Otwórz menu główne

Jerzmanki (niem. Hermsdorf[1]) – stacja kolejowa na linii kolejowej nr 274 Wrocław ŚwiebodzkiZgorzelec[2].

Jerzmanki
Stacja Jerzmanki zimą, widok w stronę Zgorzelca
Stacja Jerzmanki zimą, widok w stronę Zgorzelca
Państwo  Polska
Miejscowość Jerzmanki
Zarządca PKP PLK
Data otwarcia 1865
Poprzednie nazwy Hermsdorf (b. Görlitz)
Jerzmanice koło Nikorska
Dane techniczne
Liczba peronów 2
Liczba krawędzi
peronowych
2
Kasy N
Linie kolejowe
Położenie na mapie gminy wiejskiej Zgorzelec
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Zgorzelec
Jerzmanki
Jerzmanki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jerzmanki
Jerzmanki
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jerzmanki
Jerzmanki
Położenie na mapie powiatu zgorzeleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zgorzeleckiego
Jerzmanki
Jerzmanki
Ziemia51°07′39,07″N 15°03′39,09″E/51,127519 15,060858
Portal Portal Transport szynowy

PołożenieEdytuj

Stacja położona jest na południe od zabudowań wsi, 800 metrów od szosy głównej[3]. Administracyjnie leży w województwie dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim.

HistoriaEdytuj

Przed rokiem 1945Edytuj

Kolej żelazna dotarła w okolice Jerzmanek w drugiej połowie XIX wieku, wraz z budową Śląskiej Kolei Górskiej – państwowej magistrali kolejowej, którą zaprojektowano jako część najkrótszego połączenia kolejowego Berlina z Wiedniem[4].

Stacja w Jerzmankach nie powstała równocześnie z linią, na której się znajduje[5]. Budowę stacji datuje się na jesień 1877 roku[6]. W 1907 roku w ramach rozbudowy trasy Wrocław – Jelenia Góra – Zgorzelec, na odcinku Mikułowa – Jerzmanki – Zgorzelec (jako ostatnim na rozbudowanej u progu XX wieku trasie) ułożono drugi tor. Istniejący budynek dworcowy wzniesiono w latach 1910-1912 roku, podczas przygotowania przez pruskie koleje państwowe trasy z Wrocławia do Zgorzelca do zelektryfikowania[7]. Odcinek Zgorzelec – Jerzmanki elektryfikowano w systemie zasilania napięciem 15 kV jednofazowego prądu przemiennego o częstotliwości 16⅔ Hz w czasie kryzysu gospodarczego, z oszczędności stosując betonowe maszty z rdzeniem z żeliwnych rur gazowych, zamiast stosowanych dotąd słupów żeliwnych[8]. Maszty wykonała firma Deyckerhoff&Widmann AG z Drezna, natomiast część elektryczną koncern Siemens[8]. Pierwszy, próbny przejazd elektrowozu z Lubania do Zgorzelca miał miejsce 15 sierpnia 1923 r[8]. Sieć trakcyjną na obejmującym stację w Jerzmankach odcinku Lubań – Zgorzelec oddano 1 września 1924 roku[9], po przygotowaniach i próbach trwających w sumie niemal 16 lat[9].

Po roku 1945Edytuj

Działania wojenne nie spowodowały na szlaku dawnej Śląskiej Kolei Górskiej większych zniszczeń[10]. Po II wojnie światowej, jako część tzw.Ziem Odzyskanych miejscowość Jerzmanki znalazła się w granicach Polski, a cała infrastruktura kolejowa trafiła do Polskich Kolei Państwowych. Stacja Jerzmanki, w nowej klasyfikacji PKP, znalazła się na linii kolejowej Wrocław Świebodzki – Zgorzelec.

