Kościół św. Barbary w Gliwicach

Kościół św. Barbary w Gliwicach (Kościół Garnizonowy) - kościół parafialny parafii wojskowej w Gliwicach w dekanacie Gliwice w diecezji gliwickiej[3], położony w dzielnicy Śródmieście, dawny kościół ewangelicki.

Kościół św. Barbary w Gliwicach
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej.:
- A/595/2020 z 29.01.2020 (woj. śląskie)[1]
- A/1626/96 z 29.03.1996 (woj. katowickie)[2]
kościół garnizonowy
Ilustracja
Kościół św. Barbary w Gliwicach (2020)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Gliwice
Adres ul. św. Barbary 2
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Barbary
Położenie na mapie Gliwic
Mapa konturowa Gliwic, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Barbary w Gliwicach”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Barbary w Gliwicach”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Barbary w Gliwicach”
Ziemia50°17′43,26″N 18°40′19,53″E/50,295350 18,672092
Strona internetowa

W pobliżu kościoła przebiegają szlaki turystyczne:

HistoriaEdytuj

 
Nawa boczna (2020)

Poprzedni kościół, drewniany, jednonawowy, powstał przed 1482 i istniał do 1860[5]. Jego wygląd przedstawia pamiątkowy krzyż fundacji pastora Roberta Sigismunda Beera, postawiony w miejscu dawnego prezbiterium. W świątyni, od 14 września 1809 odbywały się nabożeństwa katolickie i ewangelickie. Ewangelicy przejęli kościół 7 lipca 1815 roku, a przekazanie miało charakter uroczystej ceremonii.

Ponieważ świątynia była zbyt mała dla zwiększającej się liczby wiernych, w 1835 roku rozpoczęto starania o budowę nowego kościoła. Został on wybudowany w latach 1856-1859 przez miejscową parafię ewangelicką według projektu berlińskiego architekta Augusta Stülera. Wmurowanie kamienia węgielnego miało miejsce 15 maja 1856 r. Uroczyste poświęcenie kościoła nastąpiło 1 listopada 1859 roku.

Podczas budowy wieży wystąpiły poważne problemy konstrukcyjne. Na wysokości 18,3 m odchyliła się ona od pionu o 15 cm. Po zabiegach prostowania osiągnęła poziom 25,3 m. Zwieńczono ją strzelistym hełmem o wysokości 19,2 m wysokości co łącznie dało wysokość 44,5 m. Obiekt oddano do użytku dopiero w 1863 roku. Po II wojnie światowej przekazano go duszpasterstwu Wojska Polskiego.

Architektura i wnętrzeEdytuj

 
Nawa główna (2020)

Kościół ma formę tradycyjnej bazyliki trójnawowej, przekrytej stropem, bez transeptu i bocznych kaplic. W nawach bocznych o mniejszej wysokości znajdują się empory wsparte na filarach. Naprzeciw prezbiterium, w nawie głównej, znajduje się prospekt organowy.

Ołtarz główny, klasycyzujący, przedstawia św. Barbarę w otoczeniu męczennic. W latach 90. XX wieku w zwieńczeniu ołtarza umieszczono kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, znajdującą się poprzednio w ołtarzu bocznym. Ołtarze w nawach bocznych poświęcono Najświętszemu Sercu Jezusa, św. Antoniemu, św. Józefowi i św. Judzie Tadeuszowi. Ściany zdobią współczesne malunki, przedstawiające m.in. Chrystusa w Mandorli oraz św. Maksymiliana Kolbe. Kościół zdobią także tablice i epitafia, upamiętniające Polaków zesłanych na Syberię, ofiary łagrów, Orlęta Lwowskie czy żołnierzy Armii Krajowej.

OtoczenieEdytuj

Przed kościołem posąg św. Barbary oraz krzyż upamiętniający poprzednią, drewnianą świątynię.

PrzypisyEdytuj

  1. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 4 lutego 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-02-04]
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2020-09-30. [dostęp 20.05.2010].
  3. Kuria Diecezjalna w Gliwicach (pol.). [dostęp 2012-10-06].
  4. PTTK Oddział Ziemi Gliwickiej - Trasy rowerowe w Gliwicach (pol.). [dostęp 2012-10-06].
  5. Jolanta Wnuk: Kościół pw. św. Barbary. W: Gliwice znane i nieznane. Wyd. 3. Gliwice: Muzeum w Gliwicach, 2010, s. 127-131. ISBN 978-83-89856-31-9.

Linki zewnętrzneEdytuj