Otwórz menu główne

Leon Wolf

polski adwokat, polityk

Leon Wolf (ur. 11 kwietnia 1883 w Szonychlu[1], zm. 8 marca 1968 w Cieszynie) – polski i czechosłowacki polityk i adwokat, poseł do parlamentu Czechosłowacji (1925–1929 i 1935–1939), senator V kadencji w II RP, działacz polski na Zaolziu w latach 1920–1938, członek Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego w 1918 roku[2].

Leon Wolf
Ilustracja
Leon Wolf
Data i miejsce urodzenia 11 kwietnia 1883
Szonychel
Data i miejsce śmierci 8 marca 1968
Cieszyn, Polska
Senator V kadencji
Okres od 30 listopada 1938
do 2 września 1939
Przynależność polityczna OZN
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Grób Leona Wolfa na Cmentarzu Komunalnym w Cieszynie

ŻyciorysEdytuj

Młodość i wykształcenieEdytuj

Pochodził z zamożnej katolickiej rodziny chłopskiej. Rozpoczął naukę w szkole w Szonychlu[3]. Kolejnym etapem edukacji był rok edukacji w sześcioklasowej niemieckiej szkole ludowej w Boguminie Dworcu[4]. W roku szkolnym 1896/1897 zaczął uczęszczać do Gimnazjum[5]. Naukę ukończył w roku szkolnym 1903/1904[6]. Po zdaniu matury wyruszył do Wiednia studiować prawo[6]. W stolicy Austrii zaangażował się w działalność Polskiego Zrzeszenia Studentów "Znicz" jednoczącego polskich uczniów ze Śląska przebywających w Wiedniu[3]. Brał udział w redagowaniu „Zarania”[7]. Opublikował opowiadania m.in. „Wrażenia cichej nocy” i „Niewolnik”[8].

Na przełomie lat 1906–1907 był również słuchaczem Uniwersytetu Karola w Pradze, zetknął się tam z czeskimi środowiskami politycznymi i opanował język czeski w stopniu biegłym[7].

26 stycznia 1909 doktoryzował się z prawa, a 26 marca poślubił Austriaczkę Zofię Selinger, z którą miał trójkę dzieci: Wandę (1909), Aleksandrę (1912) i Leona (1918)[9].

Po studiach podjął pracę jako koncypient w kancelarii adwokackiej we Frysztacie, z którym odtąd związał się na dłużej.

Prezes Związku Ślązaków KatolikówEdytuj

Po rozstrzygnięciu problemu przynależności Zaolzia na niekorzyść Polski w 1920 roku, pozostał w Czechosłowacji, gdzie przewodniczył regionalnemu oddziałowi Związku Polaków. 3 grudnia 1921 został wybrany prezesem Związkowi Ślązaków Katolików (ZŚlK)[10]. W tym samym miesiącu rozpoczął objazd gmin w powiecie frysztackim i czeskocieszyńskmi organizując spotkania i wiece zwłaszcza w okolicach Frysztatu[10]. Podczas wieców pojawiały się żądania oddania parafii zajętych przez czeskich księży[10]. W 1922 nawiązał kontakt z działaczami którzy założyli Ligę Polsko-Słowacką[11]. Domagał się powrotu do granic do stanu z października 1918 roku rozpisania wyborów i powrotu nauczycieli do pracy[11].

Poseł do sejmu CzechosłowacjiEdytuj

1 listopada PZL-R w odezwie „Ludu Śląski” wezwało głosowania na listę nr 10[12]. Podczas kampanii wyborczej wziął udział w wiecu wyborczym w Sibicy[12]. 8 listopada zrezygnował z prezesury Związku Polaków Katolików[12]. W 15 listopada 1925 został wybrany na posła parlamentu Czechosłowacji[13]. Przyłączył się do frakcji republikanów-agrariuszy jako hospitant[3]. Początek kadencji poświęcił na spotkania z pozostałymi przedstawicielami kół poselskich[14]. Pierwsze wystąpienie przed Czechosłowackim parlamentem poświęcił szkołom w czeskich gminach w których większość stanowili Polacy[14]. 17 marca 1926 zabrał głos w debacie poselskiej na temat tekstu ustawy likwidacyjnej[15]. W wystąpieniu poparł ideę zbliżenia obu krajów i poprawne współżycie Zaolzian z Czechami. Przypomniał sprawę niezałatwionych podań o obywatelstwo Czechosłowackie domagając się by otrzymanie liczyło się od dnia złożenia podania[15].

W 1935 ponownie wybrano go posłem – Związek Polaków zawarł wówczas sojusz wyborczy ze Słowacką Partią Narodową księdza Hlinki i Karpatorusinami[16].

8 października 1938 stał na czele komitetu witającego polskie wojska i reprezentantów państwa na Zaolziu, dzień później objął posadę starosty powiatu frysztackiego[17].

