Josef Opatoszu
Josef Opatoszu, właściwie Josef Meir Opatowski (jidysz: יוסף אפאטאשו; ur. 24 grudnia 1886 w Stupskim Lesie k. Mławy, zm. 7 października 1954 w Nowym Jorku) – żydowsko-amerykański powieściopisarz polskiego pochodzenia publikujący w języku jidysz.
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
24 grudnia 1886 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Język |
jidysz |
Dziedzina sztuki |
literatura |
Życiorys
edytujUrodził się 24 grudnia 1886[1] roku w Stupskim Lesie nieopodal Mławy w rodzinie kupca – maskila, który pisał wiersze po hebrajsku[2]. Odebrał świeckie wykształcenie, z kolei w domu ojciec uczył go tradycji religijnych[1]. W 1905 roku rozpoczął studia na politechnice w Nancy[1], które musiał przerwać ze względu na brak środków[2]. W 1907 roku osiadł w Nowym Jorku[1], gdzie dołączył do ojca[2]. W 1914 roku uzyskał dyplom inżyniera w Cooper Union[1]. W tym okresie utrzymywał się z pracy w fabryce butów, sprzedaży gazet i lekcji hebrajskiego[2].
W 1914 roku ukazała się antologia Di naje hejm, w której znalazło się opowiadanie Opatoszu Fun niujorker getto (Z nowojorskiego getta)[2]. W 1918 roku został redaktorem periodyku „Der tog”[2], jego twórczość ukazywała się także na łamach polskich czasopism „Der Moment” i „Folks-Cajtung”, nowojorskiego „Cukunft”, „Prese” w Buenos Aires i telawiwskiego „Di Goldene Kejt”[1]. Opatoszu pisywał realistyczne i naturalistyczne powieści o życiu Żydów w Polsce, tworzył także prozę historyczną[1]. W 1912 roku zadebiutował dobrze przyjętą powieścią A roman fun a ferd ganew, która posłużyła w 1971 roku za kanwę filmu w reżyserii Abrahama Polonskyʼego[2]. Do jego powieści historycznych należy trylogia W lasach polskich (In di pojlisze welder), którą przełożono na 8 języków, wielokrotnie wznawiano, oraz zaadaptowano w 1929 roku na srebrny ekran pod tym samym tytułem[2].
Był członkiem grupy literackiej Jung Idysz[1], złożonej głównie z pisarzy pochodzenia żydowskiego, wywodzących się z ziem polskich.
Zmarł 7 października 1954 roku w Nowym Jorku[1].
Jego synem był amerykański aktor filmowy i teatralny David Opatoshu[3].
Publikacje
edytuj- Fun nju jorker geto (1914)[1]
- Hibru (Farlojrene menczn, 1920)[1]
- Romans koniokrada (1921, wydanie polskie 1928)
- W lasach polskich – trylogia (1921, wydanie polskie 1923; jidysz: "אין פוילישע וועלדער", In di pojlisze welder)
- Arum grand strit (1929)[1]
- Di tencerin (1930)[1]
- Dzień w Ratyzbonie (1933, wydanie polskie 1935; jidysz: "א טאג אין רעגענסבורג", A tog in Regensburg)
- Rabi Akiwa (1948)[1]
- Bar Kochba (1955)
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Eugenia Prokop-Janiec , Opatoszu Josef [online], Wirtualny Sztetl [dostęp 2021-09-10] .
- ↑ a b c d e f g h i j k Bella Szwarcman-Czarnota , Josef Opatoszu (właśc. Josef Meir Opatowski) | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl, 2014 [dostęp 2021-09-10] (pol.).
- ↑ Joseph Opatoshu [online], Jewish Virtual Library [dostęp 2021-09-11] (ang.).
- ISNI: 0000000109398180
- VIAF: 120740329
- LCCN: n84056605
- GND: 11911853X
- LIBRIS: zw9c8h9h4k07pqr
- BnF: 13990657m
- SUDOC: 147027330
- NLA: 35399743
- NKC: js2012725681
- NTA: 11069547X
- CiNii: DA14224786
- Open Library: OL123520A
- PLWABN: 9810600179505606
- NUKAT: n02081200
- J9U: 987007266280005171
- LNB: 000249054
- LIH: LNB:V*129858;=BT