Otwórz menu główne

Order Zasługi (Węgry)

Ten artykuł dotyczy węgierskiego orderu. Zobacz też: Ordery Zasługi w innych państwach.

Order Zasługi (węg. Magyar Érdemrend) – wysokie węgierskie odznaczenie państwowe, nadawane pod nazwą Krzyż Zasługi w latach 1922-1935, w latach 1935-1945 i od 1991 jako order. Występuje w dwóch kategoriach: cywilnej i wojskowej.

Węgierski Order Zasługi
Magyar Érdemrend
Awers
Awers łańcucha orderu I Klasy (1991)
Awers
Awers insygniów IV Klasy
(odmiana cywilna)
Awers
Awers orderu (wzory: 1945 i 1991)
Baretka
Baretka orderu V klasy
(odmiana cywilna)
Baretka
Baretka orderu V klasy
(odmiana wojskowa)
Ustanowiono 1922 (ustanowienie)
1935 (jako order)
1945 (zniesienie)
1991 (wznowienie)
2012 (zmiana nazwy)
Powyżej Order Węgierski św. Stefana
Poniżej Łańcuch Korwina

Spis treści

HistoriaEdytuj

Lata 1922-1935Edytuj

Nowo powstały w 1922 Węgierski Krzyż Zasługi (Magyar Érdemkereszt) podzielono na:

  • Krzyż Wielki (Nagykeresztje),
  • I Klasa (I. Osztály),
  • II Klasa z Gwiazdą (II. Osztályhoz Csillag),
  • II Klasa (II. Osztály),
  • III Klasa (III. Osztály),
  • IV Klasa (IV. Osztály),
  • V Klasa (V. Osztály),

dodatkowo:

  • Srebrny Medal Zasługi (Ezüst Érdemérem),
  • Brązowy Medal Zasługi (Bronz Érdemérem).

Lata 1935-1945Edytuj

Zmiana statutów z 1935 zmieniła nazwę na Węgierski Order Zasługi (Magyar Érdemrend), podniosła status odznaczenia do rangi orderu i ustaliła nowy podział, zmieniony jeszcze po rozpoczęciu II wojny światowej:

  • Łańcuch (Lánca), dodany w 1939,
  • Krzyż Wielki ze Świętą Koroną (Szent Koronával ékesített Nagykeresztje), do 1939 Krzyż Wielki,
  • Krzyż Wielki (Nagykeresztje), do 1939 I Klasa,
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą (Középkeresztje Csillaggal),
  • Krzyż Komandorski (Középkeresztje),
  • Krzyż Oficerski (Tisztikeresztje),
  • Krzyż Kawalerski (Lovagkeresztje),

dawną V Klasę podzielono na trzy stopnie Krzyża Zasługi:

  • Złoty Krzyż Zasługi (Arany Érdemkereszt),
  • Srebrny Krzyż Zasługi (Ezüst Érdemkereszt),
  • Brązowy Krzyż Zasługi (Bronz Érdemkereszt),

pozostawiając dodatkowe medale:

  • Srebrny Medal Zasługi (Ezüst Érdemérem),
  • Brązowy Medal Zasługi (Bronz Érdemérem),

oraz:

  • Medal „Signum Laudis” („Signum Laudis” Érem) – srebrny z listewką, srebrny i brązowy,
  • Medal Zasługi Pełnej (Teljes Elismerés Érem) – cywilny,
  • Medal Zasługi Szczególnie Wybitnej (Különös Dicsérő Elismerés Érem) – wojskowy, trzy rodzaje odznak wieszanych na szyi,
  • Medal Dzielności (Bátorsági Érem) – srebrny.

Za zasługi wojenne od 1939 order mógł być nadany z mieczami (w kategorii wojskowej).

Od 1991Edytuj

Wznowiony został w 1991 i do 2012 nadawany był pod nazwą Order Zasługi Republiki Węgierskiej (węg. Magyar Köztársasági Érdemrend, a później jako Węgierski Order Zasługi (węg. Magyar Érdemrend[a]). Do 2012 roku był najwyższym odznaczeniem państwowym Węgier. Na podstawie nowych przepisów z 2011 najwyższym wedle starszeństwa stał się wznowiony w 2012 Węgierski Order Świętego Stefana.

