Otwórz menu główne

Historia Kazachstanu

Kazachstan na mapie świata
Podział administracyjny terytorium obecnego Kazachstanu oraz Azji Środkowej w roku 1903.

Historia Kazachstanu rozpoczyna się już w I tys. p.n.e., gdy ziemie, odpowiednie dla hodowli zwierząt, zostały zamieszkane[1] przez koczowników. W I tys p.n.e. na terenie dzisiejszego państwa zamieszkiwali Sakowie, Wusunowie, Kangju (najprawdopodobniej nad Jeziorem Aralskim)[2]. Później zaś państwo znalazło się w składzie kaganatu tureckiego. W XIII wieku na teren kraju doszli Mongołowie. Od roku 1470 na tych ziemiach zaczęło się kształtować nowe państwo[3]. W połowie XVIII w. Kazachstan przyjął zwierzchnictwo rosyjskie. Do Imperium Rosyjskiego Kazachstan włączył się w 1873. W 1920 roku ogłoszono powstanie Kirgiskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, która w 1925 zmieniła nazwę na Kazachską ASRR[4].

Lata w ZSRREdytuj

 
Flaga Kazachskiej SRR od 1953 r.

W 1936 roku Kazachska Socjalistyczna Republika Radziecka jako republika związkowa weszła w skład ZSRR. W latach 50. rozpoczęto realizację planu Nikity Chruszczowa – zagospodarowanie ugorów[4]. Od 24 stycznia 1953 roku obowiązuje nowa flaga. Kazachowie w latach 60. stali się mniejszością narodową ze względu na masowy napływ osadników rosyjskich[4]. W tym samym dziesięcioleciu w Kazachstanie powstał ośrodek lotów kosmicznych Bajkonur. Na terenach w okolicach Semipałatyńska do roku 1993 testowano broń atomową[4]. W roku 1986 wzrosły nastroje antyrosyjskie, co doprowadziło do zamieszek w stolicy. Trzy lata później Nursułtan Nazarbajew stał się liderem Kazachskiej Partii Komunistycznej i wprowadził program reform gospodarczych i kulturalnych. Rok później został prezydentem[4]. Na skutek rozpadu Związku Radzieckiego 16 grudnia 1991 roku Kazachstan ogłosił niepodległość[5].

1991 – czasy obecneEdytuj

Po ogłoszeniu niepodległości Kazachstan przystąpił do WNP. W 1992 Kazachstan przystąpił do Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE). Rozpoczęto handel zagraniczny z USA, państwo weszło w skład ONZ. Rok później kraj ogłosił konstytucję, która dwa lata później została poprawiona[4]. W 1993 zakończono testowanie bomb atomowych w okolicach Bajkonuru[4]. Oprócz tego język kazachski stał się językiem urzędowym. Rok później rozpoczęto handel zagraniczny z Uzbekistanem[4]. W 1998 nową stolicą państwa zostało miasto Astana. Trzy lata później nastąpił kryzys polityczny. Do dymisji podał się zastępca szefa Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego. W tym samym czasie powstał Demokratyczny Wybór Kazachstanu oraz opozycyjny ruch polityczny[4]. W 2001 roku do Kazachstanu dotarł papież Jan Paweł II[2]. W 2002 nowym premierem państwa został Imangali Tasmagambetow. Rok później zastąpił go Daniał Achmetow[4]. Dekretem prezydenta z dnia 26 października 2017 roku został wprowadzony nakaz zastąpienia w języku kazachskim cyrylicy alfabetem łacińskim do 2025 roku[6][7].

PrzypisyEdytuj

  1. Kazachstan. W: Oxford Wielka Encyklopedia Geografii tom 2. Azja. Poznań: Oxford Educational, 2004, s. 30. ISBN 83-7425-136-0.
  2. a b Kazachstan. Historia. [dostęp 2010-06-01].
  3. Ambasada Republiki Kazachstanu w Polsce. [dostęp 2010-06-01].
  4. a b c d e f g h i j Oxford Wielka Encyklopedia Świata tom 15. Poznań: Oxford Educational, 2004, s. 89–90. ISBN 83-7325-547-8.
  5. Kazachstan. Historia - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, Encyklopedia PWN [dostęp 2019-05-09] (pol.).
  6. О переводе алфавита казахского языка с кириллицы на латинскую графику (ros.). akorda.kz, 2017-10-27. [dostęp 2019-01-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-27)].
  7. Elya Altynsarina: Kazakhstan adopts new version of Latin-based Kazakh alphabet (ang.). astanatimes.com, 2018-02-26. [dostęp 2019-01-11].

Linki zewnętrzneEdytuj