Otwórz menu główne

Guido Henckel von Donnersmarck

Śląski magnat ziemski i przemysłowy

Guido Henckel von Donnersmarck (ur. 10 sierpnia 1830 we Wrocławiu, zm. 19 grudnia 1916 roku w Berlinie) – baron i hrabia cesarstwa, potem pruski książę, tytularny pan Tarnowskich Gór, magnat przemysłowy, 13. wolny pan stanowy Bytomia.

Guido Georg Friedrich Erdmann Heinrich Adalbert
Henckel von Donnersmarck
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 sierpnia 1830
Wrocław
Data i miejsce śmierci 19 grudnia 1916
Berlin
Zawód, zajęcie przedsiębiorca, fabrykant, kapitalista
Odznaczenia
Order Orła Czarnego

Spis treści

RodziceEdytuj

Urodził się 10 sierpnia 1830 r. we Wrocławiu. Był młodszym synem Karola Łazarza i Julii von Bohlen.

 
Guido Henckel von Donnersmarck (po prawej) z cesarzem Wilhelmem II

Życie i działalnośćEdytuj

 
Guido Henckel von Donnersmarck z żoną Katarzyną Slepcow

W 1848 r. przejął majątek ojca. Podstawą fortuny był przemysł. Jego własnością była m.in. huta „Donnersmarck” i kopalnia „Guido” w Zabrzu, huta „Bethlen-Falva” i kopalnia „Deutschland” (potem „Niemcy”, a następnie „Polska”) w Świętochłowicach, kopalnia „Śląsk” w Chropaczowie, huta cynku „Guidotto” i kopalnia „Donnersmarck” w Chwałowicach, kopalnia „Karsten-Centrum” w Bytomiu i kopalni „Andaluzja” w Piekarach. Był założycielem pierwszej na Dolnym i Górnym Śląsku spółki akcyjnej „Śląskie Kopalnie i Cynkownie” z siedzibą w Lipinach. W okolicach Kalet wybudował celulozownię, potem papiernię, które połączył z podobnym przedsiębiorstwem w Dąbiu koło Szczecina. Tam posiadał hutę żelaza „Kraft”. Inwestował w zagłębiu Ruhry, we Francji, na Sardynii, w Karyntii, na Morawach i w Królestwie Polskim. W jego zakładach w Chwałowicach na przełomie 1910 i 1911 r. wybuchł największy w ówczesnej historii Dolnego i Górnego Śląska strajk, który trwał dwa miesiące.

Przeznaczył 2,5 mln marek na fundację – istniejącą do dziś jako Fürst Donnersmarck-Stiftung – dla wsparcia edukacji swych urzędników i pracowników oraz ich dzieci. Dołożył do budowy świątyń w Reptach, Mikulczycach, Wieszowie, Kamieniu, Starych Tarnowicach, Świerklańcu, Zaborzu i Tarnowskich Górach.

Miał swoje rezydencje w Paryżu, Berlinie, Rottach-Egern, Reptach oraz Świerklańcu, gdzie był piastowski zamek i nowy pałac zwany „Małym Wersalem”. Był wpływowym politykiem. Jego spektakularnym sukcesem było podwyższenie francuskiej kontrybucji w 1871 r. do sumy pięciu miliardów franków w złocie. Po wojnie francusko-pruskiej został gubernatorem Metzu. Zasiadał w Śląskim Sejmie Prowincjonalnym, Radzie Państwa oraz pruskiej Izbie Panów. Odznaczono go najwyższym pruskim Orderem Orła Czarnego. W dniu 14 marca 1896 r. został 13. wolnym panem stanowym Bytomia, a 18 stycznia 1901 r. otrzymał tytuł dziedzicznego pruskiego księcia (niem. Fürst) von Donnersmarck. Tuż przed I wojną światową jego fortunę szacowano na 300 milionów marek.

RodzinaEdytuj

Pochodził ze śląskiego rodu magnatów ziemskich i przemysłowych Henckel von Donnersmarcków.

Jego pierwszym synem był Odo Deodatus I (1885-1926), nieślubny potomek ze związku z Rosalie Coleman (z d. Pareut, 1835–1915).

Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną (1871) była dwukrotnie wcześniej rozwiedziona Teresa Lachmann (1819-1884), córka pochodzącego z Polski moskiewskiego fabrykanta włókienniczego, znana jako markiza Blanka de Païva (po drugim małżeństwie z francuskim arystokratą). Według Dzienników braci Edmonda i Jules'a Goncourtów La Païva była najsłynniejszą kurtyzaną swoich czasów.

