Kraszków (województwo świętokrzyskie)

wieś w województwie świętokrzyskim
Zobacz też: Kraszków w innych znaczeniach tej nazwy.

Kraszkówwieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Waśniów.

Kraszków
wieś
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat ostrowiecki
Gmina Waśniów
Liczba ludności  160
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 27-425[1]
Tablice rejestracyjne TOS
SIMC 0276050
Położenie na mapie gminy Waśniów
Mapa lokalizacyjna gminy Waśniów
Kraszków
Kraszków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kraszków
Kraszków
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Kraszków
Kraszków
Położenie na mapie powiatu ostrowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostrowieckiego
Kraszków
Kraszków
Ziemia50°50′06″N 21°14′39″E/50,835000 21,244167

Był wsią benedyktynów świętokrzyskich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

W obszar wsi wchodzi:

Integralne części wsi Kraszków[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0276067 Podlesie część wsi

HistoriaEdytuj

Wieś notowana w wieku XIII, położona 12 km na NW od Opatowa i około 16 km na E od klasztoru świętokrzyskiego. Położona historycznie, w roku 1328 w ziemi sandomierskiej[5], od 1442 powiecie sandomierskim[6], od 1827 w powiecie opatowskim.

Od 1470-80. parafia Momina (Długosz L.B. T IIs= 470).

Nazwy własne wsi w dokumentach źródłowychEdytuj

W roku 1282 „Crascaw”, 1328, 1351 „Crascow”, 1442 „Craskow”, 1465-7 „Crastow”, 1467 „Kraskow”, 1470-80 „Kraszkow”, „Krasszkow”, „Craszkow”, 1504 „Kraszkow”, 1506, 1531, 1569 „Craskow”, 1510 „Kraslow”, 1529, 1531 „Crascow”, 1532 „Krasskoff”, 1564 „Kraskow” (ale: 1577 „Krasskow”), 1629,1780 „Kraszkow”, 1827 „Kraszków”, 1883 „Kraszków” i„ Kraszków Opatowski”[7][8][9].

Topografia i opisanie granicEdytuj

W roku 1467 następuje rozgraniczenie części klasztornej w Milejowicach i Kraszkowie, części szlacheckiej w Milejowicach oraz Nieskurzowa należącego do biskupa włocławskiego, końcowa część granicy biegnie od narożnicy między Kraszkowem [część klasztorna], Milejowicami [część szlachecka] i Nieskurzowem wzdłuż starych, teraz odnowionych znaków granicznych między Nieskurzowem i Kraszkowem należącym do opata i konwentu świętokrzyskiego prowadzących przez zarośla do drogi zw. „Praskolka” dzielącej obie te wsie (TN XX 68);

W roku 1470-80 graniczy z Janowicami [sandomierskie], Milejowicami, Truskolasami i Piórkowem oraz wsiami doń przyległymi (Długosz L.B. T.III, s. 234).

WłasnośćEdytuj

Część biskupów lubuskich

w roku 1514 biskup lubuski Teodoryk sprzedaje dobra opatowskie Krzysztofowi Szydłowieckiemu, kasztelanowi sandomierskiemu (F. Kiryk, Opatow XIII-XVI wiek},

1531 z części wojewody krakowskiego w Kraszkowie i Worowicach pobór z 2 łana[10].

1532 jw. pobór z 1,5 łana[11].

W roku 1564-5 była to wieś służebna[12].

W roku 1883 pozostała osada leśna, 1 dom, 4 mieszkańców i 1 morga ziemi[13].

Część klasztoru świętokrzyskiego

Począwszy od 1470-80 większa część wsi należy do opactwa świętokrzyskiego We wsi był dobry folwark klasztorny 8,5 łanów kmiecych, 1 lub 2 karczmy z rolą. Kmiecie płacą po 1 wiardunek czynszu i 4 grosze poradlnego, dają po 30 jaj, 2 koguty, pracują po 2 dni tygodniowo własnym wozem lub pługiem, karczmarz płaci 2 grzywny czynszu (DLb. T.III s=234; T.II s=470).

1780 należy do klucza wierzbątowickiego dóbr stołu opata klaustralnego.Z imienia znanych jest 8 kmieci, w tym 3 pełnorolnych (wójt Marcin Machula, Michał Makosz, Józef Kosarz) i 5 niepełnorolnych (Karol Piątek, Wawrzeniec Warych, Wawrzeniec Banaczek, Kasper Job, Marcin Wujcik).

