Gwinejka[6] (Pteronetta hartlaubii) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Gwinejka
Pteronetta hartlaubii[1]
(Cassin, 1859)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Aythyini
Rodzaj Pteronetta[2]
Salvadori, 1895
Gatunek gwinejka
Synonimy
  • Querquedula Hartlaubii Cassin, 1859[3]
  • Cairina hartlaubi (Cassin, 1859)[4]
  • Cairina hartlaubii (Cassin, 1859)[4]
  • Pteronetta hartlaubi (Cassin, 1859)[4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Gwinejka jest kaczką afrykańskich lasów o barwie ciemno kasztanowej. Wcześniej zaliczano ją do parafiletycznego taksonu piżmówek. Potem przeniesiono gatunek do rodziny kaczek Anatinae[7], choć dość znacznie różni się od typowych kaczek. Dlatego też wyróżniono monotypowy rodzaj Pteronetta[6][8], aby oddać wyraz odmienności cech.

Wyniki analizy sekwencji mitochondrialnego DNA cytochromu b i genu podjednostki drugiej dehydrogenazy NADH świadczą o przynależności do wyraźnie innej podrodziny, gdzie najbliższym jej krewnym jest etiopka, inny gatunek afrykańskiego ptaka wodnego o nieokreślonej jasno przynależności systematycznej[9].

Gwinejka jest ptakiem osiadłym (odnotowano jedynie lokalne migracje[10]) występującym w równikowej Afryce Zachodniej i Środkowej, od Gwinei i Sierra Leone przez Nigerię po Sudan Południowy na wschodzie, oraz na południe do Gabonu, Republiki Konga i Zairu. Zasiedla małe rzeki i stawy w lasach tropikalnych i galeriowych (rodzaj sawanny). Widywana również nad wodami przybrzeżnymi, w lasach mangrowych i na suchszych sawannach. Przelatuje zwykle pojedynczo lub w niewielkich grupach.

Nazwa gatunkowa oraz angielska nazwa gwinejki, Hartlaub’s Duck (dosł. kaczka Hartlauba), wywodzi się od nazwiska niemieckiego badacza historii naturalnej, Gustawa Hartlauba.

Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje gwinejkę za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern)[5]. Liczebność populacji w 2006 roku szacowano na 26–110 tysięcy osobników[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Pteronetta hartlaubii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Pteronetta, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-12-08]
  3. Carboneras 1992 ↓, s. 597.
  4. a b c Denis Lepage: Gwinejka (Pteronetta hartlaubii) (Cassin, 1860). Avibase. [dostęp 2013-12-08].
  5. a b BirdLife International 2013, Pteronetta hartlaubii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015.1 [dostęp 2015-06-14] (ang.).
  6. a b Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Aythyini Delacour & Mayr, 1945 (1831) (wersja: 2020-01-10). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-25].
  7. Madge i Burn 1987 ↓, s. 185.
  8. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans (ang.). IOC World Bird List: Version 10.1. [dostęp 2020-07-25].
  9. Kevin P. Johnson, Michael D. Sorenson, Phylogeny and biogeography of dabbling ducks (genus Anas): a comparison of molecular and morphological evidence [PDF], „Auk”, 116 (3), 1999, s. 792–805, DOI10.2307/4089339, JSTOR4089339 [zarchiwizowane z adresu 2007-02-05].???
  10. a b Species factsheet: Pteronetta hartlaubii (ang.). BirdLife International. [dostęp 2020-07-25].

BibliografiaEdytuj

  • Steve Madge, Hilary Burn: Wildfowl : an identification guide to the ducks, geese and swans of the world. London: Christopher Helm, 1987. ISBN 0-7470-2201-1.
  • Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)

Linki zewnętrzneEdytuj