Otwórz menu główne

Glaznoty

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Glaznoty (niem. Marienfelde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Glaznoty
Wiadukt kolejowy (ok. 1913)
Wiadukt kolejowy (ok. 1913)
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Ostróda
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0484972
Położenie na mapie gminy wiejskiej Ostróda
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Ostróda
Glaznoty
Glaznoty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Glaznoty
Glaznoty
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Glaznoty
Glaznoty
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostródzkiego
Glaznoty
Glaznoty
Ziemia53°32′08″N 19°54′07″E/53,535556 19,901944

Wieś położona nad rzeką Gizelą. We wsi znajdują się dwa kościoły wpisane do rejestru zabytków[1]. W odległości 3 km od wsi znajduje się Dylewska Góra. W pobliżu wsi znajduje się rezerwat Jezioro Francuskie. Nazwa niewielkiego jeziora wiąże się z utopieniem w nim w 1813 roku 80 Francuzów przez okolicznych chłopów[2].

Spis treści

HistoriaEdytuj

Wieś wraz z kościołem istniała już przed 1414 rokiem. W czasach krzyżackich wieś pojawia się w dokumentach w roku 1414, podlegała pod komturię w Ostródzie, były to dobra rycerskie o powierzchni 60 włók [3]. W 1414 r. Prusowie Glabune i Glasnote otrzymali od komtura Lutera z Brunszwiku 60 włók w Glaznotach. W 1428 r. Paweł Russdorf nadał Nikluszowi i Urdze 7 włók w Glaznotach na prawie pruskim z obowiązkiem pełnienia powinności kościelnych i służby zbrojnej. W 1445 r. Konrad von Erlichhausen nadał Hartwigowi 10 włók ma prawie magdeburskim. W 1482 r. wielki mistrz Marcin Truchsess nadał 60 włók na prawie chełmińskim Janowi Berkanowi, z włokami sołeckimi i kościelnymi oraz niższym i wyższym prawem sądowniczym. W 1552 r. we wsi mieszkała wyłącznie ludność pochodzenia polskiego. W latach 1542-1816 kościół w Glaznortach był filia kościoła w Lipowie. W 1817 r. kościół w Glaznotach przyłączono do parafii w Marwałdzie. W 1900 r. powołano obwód duszpasterski ze stale rezydującym pastorem. W latach 1907-1912 było tu 2780 parafian, w tym 1800 Polaków. Od pastora wymagano znajomości "języka mazurskiego" (gwara mazurska języka polskiego). W 1910 r. wieś obejmowała areał 804 ha i zamieszkana była przez 651 osób (w tym 326 Polaków). Na początku XX wieku we wsi były dwa zajazdy. W 1925 r. w Glaznotach było 583 mieszkańców, w tym 74 katolików. W 1939 r. we wsi mieszkało 575 osób.

We wrześniu 1946 r., w zasadzce urządzanej przez partyzancki oddział "Bali" zginął w Glaznotach dowódca operacyjnej Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej st. sierż. Błażej Kozak[4]

Od 1947 roku funkcjonuje w Glaznotach Ochotnicza Straż Pożarna. Obecnie posiada lekki samochód gaśniczych Żuk A15 w wersji GLM 8 wyposażony w podstawowy sprzęt do działań ratowniczo–gaśniczych (motopompa, radiostacja samochodowa itp.)[5].


ZabytkiEdytuj

  • Kościół z XIVw, zbudowano około 1400 roku, przebudowany w XVIII wieku. Odrestaurowany w 1899 roku i ponownie w 2004 roku.Po reformacji funkcjonował jako świątynia luterańska, współcześnie metodystyczna[6][7]
  • Kościół katolicki, wybudowany na przełomie XIX i XX[8] (1903[9]). Kościół należy do Parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.
  • pozostałości dawnego cmentarza ewangelickiego.
  • Wiadukt kolejowy z początku XX wieku, stojący na nieczynnej trasie Działdowo-Ostróda. Linia powstała w 1913 roku. W 1945 roku większość torów zabrali i wywieźli Rosjanie.

BibliografiaEdytuj

  • Mieczysław Orłowicz: Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii. Olsztyn: Agencja Wydawnicza "Remix", 1991, s. 204. ISBN 83-900155-0-1.
  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.
  • "Glaznoty: wieś pod Dylewską Górą" [1]
  • Glaznoty [2]

PrzypisyEdytuj

  1. Rejestr zabytków nieruchomych Powiatu Ostródzkiego – Ostróda gmina wiejska. Oficjalna strona internetowa Starostwa Powiatowego w Ostródzie. [dostęp 2010-01-20].
  2. Rezerwaty przyrody. Oficjalna strona internetowa Urzędu Gminy w Ostródzie. [dostęp 2010-01-20].
  3. Cz. Baszyński: Osadnictwo komturstwa ostródzkiego do połowy XV w. Zapiski historyczne, t. 25, 1960, str.: 103-118, za Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.
  4. Jan Dąbrowski, Siedem wieków Łukty, 600-lecie kościoła, 50-lecie parafii Matki Boskiej Częstochowskiej, Wydawnictwo WPW C. Porycki, P. Wasześcik Sp. J., Olsztyn 2007, ​ISBN 83-917924-6-3​, strona 91
  5. Gmina Ostróda - Oficjalna strona internetowa Urzędu Gminy w Ostródzie, www.gminaostroda.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  6. Zabytki i ciekawe miejsca. Oficjalna strona internetowa Urzędu Gminy w Ostródzie. [dostęp 2010-01-20].
  7. W Glaznotach odżyła świątynia. gazeta.pl, 2004-08-29. [dostęp 2010-01-20].
  8. Historia gminy. Oficjalna strona internetowa Urzędu Gminy w Ostródzie. [dostęp 2010-01-20].
  9. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 217