Otwórz menu główne

Hołdów (biał. Голдава; ros. Голдава; hist. również Ołdów) – agromiasteczko na Białorusi, w rejonie lidzkim obwodu grodzieńskiego, około 25 km na południowy zachód od Lidy.

Hołdów
Голдава
Ilustracja
Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy (2007)
Państwo  Białoruś
Obwód grodzieński
Rejon lidzki
Sielsowiet Hodorowce
Wysokość 130 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności

328
Nr kierunkowy +375 1561
Tablice rejestracyjne 4
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu grodzieńskiego
Hołdów
Hołdów
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Hołdów
Hołdów
Ziemia53°41′52″N 25°06′12″E/53,697778 25,103333
Portal Portal Białoruś

Spis treści

HistoriaEdytuj

W 1581 roku kasztelan Tryzna herbu Gozdawa kupił dobra Hołdów od książąt Wiśniowieckich. W 1622 roku ich właścicielem był Jan Niewiarowski, starosta bukowiecki, a w 1718 roku – Franciszek Więckowicz, podwojewodzic trocki. W 1762 roku Hołdów wszedł w posagu do majątku Antoniego Skarbek-Ważyńskiego, skarbnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ponieważ nie miał dzieci, po jego śmierci majątek przeszedł na jego młodszego brata, Feliksa, a po nim – syna Feliksa, Antoniego (1788–?), marszałka powiatu lidzkiego. Kolejnym właścicielem majątku był syn Antoniego, Bolesław (1827–?). Mimo że miał czworo dzieci, to syn (również Bolesław) zmarł w młodym wieku, a żadna z trzech córek nie wyszła za mąż i nie miała dzieci. Wszystkie zmarły przed I wojną światową. Wyrokiem sądowym II Rzeczypospolitej Hołdów przypadł któremuś z dalszych przedstawicieli rodziny Ważyńskich[1][2][3].

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Hołdów, wcześniej należący do powiatu lidzkiego województwa wileńskiego Rzeczypospolitej, znalazł się na terenie ujezdu lidzkiego guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Hołdów wrócił do Polski, znalazł się w gminie Lebioda w powiecie lidzkim województwa nowogródzkiego. 29 maja 1929 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu szczuczyńskiego w tymże województwie[4]. Od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi[1][5][6][7].

W 1866 roku we wsi było 247 mieszkańców[1]. Na początku XX wieku dobra Hołdów liczyły 668 dziesięcin. We wsi mieszkało 276 osób[8]. W 2009 roku w agromiasteczku mieszkało 328 osób[9].

W 1967 roku wzniesiono w centrum wsi pomnik żołnierzy, którzy zginęli w czasie II wojny światowej[10].

Do 2013 roku Hołdów był siedzibą sielsowietu.

 
Cerkiew w roku 1909/10

CerkiewEdytuj

Aleksander Tryzna w 1633 roku ufundował tu, w północnej części wsi, przy już wcześniej istniejącej cerkwi unickiej klasztor tegoż obrządku, który po kilku najazdach, kłótniach i długich mitręgach, w roku 1747 ostatecznie zabrany na bazylianów[8]. W cerkwi był obraz Matki Boskiej w stylu bizantyjskim. Drewniany budynek cerkwi pod wezwaniem Świętego Narodzenia MB, który zachował się do dziś, pochodzi z 1795 roku i został ufundowany przez Feliksa Ważyńskiego. Był restaurowany w XIX wieku[8][10].

Obok cerkwi stoi dzwonnica. Kompleks jest historyczno-kulturalnym zabytkiem Białorusi o numerze w rejestrze 413Г000352.

 
Dwór w Hołdowie (1907), zdjęcie błędnie przypisane dworowi w nieistniejącej miejscowości Chojnów[2]

DwórEdytuj

Do 2011 roku stał we wsi stary, modrzewiowy dwór Ważyńskich. Został wzniesiony najprawdopodobniej w drugiej połowie XVIII wieku przez Antoniego Ważyńskiego. Był to dom o parterowej, jedenastoosiowej elewacji, zbudowany na planie prostokąta, kryty wysokim, łamanym, czterospadowym dachem, początkowo słomianym. Na brzegach elewacji występowały dwuosiowe ryzality, a w środku – portyk z czterema wysuniętymi kolumnami podtrzymującymi daszek o rzadko spotykanym, półkoliście zarysowanym kształcie. Po 1900 roku nad środkową częścią domu dobudowano facjatkę. Mimo że modrzewiowy, dom był otynkowany[2].

Majątek Hołdów został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[2].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Hołdów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  2. a b c d Hołdów [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 4: Województwo wileńskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 119–120, ISBN 83-04-04020-4, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  3. Czesław Jankowski, Powiat oszmiański. Materiały do dziejów ziemi i ludzi, t. 1, Petersburg: Księgarnia K. Grendyszyńskiego, 1896, s. 351–354 [dostęp 2017-11-19].
  4. Dz.U. z 1929 r. nr 33, poz. 307
  5. Голдово na stronie Globus Białorusi (ros.). [dostęp 2017-11-19].
  6. Hołdów na stronie Radzima.net. [dostęp 2017-11-19].
  7. Hołdów na stronie Radzima.org. [dostęp 2017-11-19].
  8. a b c Napoleon Rouba (zebrał i opracował): Przewodnik po Litwie i Białejrusi. Wilno: Wydawnictwa „Kurjera Litewskiego”, 1909, s. 32.
  9. Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku (ros.). [dostęp 2017-11-19].
  10. a b Збор помнікаў гісторыі і культуры. Гродзенская вобласць, Mińsk: Беларуская Савецкая Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 1986, s. 240 [dostęp 2017-11-19] (biał.).