Drugą żoną (1887) była Katarzyna Slepcow (1862-1929), również pochodząca z Rosji szlachcianka, z którą miał dwóch synów. Guidotto (1888-1959) był 2. księciem von Donnersmarck, a hrabia Kraft (1890-1977) 16. wolnym panem stanowym Bytomia.

Guido zmarł 19 grudnia 1916 r. w Berlinie. Został pochowany w nowym mauzoleum w Świerklańcu.

GenealogiaEdytuj

Erdmann Gustaw Henckel von Donnersmarck
ur. 18 III 1734
zm. 27 XI 1805
Rudolfina bar. v. Dyherrn u. Schönau
ur. 19 I 1743
zm. 30 V 1802
Fryderyk hr. von Bohlen
ur. ?
zm. ?
Karolina von Walsleben
ur. ?
zm. ?
         
     
  Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck
ur. 5 III 1772
zm. 12 VII 1864
Julia von Bohlen
ur. 10 VI 1800
zm. 25 III 1866
     
   
1
Teresa Lachmann 1)
ur. 7 V 1819
zm. 21 I 1884
OO   28 X 1871
2
Rozalia Pareut
ur. 1835
zm. 1915
OO   związek pozamał.
Guido Henckel von Donnersmarck
ur. 10 VIII 1830
zm. 19 XII 1916
3
Katarzyna Slepcow
ur. 16 II 1862
zm. 10 II 1929
OO   11 V 1887
                   
                   
   2    3    3        
Odo Deodatus Tauern
 ur. 14 XI 1885
 zm. 11 VII 1926
 
Guidotto Henckel von Donnersmarck
 ur. 23 V 1888
 zm. 23 XII 1959
 
Kraft Henckel von Donnersmarck
 ur. 12 III 1890
 zm. 1 IX 1977
 
  1. znana jako markiza Blanka de Paiva


SynowieEdytuj

Guido Jerzy Fryderyk Erdmann Henryk Adelbert, (1830-1916); 1. książę (Fürst) von Donnersmarck, 13. wolny pan stanowy Bytomia; x. 1. 1871 Paulina Teresa Lachmann (1819-1884 x. 1. 1836 Franciszek Hiacynt Villoing; x. 2. 1851, rozw. 1871, Albino Francisco de Païva); x. 2. 1887 Katarzyna Slepcow (1862-1929), (x. 1..., rozw., Mikołaj Walerianowicz Murawiew,).

  • 1) syn natural. ze związku z Rozalią Coleman z d. Pareut (Paraut?) (1835-1915)Odo Deodatus Tauern (1885-1926).
  • 2) Guidotto Karol Łazarz (Berlin 23 V 1888 – Rottach-Egern 23 XII 1959, pochow. Rottach-Egern); 2. ks. von Donnersmarck, pan fideikomisu tarnog-świerkl., na Żyglinku (§), dziedz. wyższy podczaszy w Ks. Śląsk., dziedz. członek prus. Izby Panów, Kawaler Prawa Zak. Joannitów; x. Monachium (cywil.) 13 (kościel.) 14 II 1909 Anna ks. zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg (Egern am Tegernsee 12 IX 1884 – Wildbad Kreuth 21 II 1963, pochow. Rottach-Egern), c. kr. prus. i kr. bawar. mjr Franciszka ks. zu S.-W.-B. i Julii Cavalcanti de Albuquerque de Villeneuve.
  • 3) Kraft Raul Paweł Alfred Ludwik Guido (Berlin 12 III 1890 – Rottach-Egern 1 IX 1977, pochow. tam.), 16. wolny pan stanowy Bytomia, pan fideikomisu Repty-Tarnowice (do 1945), Senator Honorowy Tech. Uniwersytetu w Berlinie, Kawaler Prawa Zak. Joannitów.

Najważniejsza literaturaEdytuj

  • J. Bitta, Guido Graf Henckel Fürst von Donnersmarck, w: Schlesische Lebensbilder, hrsg. von der Historischen Kommission für Schlesien, Bd 1. Schlesier des 19. Jahrhunderts, Sigmaringen (1985);
  • H. Nussbaum, Henckel von Donnersmarck Graf (seit 1901 Fürst) Guido, w: Biographisches Lexikon zur Deutschen Geschichte, hrsg. von K. Obermann, H. Schell, usw. Berlin 1967.
  • A. Perlick, Henckel von Donnersmarck Guido, w: Neue Deuitsche Biographie, Bd 8, Berlin 1969, s. 516
  • A. Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2003

Linki zewnętrzneEdytuj