Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy wojewody krakowskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.

Jan Wielopolski herbu Starykoń (ur. ok. 1605 , zm. w 1668) – wojewoda krakowski w latach 1667-1668, kasztelan wojnicki w latach 1655-1667, starosta warszawski w 1658 roku, starosta nowotarski w 1652 roku, starosta biecki w latach 1639-1655[1].

Jan Wielopolski
Ilustracja
Herb
Starykoń
Rodzina Wielopolscy
Data urodzenia ok. 1605
Data śmierci 1668
Ojciec Kasper Wielopolski
Matka Elżbieta Broniewska
Żona

Zofia Kochanowska

Dzieci

Jan Wielopolski

ŻyciorysEdytuj

Syn Kaspra i Elżbiety Broniewskiej, pierwszy znany przedstawiciel rodu Wielopolskich. Dziedzic Kobylanki. Kształcił się od 1620 w Akademii Krakowskiej, przebywał też na dworze króla Władysława IV, gdzie nawiązał przyjazne stosunki z Jerzym Lubomirskim i braćmi Adamem i Stanisławem Kazanowskimi. Ożenił się w 1649 z Zofią Kochanowską córką chorążego koronnego Jana Kochanowskiego. miał z nią syna Jana. Dworzanin królewski od 1635, uzyskał tytuł hrabiego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, od 1649 administrator żup bocheńskich, kasztelan wojnicki od 1655. Był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa krakowskiego w 1648 roku[2].

Poseł na sejm 1649/1650 roku z sejmiku proszowickiego województwa krakowskiego[3]. Poseł na sejm 1653 roku z województwa krakowskiego[4].

W 1667 roku został wojewodą krakowskim rezydował w krakowskim pałacu. Był także starostą: bieckim, warszawskim, bocheńskim, nowotarskim. Nabył kilka kluczy dóbr: klucz 12 tzw. wsi ruskich od Małego Beskidu po Żmigród, klucz strzyżowski, Pieskową Skałę. Kupił także dobra Obory w pobliżu Warszawy. W 1660 został starostą warszawskim. Uczestniczył w sejmikach, był dziesięciokrotnie wybierany posłem na sejm, 4 razy marszałkiem sejmiku proszowskiego. Od roku 1650 czynił bezskuteczne starania o pozyskanie urzędu podkanclerza koronnego. W 1655 po śmierci Michała Stanisława Tarnowskiego, uzyskał kasztelanię wojnicką – jedną z najważniejszych kasztelanii w kraju. Stał się zatem pierwszym senatorem w rodzinie. Po dwunastu latach doczekał się w końcu nagrody za zasługi wojenne i poparcie króla podczas rokoszu Lubomirskiego – otrzymał województwo krakowskie.

Gorliwy katolik, popierał reformatów bieckich i krakowskich, jako wojewoda biecki przyczynił się do wydalenia arian. Ufundował zakonowi reformatów w 1645 kościół i klasztor w Bieczu. Wspierał fundacjami i nieruchomościami reformatów w Krakowie. Zmarł wskutek paraliżu został pochowany w kościele Świętej Anny w Warszawie, którego był głównym fundatorem.

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 269.
  2. Volumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 99.
  3. Łucja Częścik, Sejm warszawski w 1649/50 roku, 1978, s. 147.
  4. Tomasz Ciesielski, Sejm brzeski 1653 r., Toruń 2003, s. 277.

BibliografiaEdytuj