Elżbieta Woodville

Elżbieta Woodville, (de) Wydeville, Wydville (ur. ok. 1437, zm. 7/8 czerwca 1492) – królowa Anglii, jako żona Edwarda IV, od 1464 aż do jego śmierci w 1483.

Elżbieta Wydeville
Ilustracja
Wizerunek herbu
królowa Anglii
Okres od 1465
do 1483
Jako żona Edwarda IV
Koronacja 1465
Poprzedniczka Małgorzata Andegaweńska
Następczyni Anna Neville
Dane biograficzne
Dynastia Yorkowie
Data urodzenia ok. 1437
Data śmierci 7 lub 8 czerwca 1492
Ojciec Richard Woodville (1. hrabia Rivers)
Matka Jakobina Luksemburska
Mąż John Grey
Mąż Edward IV
Dzieci Tomasz Grey,
Ryszard Grey,
Elżbieta York,
Maria,
Cecylia,
Edward V,
Ryszard,
Anna,
Jerzy,
Katarzyna,
Brygida
Odznaczenia
Order Podwiązki (Wielka Brytania)

PochodzenieEdytuj

Elżbieta urodziła się około 1437 roku w Grafton Regis (Northamptonshire) jako pierwsze z szesnaściorga dzieci sir Richarda Woodville'a (później hrabiego Rivers) i Jakobiny Luksemburskiej. Jej matka była wdową po Janie księciu Bedford, bracie króla Anglii Henryka V oraz daleką krewną cesarza Zygmunta Luksemburczyka. Małżeństwo jej rodziców zostało zawarte prawdopodobnie w 1436 r. i wywołało skandal ze względu na to, że Richard Woodville był niżej urodzony od żony, w dodatku był giermkiem jej zmarłego męża. Dopiero w 1448 r. to małżeństwo zostało zaakceptowane przez ówczesnego króla, Henryka VI, głównie za namową jego żony, Małgorzaty Andegaweńskiej a Richard otrzymał tytuł barona Rivers.

Pierwsze małżeństwoEdytuj

W 1452 poślubiła Johna Greya, barona Ferrers of Groby, który w 1461 poległ w drugiej bitwie pod Saint Albans walcząc po stronie Lancasterów. Z tego małżeństwa przyszło na świat dwóch synów: Thomas i Richard.

Związek z Edwardem IVEdytuj

Edward IV posiadał wiele metres, najbardziej ulubioną z nich była Jane Shore. Jednak Elżbieta Woodville nalegała na ślub, który odbył się w tajemnicy 1 maja 1464 roku w jej domu rodzinnym w Northamptonshire. Ślub ten zniszczył plany doradcy księcia Richarda Neville’a, hrabiego Warwick (zwanego Twórcą Królów), który szukał Edwardowi żony wśród księżniczek francuskich. Gdy wieść o ślubie dotarła do niego, Warwick przeszedł na stronę przeciwników króla. Było to pierwsze w historii małżeństwo króla Anglii z kobietą o niekrólewskim pochodzeniu i jako mezalians wywołało skandal. Dodatkowo Elżbieta była starszą od króla wdową po człowieku, który walczył przeciwko dynastii Yorków. Koronacja Elżbiety odbyła się w maju 1465 r. Edward z czasem zaczął faworyzować rodzinę żony, a ona wykorzystywała to i m.in. aranżowała korzystne małżeństwa swojemu rodzeństwu. Swojego brata Jana Wydeville'a ożeniła z lady Katarzyną Neville, córką Ralpha Neville’a, earla Westmorland, i Joanny Beaufort. Katarzyna była trzykrotną wdową, miała około 60 lat, ale była bardzo bogata. Swoją siostrę Katarzynę Wydeville Elżbieta wydała za mąż za 11-letniego Henryka Stafforda, księcia Buckingham, który został stracony w 1483 r. z rozkazu Ryszarda III. Inną siostrę – Marię Wydeville – wydała za Wilhelma Herberta, earla Pembroke. Między innymi z tego powodu królowa była skonfliktowana ze swoimi szwagrami, zwłaszcza z Jerzym księciem Clarence. Podczas małżeństwa z Edwardem IV urodziła 9 dzieci m.in. następcę tronu Edwarda V, którego wychowaniem zajmował się ukochany brat królowej – Antoni.

Titulus RegiusEdytuj

Niespodziewanie 25 czerwca 1483 roku Elżbieta została wdową i królową matką. Jednak jej małżeństwo zostało uznane przez parlament za nieważne aktem Titulus Regius, gdyż Edward obiecał wcześniej ożenić się z lady Eleonorą Butler (obietnica ta była wiążąca, stąd uznano, że Edward żył w bigamii). Informację potwierdziły zeznania księdza, który podobno udzielił ślubu Edwardowi i Eleonorze (prawdopodobnie był to Robert Stillington, biskup Bath i Wells). Na tej podstawie wszystkie dzieci Edwarda i Elżbiety zostały uznane za nieślubne (w tym najstarszy syn – Edward V). Szwagier Elżbiety – Ryszard III – koronował się na króla.

Elżbieta straciła tytuł królowej matki i znana była odtąd jako lady Elizabeth Grey. Ona i jej dzieci żyły w ciągłym strachu o swoje życie, bały się zemsty dworzan zazdrosnych o byłe wpływy klanu Woodville.

BibliografiaEdytuj

  • Philippa Gregory: Kobiety Wojny Dwóch Róż: Księżna, Królowa i Królowa Matka. Poznań: Książnica, 2013, s. 304. ISBN 978-83-245-8088-0.
  • Dan Jones: Plantageneci. Waleczni królowie, twórcy Anglii. Kraków: Astra, 2014, s. 576. ISBN 978-83-89981-69-6.
  • Thomas Penn: Henryk VII. Świt Anglii Tudorów. Kraków: Astra, 2014, s. 462. ISBN 978-83-89981-74-2.
  • Alison Weir: Lancasterowie i Yorkowie. Wojna Dwóch Róż. Kraków: Astra, 2013, s. 528. ISBN 978-83-89981-65-3.