13 listopada 1938, po zrzeczeniu się przez Wolfa funkcji starosty na korzyść Sembola, prezydent Mościcki mianował go senatorem V kadencji[18]. Jako marszałek senior przewodził 30 listopada 1938 pierwszym obradom ostatniego Senatu II RP[19]. Swoje pierwsze wystąpienie poświęcił na przypomnienie krzywdy zaolziańskich emerytów[19].

2 września 1939 uczestniczył w ostatnim posiedzeniu Senatu V kadencji[20].

Był na tyle popularną na Śląsku postacią, że władze sanacyjne zdecydowały się w lutym 1939 na nazwanie jego imieniem ulicy we Frysztacie (przy której znajdował się dom rodziny Wolfów).

II wojna światowaEdytuj

Po wejściu na tereny Śląska wojsk niemieckich, Wolf ewakuował się wraz z częścią warstw rządzących do Włodzimierza Wołyńskiego[20], by po kilku tygodniach wrócić przez Lwów do centralnej Polski. Na parę miesięcy zamieszkał w Warszawie[19]. 5 lutego 1940 był przesłuchiwany przez granatową policję[21]. W grudniu 1943 razem z Jerzym Korzeniowskim uczestniczył w tworzeniu grupy osób odpowiedzialnych za wypracowanie postulatów terytorialnych względem Czechosłowacji[22]. Po 1947, gdy stało się jasne, że Zaolzie znów przypadnie Czechosłowacji, zamieszkał na terenie polskiej części Śląska, w 1965 przeprowadził się ostatecznie do Cieszyna. Jego willę we Frysztacie władze czechosłowackie skonfiskowały, podjęły też starania o wydanie Wolfa jako zdrajcy ojczyzny.

PRLEdytuj

20 października 1950 został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa pod zarzutem „faszyzacji życia przedwojennej Polsce[23]. Podstawą do przedłużenia aresztu były dokumenty znalezione podczas rewizji. Został oskarżony o sianie nienawiści pomiędzy Polakami a Czechosłowakami[23]. Po zaskarżeniu do wyroku do Sądu Najwyższego 22 listopada 1951 został uniewinniony[24]. W 1960 podjął starania o zwrot domu we Frysztacie[25]. Ze względu na wiek został zwolniony przez Ministerstwo Sprawiedliwości z funkcji notariusza[25]. Po zabiegach ze strony ziomkostwa oraz córki otrzymał rentę specjalną[26]. W listopadzie 1965 przeniósł się do córki Wandy do Cieszyna[26].

Zmarł w Cieszynie, pochowany został w grobowcu Halfarów na tamtejszym cmentarzu komunalnym (żoną Halfara, prezydenta Cieszyna, była jego córka Wanda)[26].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Nowak 2002 ↓, s. 17.
  2. Dziennik Urzędowy Rady Narodowej Śląska Cieszyńskiego, rocznik 1, Cieszyn 17 stycznia 1919 roku, nr 1, s. 2.
  3. a b c Nowak 2002 ↓, s. 24.
  4. Nowak 2002 ↓, s. 20.
  5. Nowak 2002 ↓, s. 21.
  6. a b Nowak 2002 ↓, s. 23.
  7. a b Nowak 2002 ↓, s. 26.
  8. Nowak 2002 ↓, s. 27.
  9. Nowak 2002 ↓, s. 28.
  10. a b c Nowak 2002 ↓, s. 80.
  11. a b Nowak 2002 ↓, s. 81.
  12. a b c Nowak 2002 ↓, s. 98.
  13. Nowak 2002 ↓, s. 99.
  14. a b Nowak 2002 ↓, s. 103.
  15. a b Nowak 2002 ↓, s. 104.
  16. Nowak 2002 ↓, s. 170.
  17. Nowak 2002 ↓, s. 208.
  18. Nowak 2002 ↓, s. 212.
  19. a b c Nowak 2002 ↓, s. 215.
  20. a b Nowak 2002 ↓, s. 220.
  21. Nowak 2002 ↓, s. 222.
  22. Nowak 2002 ↓, s. 224.
  23. a b Nowak 2002 ↓, s. 232.
  24. Nowak 2002 ↓, s. 233.
  25. a b Nowak 2002 ↓, s. 235.
  26. a b c Nowak 2002 ↓, s. 236.
  27. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy społecznej” M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592
  28. Odznaczenie dr. Wolfa i ś. p. Regera. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 226 z 5 października 1938. 
  29. Dwaj działacze zaolzańscy odznaczeni wawrzynem PAL-u. „Nowy Dziennik”, s. 13, Nr 272 z 4 października 1938. 

BibliografiaEdytuj

  • Krzysztof Nowak: Leon Wolf (1883–1968): biografia polityczna. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2002. ISBN 83-226-1195-1.
  • Aktywność polityczna mniejszości polskiej w Czechosłowacji 1920-1938, Dariusz Miszewski, Adam Marszałek 2002