Gyöngyös

Gyöngyösmiasto węgierskie (32,64 tys. mieszkańców w I 2011 r.) położone u stóp góry Sárhegy, na zachód od gór Mátra. Położone jest w sąsiedztwie autostrady M3, między Egerem a stolicą Węgier, 80 km na północny wschód od Budapesztu. Gyöngyös jest centrum położonego na wulkanicznych glebach regionu winiarskiego Mátraalja (Podnóże Mátry) oraz bramą do gór Mátra. Miasto prowadzi wymianę partnerską z powiatem kolskim.

Gyöngyös
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Węgry

Komitat

Heves

Powiat

Gyöngyös

Zarządzający

Hiesz György

Powierzchnia

55,31 km²

Populacja (I 2011)
• liczba ludności
• gęstość


32 640
590,13 os./km²

Nr kierunkowy

37

Kod pocztowy

3200

Położenie na mapie Węgier
Mapa konturowa Węgier, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Gyöngyös”
Ziemia47°47′N 19°56′E/47,783333 19,933333
Strona internetowa
Portal Węgry
Pałac Orczy w Gyöngyös
Gyöngyös w 1938

HistoriaEdytuj

Osadnictwo od czasów prehistorycznych. Tereny zamieszkane w średniowieczu przez Hunów i Awarów. Prawa miejskie od roku 1334.

Nazwa Gyöngyös pojawia się po raz pierwszy w roku 1261 w dokumencie fundacyjnym króla Świętego Władysława.

Prawa miejskie otrzymał Gyöngyös już w 1334 roku od króla Karola Roberta Andegaweńskiego. W XV wieku osiedlili się tu franciszkanie. 

W XVI i XVII wieku miasto zubożało, ponieważ jako miejscowość graniczna Gyöngyös zmuszony był płacić podwójne podatki – Habsburgom i Turkom. 

Kolejny rozwój miasta przypada na czas Monarchii Austro-Węgierskiej. 

W maju 1917 roku olbrzymi pożar zniszczył ok. 550 budynków miasta.  

Znaczenie i dobrobyt zawdzięczało miasto uprawie winorośli, produkcji wina oraz rozwojowi handlu winem. 

Osobny artykuł: Wina węgierskie.

Historia uprawy winorośli w tym regionie sięga XI wieku. W przeciągu wieków zmieniały się uprawiane tu szczepy. Pod koniec XIX w., po epidemii filoksery, która zniszczyła prawie wszystkie winnice, zaczęto uprawiać szlachetne odmiany białych szczepów, jak np. riesling, olaszrizling i hárslevelű.

ZabytkiEdytuj

Kościół św. Bartłomieja – kościół pierwotnie gotycki, przebudowany w XVIII wieku. Dziś kościół nosi charakterystyczne cechy baroku i stylu gotyckiego (barokowa fasada o dwóch wieżach i gotycki portal, przypory).

Kościół Franciszkanów (wzniesiony w 1370 r.) i klasztor (1. połowa XVIII w.), w którym mieści się jedyna działająca na Węgrzech nieprzerwanie od czasów średniowiecza Biblioteka Franciszkańska.

Dom Świętej Korony (Szent Korona Háza) – podczas wojen napoleońskich dwukrotnie ukryto w tym budynku węgierskie insygnia koronne. Obecnie mieści się tu drugi co do wielkości w kraju (po Esztergomie) skarbiec liturgiczny. 

Pałac Orczych – w pałacu mieści się prezentujące przyrodę gór Mátra i historię miasta Mátra Múzeum.

Kolej wąskotorowa – do Lajosházy (12 km) i do Mátrafüred (6 km).

Farkasmály borpincék – szereg piwniczek. 

GospodarkaEdytuj

  • przemysł spożywczy: przetwórstwo mięsa, mleka, winiarstwo.
  • uprawy winorośli i tytoniu.

Miasta partnerskieEdytuj

BibliografiaEdytuj