brał czynny udział w pracach ZBoWiD. Zmarł w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

15 września 2016 roku 6 Samodzielny Oddział Geograficzny w Toruniu przyjął płk. dypl. inż. Tadeusza Zieleniewskiego ps. "Kalina" na swojego patrona. Z tej okazji odsłonięto pamiątkowy pomnik[17].

 
Widok od strony ulicy Sienkiewicza

AwanseEdytuj

  • chorąży – 5 marca 1915
  • podporucznik – 1 kwietnia 1916
  • porucznik
  • kapitan - 1917, zatwierdzony w Wojsku Polskim 1 stycznia 1920[2]
  • major
  • podpułkownik – zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 (w 1924 r. zajmował 34., a 1928 r. 17. lokatę w korpusie oficerów zawodowych inżynierii i saperów)
  • pułkownik – 1 stycznia 1931 i 1. lokatą w korpusie oficerów piechoty

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Odprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295b, s. 326 [1].
  2. a b Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 17.01.1920 r., s. 4
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 27 z 29.11.1927 r.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 300.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 380.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 31 marca 1930 roku, s. 102.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 229.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 223.
  9. Zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 5, s. 30, 21 marca 1935. 
  10. Zieleniewski 1939 ↓, s. 1.
  11. Zieleniewski 1939 ↓, s. 9.
  12. Zieleniewski 1939 ↓, s. 10.
  13. Eugeniusz Sobczyński. Wojskowy Instytut Geograficzny w wojnie obronnej 1939 r.. „Geodeta-Historia”. Nr 9, s. 21, 2009. ISSN 1234-5202. 
  14. Zieleniewski 1939 ↓, s. 11.
  15. Rozkazy dzienne 1943 ↓, s. 167, 169.
  16. Rozkazy dzienne 1943 ↓, s. 225.
  17. http://6sog.wp.mil.pl/pl/117.html; Decyzja Nr 167/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2016 r.
  18. 6 sierpień: 1914 - 1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 20.
  19. Zarządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Zezwolenie na przyjęcie i noszenie orderów. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”, s. 38, Nr 2 z 11 listopada 1937. Ministerstwo Spraw Wojskowych. 

BibliografiaEdytuj