Otwórz menu główne

Józef Podgóreczny

Józef Podgóreczny (ur. 1900, zm. 1990) – polski nauczyciel, działacz kultury, długoletni dyrektor Biblioteki Miejskiej w Bydgoszczy, jeden z założycieli Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego, długoletni działacz Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy. Podporucznik piechoty Wojska Polskiego II RP.

Józef Podgóreczny
Data i miejsce urodzenia 28 października 1900
Kociubińczyki
Data i miejsce śmierci 23 lipca 1990
Bydgoszcz
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny w Bydgoszczy (ul. Wiślana)
Zawód, zajęcie nauczyciel, bibliotekarz, działacz regionalny
Małżeństwo Władysława z d. Dziubińska
Dzieci Jerzy, Marian
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 28 października 1900 r. we wsi Kociubińczyki w Tarnopolskiem. Był synem Jana, rolnika i Marii z Wełyczenków. Po nauce w szkole ludowej, w latach 1910–1914 ukończył cztery klasy Państwowego Gimnazjum Kolejowego w Trembowli. Dalszą naukę przerwał mu wybuch I wojny światowej w 1914 r. W latach 1914–1917 pracował w kuźni dworskiej oraz w Towarzystwie Czytelni Ludowych, po czym został zmobilizowany do armii austriackiej. Walczył na froncie austriacko-włoskim. Po klęsce Austro-Węgier wziął udział w walce z Ukraińcami i we Lwowie dostał się do niewoli. Po ucieczce z niej był nauczycielem w szkole prywatnej w Tarnopolu. W 1919 r. został powołany do Wojska Polskiego, gdzie pełnił funkcję referenta oświatowego. W 1920 r. uczestniczył w wojnie polsko-sowieckiej.

Po zdemobilizowaniu w 1921 r. dokończył naukę w gimnazjum i złożył egzamin dojrzałości oraz uzupełnił kwalifikacje nauczycielskie. Od 1922 r. był nauczycielem na Polesiu, a od 1924 r. w miasteczku Zaostrowiecze w powiecie nieświeskim w województwie nowogrodzkim. Był tam niezwykle aktywny społecznie, jako organizator i animator społeczny na polu oświatowym i narodowym. Przyczynił się do budowy 7-klasowej szkoły i domu społecznego w Zaostrowieczach. Od 1922 r. działał w Związku Nauczycielstwa Polskiego.

W 1929 r. ukończył skróconą podchorążówkę piechoty, a w 1935 r. awansował na stopień podporucznika rezerwy. 28 sierpnia 1939 r. został zmobilizowany do wojska. W kampanii wrześniowej walczył jako dowódca kompanii w Grupie Operacyjnej „Polesie”. Bił się pod Kockiem i Wolą Gułowską. Po śmierci dowódcy dowodził batalionem. Dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w różnych obozach jenieckich, między innymi w oflagu II B Arnswalde i II c Woldenberg (Dobiegniewo), gdzie zorganizował szkołę dla szeregowców i był jej kierownikiem. W obozie ukończył dwuletnią Wolną Wszechnicę Pedagogiczną i Nauczycielski Instytut Pedagogiczny, sześciomiesięczny Kurs Bibliotekarski oraz Kurs Administracji Komunalnej.

Po powrocie do kraju w czerwcu 1945 r. rozpoczął pracę jako sekretarz Wojewódzkiego Zarządu TUR w Lublinie. Równocześnie zorganizował i bezinteresownie prowadził Szkołę Pracy Społecznej. W 1946 r. został skierowany na stanowisko dyrektora Wojewódzkiej Delegatury Spółdzielni Wydawniczo-Oświatowej „Czytelnik” w Lublinie, a następnie w Bydgoszczy. Do 1949 r. założył wiele bibliotek czytelnikowskich w województwie pomorskim (bydgoskim). W 1950 r. otrzymał zadanie zorganizowania Wojewódzkiej Ekspozytury „Domu Książki” (dyrektor w 1950–1952). W 1952 r. pracował w Wydziale Finansowym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Bydgoszczy, a w grudniu tego roku został powołany na stanowisko dyrektora Biblioteki Miejskiej (obecnie Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna). Już jako dyrektor Biblioteki przez kilka miesięcy 1953 kierował również Wojewódzkim Domem Kultury. Przyczynił się do ożywienia i uatrakcyjnienia działalności tej instytucji. Bibliotekę Miejską zreorganizował j przystosował do zadań stawianych tego rodzaju placówkom oświatowym. Znacznie rozszerzył sieć filii i punktów bibliotecznych: Wyodrębnił dział zbiorów specjalnych i dążył do jego wzbogacenia. Przyczynił się do szybkiego rozwoju czytelnictwa w Bydgoszczy i województwie bydgoskim. W 1967 r. minister kultury i sztuki przyznał mu stanowisko starszego kustosza dyplomowanego. Należał do PZPR.

Zmarł 23 lipca 1990 r. w Bydgoszczy. Pochowano go na cmentarzu przy ulicy Wiślanej.

Działalność społecznaEdytuj

Pracę zawodową łączył z bogatą działalnością społeczną. Wchodził w skład Zarządu Głównego Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki. Wchodził także w skład Sekcji Bibliotek Rady Kultury i Sztuki przy ministrze kultury i sztuki. Brał udział w naradach krajowych w sprawie kultury. Należał do ojców-założycieli Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego, które powstało w styczniu 1959. Do 1972 r. wchodził w skład komisji rewizyjnych Towarzystwa, a w okresach 1959–1962 i 1966–1969 pełnił funkcję przewodniczącego. Od 1946 r. był członkiem Towarzystwa Miłośników Miasta Bydgoszczy, a w latach 1953–1955 – jego prezesem. W 1971 r. otrzymał godność honorowego członka TMMB.

Był także członkiem innych stowarzyszeń: Towarzystwa Wiedzy Powszechnej (pełnił w nim funkcje kierownicze), Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Kulturalnego w Bydgoszczy (współorganizator), Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (członek Prezydium Zarządu Wojewódzkiego), Komitetu Walki i Męczeństwa (zasiadał w Prezydium). W 1981 r. wszedł w skład Komitetu Założycielskiego Budowy Pomnika Leona Barciszewskiego, a następnie działał w Społecznym Komitecie Budowy Pomnika Leona Barciszewskiego (do 1989).

Na uwagę zasługują jego artykuły i opracowania dotyczące Bydgoszczy, Kujaw i Pomorza, publikowane w „Kalendarzu Bydgoskim”, „Kronice Bydgoskiej” oraz prasie codziennej. Przez szereg lat gromadził materiały biograficzne z życia wybitniejszych postaci województwa bydgoskiego. Ich owocem było opracowanie pt. „Niepospolici ludzie Kujaw i Pomorza” (Bydgoszcz 1967).

RodzinaEdytuj

Józef Podgóreczny od 1926 r. był żonaty z Władysławą z d. Dziubińską. Mieli synów: Jerzego (lekarza) i Mariana (dziennikarza).

OdznaczeniaEdytuj

BibliografiaEdytuj