Jedna rola opust jest opustoszała i jeden półrolny (Piotr Zięba), Spisany był jeden chałupnik (Szymon Wołowiec), który jako polowy jest wolny od powinności, 7 komorników (Stanisławowa Nawrotowa, Jędrzej Machula, Józef Matuszczak, Matus Banaczek, wdowa Tkaczykowa, Stanina, Franciszek Florczyk).

Kmiecie pracują po 3 lub 4 dni tygodniowo sprzężajem w 2 konie i 2 woły, odrabiają po 4 dni powaby i 12 łokci oprawy, płacą po 1/18 zł czynszu, dają po 3 korce żyta, 2 kapłony i 30 jaj półrolny daje połowę wymiaru, chałupnik pracuje 1 dzień tyg. pieszo i odrabia 2 dni powaby. Poddani oprócz komornika wożą zboże na targi i do Wisły na „Fryor”, stróżują, strzygą owce, obrabiają kapustę i konopie. Komornicy dostają zasiane zagony dworskie, po 2 żyta i jęczmienia, 1 grochu.

Subsidium charitativum wynosi 436 zł (Inwentarz Wierzbątowic 6-8, 18).

1780-2, 1787 wieś traktowana jak Wierzbątowice.

1787 cała wieś liczy 110 mieszkańców, w tym 3 Żydów (Spis I 414; II 134).

1819 wieś Kraszków należy do stołu opata[14].

1827 cała wieś ma 14 domów i 136 mieszkańców (Tabela I 241).

W roku 1883 część tak zwana klasztorna ma 29 domów, 178 mieszkańców i 464 morgi ziemi[13].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 112.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. ZDM ↓, s. IV 907.
  6. Mp. ↓, s. IV 1434.
  7. Kam. ↓, s. 103.
  8. Niec. ↓, s. 110.
  9. Kop.K ↓, s. 188.
  10. ASK ↓, s. I/10 454v.
  11. ASK ↓, s. 594.
  12. LS ↓, s. 1564-5 331.
  13. a b SG ↓, s. IV 649.
  14. AOkup. ↓, s. 3v.

BibliografiaEdytuj

  • Archiwum Skarbu Koronnego, dział w AG., Archiwa Państwowe, (skrót: ASK).
  • Lustracja województwa sandomierskiego 1564-1565, W. Ochmański (wyd.), Wrocław 1963, (skrót: LS).
  • Notata quedam ex variis libris et manuscriptis per R.P. Bonifacium Szepiński..., przekład J. Gacki, „Pamiętnik Religijno-Moralny” ser. 2, 7, 1861, s. 136-151, 257-273., „Notata quedam ex variis libris”, (skrót: Szepiński).
  • J. Gacki, Benedyktyński klasztor na Łysej Górze.
  • Zbiór dokumentów Małopolskich, t. I-VIII, Kraków-Wrocław: S. Kuraś i I. Sułkowska-Kurasiowa, 1962–1975, (skrót: ZDM).
  • Kodeks dyplomatyczny Małopolski, t. I-IV, wyd. F. Piekosiński (Mon.MAe., 3, 9, 10, 17), Kr. 1876-1905. T. V, rps w Pracowni Słownika historyczno-geograficznego Małopolski w średniowieczu, Kraków 1876–1905, (skrót: Mp.).
  • F. Nieckuła, Nazwy miejscowe z sufiksem -ov-, -in- na obszarze Wielkopolski i Małopolski, Wrocław 1971, (skrót: Niec.).
  • D. Kopertowska, Nazwy miejscowe województwa kieleckiego. Nazwy miast i wsi, nazwy części miast i wsi oraz nazwy alei, placów, ulic i osiedli mieszkaniowych, Warszawa-Kraków 1984, (skrót: Kop.).
  • K. Rymut (red.), Nazwy miejscowe Polski. Historia – pochodzenie – zmiany, t. I, A-B; t. II, C-D, Kraków 1996–1997, (skrót: NMP).
  • R. Hube, Prawo polskie w 14. wieku. Sądy, ich praktyka i stosunki prawne społeczeństwa w Polsce ku schyłkowi 14. wieku ze źródeł współczesnych..., Warszawa 1886.
  • Liber formularum ad ius Polonicum necnon canonicum spectantium in codice Regimontano asservatarum, B. Ulanowski (wyd.), Kraków 1895, s. 169-256, (skrót: AKP).
  • Archiwum Komisji Historycznej, poniżej dane bibliograficzne pozycji wydanych w tej serii i wykorzystanych w Materiałach., (skrót: AKH).
  • Akta Okupacji klasztoru świętokrzyskiego, 1819 r., ZDP rps 1456., (skrót: AOkup.).