Order dzieli się pięć klas i nadawany jest w dwóch odmianach (cywilnej i wojskowej).
W I klasie wprowadzono stopień specjalny (istnieje wyłącznie w odmianie cywilnej), nadawany wyłącznie monarchom lub głowom państw:

  • Stopień specjalny (od 2012 r): Krzyż Wielki z Łańcuchem i Złotopromienną Gwiazdą (Nagykeresztje a Lánccal és az Aranysugaras Csillaggal)

[w okresie 1991-2012 Krzyż Wielki z Łańcuchem (Nagykeresztje a Lánccal)]

  • Klasa I: Krzyż Wielki (Nagykeresztje)
  • Klasa II: Krzyż Komandorski z Gwiazdą (Középkeresztje a Csillaggal)
  • Klasa III: Krzyż Komandorski (Középkeresztje)
  • Klasa IV: Krzyż Oficerski (Tisztikeresztje)
  • Klasa V: Krzyż Kawalerski (Lovagkeresztje)

Wielkim Mistrzem i Kawalerem Krzyża Wielkiego z Łańcuchem i Złotopromienną Gwiazdą jest urzędujący prezydent Węgier.

Z Węgierskim Orderem Zasługi powiązany jest trójstopniowy Węgierski Krzyż Zasługi.

InsygniaEdytuj

Oznaką Węgierskiego Orderu Zasługi jest emaliowany na biało, krzyż kawalerski (pattée) – o ramionach rozszerzających się linią prostą; z bordiurą zieloną w odmianie cywilnej, a czerwoną w wojskowej, dodatkowo złocony na krawędziach. Pośrodku krzyża medalion (otoczony złoconym na krawędziach, emaliowanym na zielono wieńcem laurowym) emaliowany na czerwono z Herbem Węgier. Oznaka odmiany cywilnej orderu jest zawieszona na zielonej wstążce z czerwono-białą bordiurą, zaś odmiany wojskowej na wstążce czerwonej z zielono-białą bordiurą:

  • Klasa I:
    • Krzyż Wielki z Łańcuchem i Złotopromienną Gwiazdą – oznaka zawieszona poprzez złotą zawieszkę w formie dwóch laurowych gałązek na wąskim złotym łańcuchu. Gwiazda orderowa złota, ośmiopromienna z nałożoną na niej oznaką. Gwiazdę nosi się na lewej piersi.
    • Krzyż Wielki – oznaka zawieszona na wielkiej wstędze noszonej przez prawe ramię do lewego boku. Gwiazda orderowa srebrna, ośmiopromienna z nałożoną na niej oznaką. Gwiazdę nosi się na lewej piersi.
  • Klasa II: oznaka zawieszona na wstędze noszonej na szyi. Gwiazda orderowa srebrna, ośmiopromienna o skróconych czterech promieniach (co drugi) z nałożoną na niej oznaką. Gwiazdę nosi się na lewej piersi.
  • Klasa III: oznaka zawieszona na wstędze noszonej na szyi.
  • Klasa IV: oznaka bez wstążki, na agrafie; noszona na lewej piersi.
  • Klasa V: oznaka zawieszona na wstążce noszonej na lewej piersi.
Baretki odmiany cywilnej
Krzyż Wielki z Łańcuchem i Złotopromienną Gwiazdą Krzyż Wielki Krzyż Komandorski z Gwiazdą Krzyż Komandorski Krzyż Oficerski Krzyż Kawalerski
Baretki odmiany wojskowej
Krzyż Wielki Krzyż Komandorski z Gwiazdą Krzyż Komandorski Krzyż Oficerski Krzyż Kawalerski

OdznaczeniEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry).
Z tym tematem związana jest kategoria: Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry).

UwagiEdytuj

  1. Zmiana nazwy orderu została dokonana w związku ze zmianą nazwy państwa, z Republika Węgierska na Węgry

BibliografiaEdytuj