Otwórz menu główne

Krzyżownica gorzka, krzyżownica górska (Polygala amara L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny krzyżownicowatych. Występuje w Karpatach i na Wyżynie Małopolskiej. Na obszarze swojego występowania jest dość pospolita.

Krzyżownica gorzka
Ilustracja
Krzyżownica gorzka górska
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd bobowce
Rodzina krzyżownicowate
Rodzaj krzyżownica
Gatunek krzyżownica gorzka
Nazwa systematyczna
Polygala amara L.
Syst. Nat., ed. 10. 2: 1154. 1759
Synonimy

Polygala brachyptera (Chodat) Hayek

Kwiaty krzyzownicy gorzkiej górskiej

Spis treści

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Niska roślina darniowa tworząca luźne darnie o wysokości 6-20 cm. Darń składa się z licznych różyczek liściowych i niezbyt licznych pędów kwiatowych. Cała roślina ma gorzki smak.
Liście
Liście różyczkowe o odwrotnie jajowatym kształcie, zaokrąglonych końcach i zwężających się klinowato nasadach. Mają szerokość od 1.5-2 razy większą od szerokości liści łodygowych. Wyrastające skrętolegle liście łodygowe mają lancetowaty kształt i są bezogonkowe, wyższe liście mają zaostrzone końce.
Kwiaty
Zebrane w grono w górnej, bezlistnej części łodygi. Wyrastają na krótkich szypułkach i są intensywnie niebieskie lub ciemnoniebieskie. Korona składająca się z 5 prawie wolnych płatków, o rurce dużo krótszej od wolnej części płatków. Skrzydełka z 3 podłużnymi nierozgałęzionymi nerwami i mocno postrzępionych czółenkach. Nitki pręcików są całkowicie zrośnięte. Jeden słupek z pojedynczą szyjką. Dolne znamię tej szyjki znajduje się na krótkiej łatce.
Owoc
Torebka o podobnej szerokości, jak skrzydełka korony.

Biologia i ekologiaEdytuj

  • W górach występuje podgatunek krzyżownica gorzka górska (syn. krzyżownica górska) Polygala amara L. subsp. brachyptera (Chodat) Hayek, syn. P. brachyptera (Chodat) Hayek)[4].
Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-03-02].
  2. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  3. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski 1988

BibliografiaEdytuj

  1. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.