Otwórz menu główne

Kościół Dobrego Pasterza w Świerklańcu

zabytkowy kościół z XIX wieku w Polsce

Kościół Dobrego Pasterza – zabytkowy kościół parkowy znajdujący się na terenie zespołu pałacowo-parkowego rodu Henckel von Donnersmarck, obecnie kościół filialny parafii rzymskokatolickiej Chrystusa Króla w Świerklańcu.

Kościół Dobrego Pasterza
Distinctive emblem for cultural property.svg A/1317/83 z dnia 03.10.1983[1]
kościół filialny
Ilustracja
Kościół Dobrego Pasterza i mauzoleum w Świerklańcu
Państwo  Polska
Miejscowość Świerklaniec
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia Chrystusa Króla w Świerklańcu
Wezwanie Chrystus Dobry Pasterz
Położenie na mapie gminy Świerklaniec
Mapa lokalizacyjna gminy Świerklaniec
Kościół Dobrego Pasterza
Kościół Dobrego Pasterza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Dobrego Pasterza
Kościół Dobrego Pasterza
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół Dobrego Pasterza
Kościół Dobrego Pasterza
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Kościół Dobrego Pasterza
Kościół Dobrego Pasterza
Ziemia50°26′15,40″N 18°57′04,43″E/50,437611 18,951231

HistoriaEdytuj

Kościół wybudowany został w latach 1896–1897 według projektu niemieckiego architekta Juliusa Carla Raschdorffa[2][3]. Pełnił funkcję kościoła pałacowego, był również dostępny dla mieszkańców wsi wyznania ewangelickiego. W tym celu zlokalizowany został w oddaleniu od pałacu, blisko drogi, tak aby uczestnicy nabożeństw nie naruszali prywatności właściciela zamku[4]. Inspiracją do projektu kościoła była niewielka świątynia wybudowana przy pałacu Monbijou w Berlinie dla cesarzowej Wiktorii[5].

Kościół funkcjonował do 1945 roku. Po 1945 wraz z mauzoleum został splądrowany[3]. W 1957 roku przejęła go miejscowa parafia rzymskokatolicka, stan taki trwał do 1959, kiedy to zakazano odprawiania w nim nabożeństw[4]. Obiekt stał nieużytkowany do 1981. Wówczas ponownie otrzymała go świerklaniecka rzymskokatolicka parafia. W kościele przeprowadzono prace remontowe. W dniu 28 sierpnia 1983 roku poświęcił go ks. bp. Herbert Bednorz, nadając mu imię Dobrego Pasterza. Kościół posiada też drugie wezwanie - Matki Boskiej Częstochowskiej[4].

ArchitekturaEdytuj

Kościół wybudowany jest w stylu neogotyckim (z odniesieniami do geometrycznego gotyku angielskiego tzw. Decorated Style[2][4]), orientowany, murowany z cegły z detalem wykonanym z piaskowca. Wejście główne umieszczone jest w elewacji zachodniej, poprzedzone niewielką kruchtą. W elewacji południowej znajduje się wejście, które przeznaczone było dla rodziny książęcej, poprzedzone zadaszonym podjazdem. Niewielkie salowe wnętrze nakryte jest otwartą więźbą dachową wspartą na kroksztynach[2]. W ścianie północnej znajduje się drewniana empora - chór muzyczny. Duże okna maswerkowe wypełniają współczesne witraże z 1998 roku, zaprojektowane przez Wernera Lubosa, wykonane przez zakład witrażowy Anny i Ireneusza Zarzyckich, z wkomponowanymi cytatami z modlitwy „Ojcze nasz” w różnych językach.

Mauzoleum książąt Henckel von DonnersmarckEdytuj

Po stronie północnej kościoła wybudowano w latach 1903–1905 mauzoleum na planie krzyża greckiego[2][4]. Zostało ono połączone z budynkiem świątyni otwartym krużgankiem na rzucie litery L. Mauzoleum i krużganek zaprojektował autor kościoła - Julius Carl Raschdorff[2]. Podobnie jak kościół obiekty te wykonane są z cegły i piaskowca, w stylu neogotyckim. Wysoki dach obiektu wieńczy postać anioła wykonana z trybowanej miedzi[5]. Wnętrze nakryte jest sklepieniami gwiaździstym oraz krzyżowo-żebrowymi. Mauzoleum jest dwupoziomowe. W części górnej mieściły się sarkofagi, w części dolnej, wykonanej z betonu, umieszczono 19 komór grobowych[4]. W mauzoleum pochowani zostali książę Guido Henckel von Donnersmarck i jego druga żona Katerina von Slegzow vel Slepcow[3](jako wyznawczyni prawosławia pochowana została w ziemi, a nie w komorze grobowej[4]). Mauzoleum zostało splądrowane po 1945 roku. Z wyposażenia zachowała się jedynie płaskorzeźba „Złożenie do grobu”.

 
Wnętrze mauzoleum rodu Henckel von Donnersmarck w Świerklańcu

PrzypisyEdytuj

  1. https://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/stan%20na%2030.06.2017/SLS-rej.pdf
  2. a b c d e Irma Kozina: Sposoby ekspozycji zabytkowej architektury w przestrzeni krajobrazowej Górnego Śląska W: Formy ekspozycji krajobrazu kulturowego województwa śląskiego. Materiały z seminarium szkoleniowego w Katowicach z 23 marca 2000. Katowice: Fundacja Przestrzeni Górnego Śląska, 2000, s. 24-29.
  3. a b c Edward Wyżgoł: Świerklaniec. Śląska perełka. Nakło Śląskie: ED-FEL, 2017, s. 30-31. ISBN 978-83-944618-1-2.
  4. a b c d e f g Jarosław Aleksander Krawczyk, Arkadiusz Kuzio-Podrucki: Śląskie zamki i pałace Donnersmarcków. Radzionków: ROCOCO Jarosław Krawczyk, 2011, s. 101-124. ISBN 978-83-86293-67-4.
  5. a b Marek Wroński: Świerklaniec w dawnych widokach. Tarnowskie Góry: Instytut Tarnogórski, 2000, s. 41-50. ISSN 0960-3693.