Larwy (mitologia)

w mitologii Rzymian złe duchy dręczące ludzi

Larwy (łac. lārvae, lp. lārva) – w mitologii rzymskiej złe duchy, będące duszami ludzi, którzy za życia popełnili ciężką zbrodnię lub zginęli nagłą i gwałtowną śmiercią, i nie zostali należycie pochowani[1][2][3]; odpowiednik dzisiejszych upiorów.

Pojawiały się jako widma lub szkielety, zsyłając na żyjących strach, choroby nerwowe i epilepsję. Z czasem utożsamiono je z lemurami (lemures)[1]; św. Augustyn uważał je nawet za ich synonim[3]. Na równi z nimi składano im corocznie w maju ofiary przebłagalne podczas archaicznych ceremonii zwanych Lemuria, rzucając w otchłań ciemności ziarna czarnego bobu wraz z zaklęciami, aby opuściły domostwo[4].

W takim też znaczeniu wymieniane są przez rzymskich autorów, np. przez Plauta (Jeńcy 598) czy Apulejusza (Metamorfozy IX 29,3)[5]. Ówczesne świadectwa opisują je w dwojakiej postaci: jako blade upiory o ściągniętym obliczu bądź jako groteskowe szkielety i marionetki (przedstawiane tak np. w farsach i widowiskach ludowych, z przykładem podobnego wyobrażenia w Satyrykach Petroniusza). Dręczone przez nie osoby nazywano „utajnionymi chorymi”[3].

We współczesnym słownictwie był to dawniej synonim straszydła, uciążliwej mary (maszkary), dręczącej zjawy, widziadła albo upiora[2]. W tym znaczeniu użyte również przez poetę[6]:

Same się z mogił ruszają pokłady
I larwy stają widomie.
(A. Mickiewicz, ballada To lubię, 19-20)

PrzypisyEdytuj

  1. a b Joël Schmidt: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Katowice: Książnica, 1996. ISBN 83-7132-266-6.
  2. a b Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 493. ISBN 83-01-08730-7.
  3. a b c Erberto Petoia: Wampiry i wilkołaki. Źródła, historia, legendy od antyku do współczesności. Kraków: Universitas, 2004, s. 44-45. ISBN 83-242-0341-9.
  4. Jean-Claude Fredouille: Słownik cywilizacji rzymskiej. Katowice: Książnica, 1996, s. 168. ISBN 83-85348-76-X.
  5. Słownik łacińsko-polski. Marian Plezia (red.). T. 3. Warszawa: PWN, 1998, s. 321. ISBN 83-01-12634-5.
  6. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: PIW, 1997, s. 577. ISBN 83-06-02646-2.