Kotewka (Trapa L.) – rodzaj roślin wodnych z rzędu mirtowców z rodziny krwawnicowatych (Lythraceae), który z powodu odrębności morfologicznej był dawniej zwykle wyodrębniany do osobnej rodziny kotewkowatych (Trapaceae). W obrębie rodzaju opisywano bardzo wiele gatunków, odmian i form różniących się budową owocu. W bardziej współczesnych publikacjach wyróżnia się jednak zazwyczaj już tylko 2[4] lub 3[5] gatunki. Zasięg tych roślin obejmuje obszary subtropikalne i umiarkowane w Afryce, Azji i Europie, jako gatunki introdukowane występują także w Ameryce Północnej i Australii[4]. W Polsce występuje tylko jeden gatunek – kotewka orzech wodny T. natans.

Kotewka
Ilustracja
Kotewka orzech wodny
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd mirtowce
Rodzina krwawnicowate
Rodzaj kotewka
Nazwa systematyczna
Trapa Linnaeus
Sp. Pl. 120. 1 Mai 1753[3]
Typ nomenklatoryczny

T. natans Linnaeus[3]

Orzechy Trapa bicornis
Orzechy kotewki orzecha wodnego

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Rośliny wodne korzeniące się w dnie, o liściach podwodnych i pływających. Pod wodą z węzłów obok liści wyrastają asymilujące korzenie przybyszowe[6].
Łodyga
Wiotka i obła, przy powierzchni wody nieco zgrubiała[6].
Liście
Podwodne liście w dolnej części łodygi naprzeciwległe, krótkotrwałe, równowąskie. W wyższej części łodygi liście wyrastają skrętolegle i mają blaszkę rozszerzającą się. Liście pływające na ogonkach, zwykle nieco rozdętych. Blaszka liściowa rombowata, grubo, nierówno ząbkowana[6].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo w kątach liści pływających. Są 4-krotne. Działki, płatki i pręciki występują w liczbie 4. Słupek jest wpół dolny[6].
Owoce
Charakterystyczne orzechy z 4 lub 2 wyrostkami powstającymi z dna kwiatowego. Zawierają nasiono z jednym dużym liścieniem i drugim silnie zredukowanym[6].

SystematykaEdytuj

Rodzaj wyróżniany był w obrębie monotypowej rodziny m.in. w systemie Cronquista z 1981 oraz w systemie Reveala z lat 1993-1999. Późniejsze odkrycia w zakresie filogenezy w obrębie mirtowców dowiodły, że rodzaj kotewka Trapa stanowi jedną z dalszych linii rozwojowych w obrębie krwawnicowatych i jego wyłączanie z tej rodziny czyni z niej takson parafiletyczny. Dlatego w nowszych ujęciach (system APG II z 2003 i APG III z 2009[7], Angiosperm Phylogeny Website[2], system Reveala w wersji z 2007[8]) kotewka włączana jest do krwawnicowatych właśnie.

Wykaz gatunków[9][4]

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2013-06-09] (ang.).
  3. a b Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-06-09].
  4. a b c Trapa (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-06-09].
  5. Species Records of Trapa (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service, Beltsville Area. [dostęp 2013-06-09].
  6. a b c d e Tadeusz Tacik: Rodzina: Hydrocaryaceae (Trapaceae), Kotewkowate. W: Flora polska T. X. Bogumił Pawłowski (red.). Warszawa, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963, s. 14-26.
  7. Angiosperm Phylogeny Group (2009). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III. Botanical Journal of the Linnean Society 161: 105-121.
  8. Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). 2007. [dostęp 2010-01-22].
  9. Trapa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2010-02-12] (ang.).