Latem 1945 roku w kilku miejscach na szlaku Lubań – Zgorzelec sieć trakcyjna była przestrzelona, jednak latem 1945 roku pozostali w okolicy kolejarze niemieccy pod nadzorem PKP rozpoczęli jej naprawę[11]. Inaczej niż na innych okolicznych liniach (np. z Lubania do Leśnej) prac nie doprowadzono jednak do końca[11]. Zgodnie z porozumieniem zawartym między rządami: polskim i radzieckim, które podpisano dnia 8 lipca 1945 roku w Moskwie, całe wyposażenie elektryczne linii wraz ze wszystkimi urządzeniami i taborem, a także - w przypadku linii dwutorowych - drugim torem przeznaczono do prędkiego (w ciągu zaledwie 3 tygodni) demontażu i wywiezienia w głąb ZSRR[11]. Na odcinku Lubań - Zgorzelec zdemontowano jedynie drugi tor, pozostawiając przewód jezdny i słupy trakcyjne[11]. Wkrótce jednak pozostałą infrastrukturę zdemontowano celem jej ponownego użycia do odbudowy linii kolejowych i tramwajowych w głębi kraju, pozostawiając - również w Jerzmankach - słupy i bramki trakcyjne, z zamiarem przyszłej odbudowy trakcji elektrycznej[11]. Od tego czasu stacja w Jerzmankach pełni funkcję jednej z mijanek na jednotorowym szlaku ze Zgorzelca do Jeleniej Góry, oprócz dwóch torów głównych posiadając dwa tory boczne i bocznicę do sąsiadującej ze stacją bazy paliw płynnych[12].

Zmiana granic państwowych i sytuacji geopolitycznej sprawiła, że odcinek linii z Jeleniej Góry do Zgorzelca stał się peryferyjny[10]. Ruch pociągów przywrócono w oparciu o lokomotywy parowe[10]. W kolejnych latach obsługę składów pasażerskich przejmowały spalinowozy, od lat 60. obecne w lokomotywowni w Węglińcu. W szczytowym okresie, w latach 80. XX wieku, kursowało przez Jerzmanki najwyżej 8 par pociągów osobowych[13].

Planowana w 1985 roku do realizacji po 1990 roku elektryfikacja okrężnego szlaku Węgliniec – Zgorzelec Miasto – Lubań Śląski obowiązującym w Polsce napięciem 3 kV prądu stałego nie wyszła poza sferę planów[14].

BibliografiaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Indeks stacji i przystanków na Śląsku: nazwy polskie i niemieckie węzłów i stacji kolejowych na Śląsku i w jego sąsiedztwie. W: Michał Jerczyński, Stanisław Koziarski: 150 lat kolei na Śląsku. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1992, s. 237.
  2. PKP Polskie Linie Kolejowe: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2014/2015. Załącznik 2.4. Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych, str. 66. plk-sa.pl. [dostęp 2015-03-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-24)].
  3. Geoportal. Mapa topograficzna. Skala 1:10 000 (pol.). [dostęp 2015-03-24].
  4. Dominas 2014 ↓, str.17.
  5. Dominas 2014 ↓, str.14 oraz 143-144.
  6. Joanna Dziurman – Kuźmińska, Małgorzata Dziurman – Fitas: Historia Jerzmanek (pol.). jerzmanki.info. [dostęp 2015-03-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-24)].
  7. Dominas 2014 ↓, str.143-144.
  8. a b c Siemens Corporate Archives: Odcinek Lubań Śląski - Zgorzelec (pol.). dolny-slask.org.pl. [dostęp 2015-03-24].
  9. a b Dominas 2014 ↓, str.36.
  10. a b c Dominas 2014 ↓, str.38.
  11. a b c d e Etmanowicz 1990 ↓.
  12. Jerzmanki (pol.). W: Baza kolejowa [on-line]. semaforek.kolej.org.pl. [dostęp 2015-03-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-24)].
  13. Dominas 2014 ↓, str.39.
  14. Antoni Konieczny: Perspektywy rozwoju transportu kolejowego w okręgu dolnośląskim. W: Pionierzy i ich następcy. Z dziejów Dolnośląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych 1945-1985. Wrocław: Dolnośląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych, 1985, s. 125-129. ISBN 1-57231-718-3.

Linki zewnętrzneEdytuj

Jerzmanki
Linia 274 Wrocław ŚwiebodzkiZgorzelec (197,383 km)
   
Mikułowa
odległość: 5,533 km
 
   Zgorzelec
odległość: 4,050 km