Senat Rzeczypospolitej Polskiej

izba wyższa polskiego parlamentu

Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Herb Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Państwo  Polska
Rodzaj izba wyższa
Rok założenia 1493[1] (historyczny)
1989 (współczesny)
Kierownictwo
Marszałek Senatu Tomasz Grodzki (KO)
Wicemarszałek Senatu Bogdan Borusewicz (KO)
Marek Pęk (PiS)
Michał Kamiński (KP)
Gabriela Morawska-Stanecka (Lewica)
Struktura
Struktura Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Liczba członków 100
Stowarzyszenia polityczne Partia rządząca
  •      Klub PiS (48)

Kluby opozycyjne

  •      Klub KO (43)
  •      Klub KP (3)
  •      Koło Senatorów Niezależnych (3)
  •      Klub Lewicy (2)
  •      Senatorowie niezrzeszeni (1)[2]
Ordynacja większość względna (okręgi jednomandatowe)
Ostatnie wybory 13 października 2019
Siedziba
Siedziba Senat Rzeczypospolitej Polskiej
ul. Wiejska 6, Warszawa
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Gmach Senatu (z lewej) i Sejmu RP. Warszawa, ul. Wiejska 1930
Okręgi wyborcze w wyborach do Senatu (2011)

Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat.

Organy SenatuEdytuj

Konstytucyjne organy Senatu to:

Organy wprowadzone przez Regulamin Senatu:

Obecna kadencja SenatuEdytuj

Historia SenatuEdytuj

Senat w Królestwie PolskimEdytuj

Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej.

W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy oraz, pochodzący z nominacji królewskiej, wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści).

Senat II RzeczypospolitejEdytuj

Zobacz też kategorię: Senat II Rzeczypospolitej.

W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów.

Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm.

Brak Senatu w PRLEdytuj

W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników referendum w 1946 r., które zostało sfałszowane. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3).

Przywrócenie SenatuEdytuj

Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie posiedzenia odbywają się w Sali Obrad w budynku Senatu, mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu.

Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu[3].

Kadencje Senatu w III RPEdytuj

Kadencje Senatu w III RP[4][5]:

Kadencja Czas trwania kadencji Rozkład miejsc Skład
I 18.06.1989 – 25.11.1991  

Kluby senackie w trakcie kadencji

II 25.11.1991 – 31.05.1993  

Kluby senackie w trakcie kadencji

III 19.09.1993 – 20.10.1997  

Kluby senackie w trakcie kadencji

IV 20.10.1997 – 18.10.2001  

Kluby senackie w trakcie kadencji

V 19.10.2001 – 18.10.2005  

Kluby senackie w trakcie kadencji

VI 19.10.2005 – 4.11.2007  

Kluby senackie w trakcie kadencji

VII 5.11.2007 – 7.11.2011  

Kluby senackie w trakcie kadencji

VIII 8.11.2011 – 11.11.2015  

Kluby senackie w trakcie kadencji

IX 12.11.2015 – 11.11.2019  

Kluby senackie w trakcie kadencji

X 12.11.2019 –  

Kluby senackie w trakcie kadencji

Uprawnienia SenatuEdytuj

Do kompetencji Senatu należy[8]:

Zobacz teżEdytuj

Pozostałe informacjeEdytuj

  • Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy Pietrzak: Dzieje polskiego Senatu (pol.). Senat RP, 1991 z późniejszymi zmianami. s. 4. [dostęp 2011-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–10–23)].
  2. Kluby i koła. senat.gov.pl. [dostęp 2019-11-20].
  3. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 grudnia 2013 r. ustanawiająca rok 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu w Polsce (M.P. z 2014 r. poz. 9).
  4. Archiwum. www.senat.gov.pl. [dostęp 2018-12-03].
  5. Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. Analiza aktów prawnych. Kancelaria Senatu, 2012-11. [dostęp 2018-12-03].
  6. Komitety z jednomandatowymi wynikami:   Komitet Obywatelski „Solidarność”,   Konfederacja Komitetów Obywatelskich woj. płockiego,   Chrześcijańska Demokracja,   Klub Inteligencji Katolickiej,   Ludowe Porozumienie Wyborcze „Piast”,   Mniejszość Niemiecka,   Narodowy KW,   Regionowi w Polsce,   Unia Wielkopolan,   Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie,   pozostałe 8.
  7.   Pozostali niezależni (KWW) 4, po jednym mandacie dostało także:   Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”,   Kongres Liberalno-Demokratyczny,   Mniejszość Niemiecka,   Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”,   Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe i   Zjednoczenie Polskie.
  8. Rola Senatu w polskim ustroju państwowym.
  9. Art. 61 § 1–3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2019 r. poz. 825).
  10. Obrady Senatu będą tłumaczone na język migowy. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl. [dostęp 2014-01-20].

Linki zewnętrzneEdytuj