Jan Bokszczanin (pułkownik)

polski oficer, ofiara zbrodni katyńskiej
(Przekierowano z Jan Bokszczanin (generał))

Jan Bokszczanin (ur. 7 lipca 1887 w Syrycy, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Jan Bokszczanin
Ilustracja
pułkownik artylerii pułkownik artylerii
Data i miejsce urodzenia

7 lipca 1887
Syryca, Imperium Rosyjskie

Data i miejsce śmierci

kwiecień 1940
Charków

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie

Formacja

I Korpus Polski
III Korpus Polski w Rosji

Jednostki

10 Pułk Artylerii Ciężkiej

Stanowiska

dowódca pułku

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Brązowy za Długoletnią Służbę

Życiorys

edytuj

Urodził się w majątku Syryca (Siryca[1]), w gminie Tołoczyn ówczesnego powiatu sieńskiego guberni mohylewskiej, w rodzinie Stanisława i Pelagii z Maciuszewskich[2][3][a].

W czasie I wojny światowej służył w armii rosyjskiej, a po jej rozpadzie dołączył do tworzonego na wschodzie Wojska Polskiego. Był żołnierzem III Korpusu Polskiego oraz I Korpusu Polskiego[3]. Na początku stycznia 1919 przedostał się do Polski[2].

14 marca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana ze starszeństwem od dnia 7 listopada 1918 i przydzielony z dniem 25 stycznia 1919 do Szkoły Artylerii w Rembertowie[4]. Pełnił służbę w 2 pułku artylerii polowej Legionów. W dniach 3–5 czerwca 1920 dowodził podgrupą artylerii w obronie rzeki Berezyny[5]. W sierpniu i wrześniu 1920 dowodził grupą artylerii przydzieloną do XXXIII Brygady Piechoty[6]. 9 września 1920 został zatwierdzony w stopniu kapitana artylerii z dniem 1 kwietnia 1920, w „grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”. W latach 1920–1923, na froncie i w garnizonie Kielce, dowodził II dywizjonem 2 pap Leg.[7][8]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 133. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Z dniem 1 sierpnia 1924 został przesunięty ze stanowiska dowódcy II dywizjonu na stanowisko kwatermistrza pułku[9]. 1 grudnia 1924 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 27. lokatą w korpusie oficerów artylerii[10]. W marcu 1926 został wyznaczony na stanowisko komendanta Szkoły Podoficerów Zawodowych Artylerii w Toruniu[11]. W kwietniu 1928 został przeniesiony z Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu do 11 pułku artylerii polowej w Stanisławowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[12][13]. Od 6 kwietnia 1929 dowodził 10 pułkiem artylerii ciężkiej w Przemyślu-Pikulicach i sprawował je przez kolejnych dziesięć lat[14][2]. Na pułkownika awansował ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 i 9. lokatą w korpusie oficerów artylerii[15].

W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowodził artylerią Obrony Przemyśla. Po agresji ZSRR na Polskę w dalszym etapie walk dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Grób symboliczny na Cmentarzu Starym w Kielcach (kwatera 5-B)[16].

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady[17]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Był żonaty z Zofią z Wojciechowskich, inżynierem ogrodnictwa[18][19][20], z którą miał córkę Marię Zofię (1926–2023), filologa, profesora nauk humanistycznych, i syna Jerzego Piotra (ur. 19 października 1928)[2].

Ordery i odznaczenia

edytuj

Zobacz też

edytuj
  1. 17 listopada 1931 we wniosku na odznaczenie Krzyżem Niepodległości płk. Bokszczanin podał, że majątek, w którym się urodził nosił nazwę „Stanisławowo”[2].

Przypisy

edytuj
  1. WIG - Mapa Operacyjna Polski 1:300 000 : tytuł arkusza Borysów : godło arkusza „39”. MAPSTER. [dostęp 2024-07-21].
  2. a b c d e f g h i Jan Bokszczanin. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I_480_786 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-07-21].
  3. a b Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 38.
  4. Dz. Rozk. Wojsk. Nr 32 z 22 marca 1919, poz. 1051, 1066.
  5. Barszczewski 1929 ↓, s. 14.
  6. Barszczewski 1929 ↓, s. 17-18.
  7. Barszczewski 1929 ↓, s. 7.
  8. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 717, 816.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 73 z 30 lipca 1924 roku, s. 418.
  10. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 640, 738.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 11 marca 1926 roku, s. 85.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 145.
  13. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 385, 450.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 marca 1929 roku, s. 101.
  15. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 176, 710.
  16. Cmentarium – Spis zmarłych pochowanych na Cmentarzu Starym w Kielcach [online], cmentarium.sowa.website.pl [dostęp 2019-11-30].
  17. M.P. z 2007 r. nr 85, poz. 885
  18. Marlena Sęczek: Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku: Maria Bokszczanin. Instytut Badań Literackich PAN. [dostęp 2024-07-21].
  19. Dział urzędowy. 87. Ogłoszenie. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 14, s. 121, 25 lipca 1934. 
  20. Dział urzędowy. 151. Ogłoszenie. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 19, s. 245, 23 września 1938. , tu Julia Bokszczaninowa.
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 6 grudnia 1921, s. 1608.
  22. M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938, s. 3.
  24. M.P. z 1935 r. nr 65, poz. 85.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1935 roku, s. 19.

Bibliografia

edytuj