Gyöngyös

Gyöngyösmiasto węgierskie (32,64 tys. mieszkańców w I 2011 r.) położone u stóp góry Sárhegy, na zachód od gór Mátra. Miasto prowadzi wymianę partnerską z powiatem kolskim. Miasto położone jest w sąsiedztwie autostrady M3,między Egerem a stolicą Węgier, 80 km na północny wschód od Budapesztu. Gyöngyös jest centrum położonego na wulkanicznych glebach regionu winiarskiego Mátraalja (Podnóże Mátry) oraz bramą do gór Mátra.

Gyöngyös
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Węgry
Komitat Heves
Powiat Gyöngyös
Zarządzający Hiesz György
Powierzchnia 55,31 km²
Populacja (I 2011)
• liczba ludności
• gęstość

32 640
590,13 os./km²
Nr kierunkowy 37
Kod pocztowy 3200
Położenie na mapie Węgier
Mapa lokalizacyjna Węgier
Gyöngyös
Gyöngyös
Ziemia47°47′N 19°56′E/47,783333 19,933333
Strona internetowa
Portal Portal Węgry
Pałac Orczy w Gyöngyös
Gyöngyös w 1938

HistoriaEdytuj

Osadnictwo od czasów prehistorycznych. Tereny zamieszkane w średniowieczu przez Hunów i Awarów. Prawa miejskie od roku 1334.

Nazwa Gyöngyös pojawia się po raz pierwszy w roku 1261 w dokumencie fundacyjnym króla Świętego Władysława.

Prawa miejskie otrzymał Gyöngyös już w 1334 roku od króla  Karola Roberta Andegaweńskiego. W XV wieku osiedlili się tu franciszkanie. 

W XVI i XVII wieku miasto zubożało, ponieważ jako miejscowość graniczna  Gyöngyös zmuszony był płacić podwójne  podatki – Habsburgom i Turkom. 

Kolejny rozwój miasta przypada na czas Monarchii Austro-Węgierskiej. 

W  maju 1917 roku olbrzymi pożar zniszczył ok. 550 budynków miasta.  

Znaczenie i dobrobyt zawdzięczało miasto uprawie winorośli, produkcji wina oraz rozwojowi handlu winem. 

 Historia uprawy winorośli w tym regionie sięga XI wieku. W przeciągu wieków zmieniały się uprawiane tu szczepy. Pod koniec XIX w.  po epidemii filoksery, która zniszczyła prawie wszystkie winnice, zaczęto uprawiać szlachetne odmiany białych szczepów  jak np. rizling, olaszrizling i hárslevelű.

ZabytkiEdytuj

Kościół św. Bartłomieja  kościół pierwotnie gotycki, przebudowany w XVIII wieku.  Dziś kościół nosi charakterystyczne cechy baroku i stylu gotyckiego ( barokowa fasada o dwóch wieżach i gotycki portal, przypory ).

Kościół Franciszkanów (wzniesiony w 1370 r.) i klasztor (1. połowa XVIII w.), w którym mieści się jedyna działająca na Węgrzech nieprzerwanie od czasów średniowiecza Biblioteka Franciszkańska.

Dom Świętej Korony (Szent Korona Háza)  podczas wojen napoleońskich dwukrotnie  ukryto w tym budynku węgierskie insygnia koronne. 

Obecnie mieści się tu  drugi co do wielkości w kraju (po Esztergomie) skarbiec liturgiczny. 

Pałac Orczych – w pałacu mieści się prezentujące przyrodę gór Mátra i historię miasta Mátra Múzeum.

Kolej wąskotorowa – do Lajosházy (12 km) i do Mátrafüred (6 km).

Farkasmály borpincék – szereg piwniczek. 

GospodarkaEdytuj

  • Przemysł spożywczy: przetwórstwo mięsa, mleka, winiarstwo.
  • Uprawy: winorośl, tytoń.

Miasta partnerskieEdytuj

BibliografiaEdytuj