Kolczakówka strefowana

Kolczakówka strefowana (Hydnellum concrescens Banker) – gatunek grzybów należący do rodziny kolcownicowatych (Bankeraceae)[1].

Kolczakówka strefowana
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd chropiatkowce
Rodzina kolcownicowate
Rodzaj kolczakówka
Gatunek kolczakówka strefowana
Nazwa systematyczna
Hydnellum concrescens (Pers.) Banker
Mem. Torrey bot. Club 12: 157 (1906)
Często tworzy piętrowo kapelusze
Hydnellum concrescens a3 (1).JPG
Kolczasty hymenofor

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hydnellum, Bankeraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1796 r. Christiaan Hendrik Persoon nadając mu nazwę Hydnum concrescens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1906 r. Howard James Banker[1].

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983[2]. Odnosi się ona do kolczastego hymenoforu i strefowanej powierzchni kapelusza. Łacińska nazwa gatunkowa concrescens odnosi się do jego skłonności do zrastania się kapeluszy[3].

MorfologiaEdytuj

Kapelusz

2–10 cm średnicy, wgłębiony do lejkowatego, promieniście zmarszczony. Często wewnątrz lejkowatego owocnika tworzą się promieniście ułożone następne, mniejsze lejki lub wyrostki, czasami też sąsiednie owocniki zrastają się z sobą. Powierzchnia koncentrycznie i różnobarwnie strefowana, naga, aksamitna lub włókienkowata, z jaśniejszym brzegiem. Ma barwę od różowobrązowej do ciemnobrązowej[3].

Hymenofor

Kolczasty. Kolce zbiegające na trzon, na końcach jaśniejsze, do 3 mm długości. Początkowo są białawe, później brązowe do ciemnobrązowych[3].

Trzon

Wysokość 24 cm, grubość 2–5 cm, kształt zwykle beczkowaty, barwa taka sama jak kapelusza[3].

Miąższ

Podobnej barwy jak kapelusz, słabo strefowany, skórzasty, korkowaty, w końcu zdrewniały. Bez zapachu, lub zapach niewyraźny[3].

Wysyp zarodników

Brązowy. Zarodniki brązowawe, kuliste lub nieregularne, o rozmiarach 4–7 μm[3].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Występuje w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Azji i Australii[4]. W Polsce rzadki, podlegający ścisłej ochronie gatunkowej[5]Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek zagrożony wymarciem[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Szwajcarii, Niemczech, Danii, Anglii, Holandii, Norwegii, Słowacji[2].

Rośnie na ziemi w lasach liściastych, iglastych i mieszanych, wśród mchów lub opadłego igliwia, czasami także wśród wrzosów i w lasach bukowo-jodłowych. W Polsce owocniki wytwarza od sierpnia do października[2].

Gatunki podobneEdytuj

  • Kolczakówka dołkowana (Hydnellum scrobiculatum), która nie ma jednak wyraźnego strefowania, ma większe i inaczej wyglądające zarodniki[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum [dostęp 2013-11-12] (ang.).
  2. a b c Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ​ISBN 83-89648-09-1
  3. a b c d e f g MushroomExpert [dostęp 2014-04-25] (ang.).
  4. Discover Life Maps [dostęp 2014-09-01].
  5. Dz.U. z 2014 r. poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów
  6. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg, Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski , Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006, ​ISBN 83-89648-38-5