Senat Rzeczypospolitej Polskiej

izba wyższa polskiego parlamentu

Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.

Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
Herb Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
Państwo  Polska
Rodzaj izba wyższa
Rok założenia 1493[1] (historyczny)
1989 (współczesny)
Kierownictwo
Marszałek Senatu Tomasz Grodzki (KO)
Wicemarszałek Senatu Bogdan Borusewicz (KO)
Marek Pęk (PiS)
Michał Kamiński (KP)
Gabriela Morawska-Stanecka (Lewica)
Struktura
Struktura Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
Liczba członków 100
Stowarzyszenia polityczne Partia rządząca

Kluby opozycyjne

Ordynacja większość względna (okręgi jednomandatowe)
Ostatnie wybory 13 października 2019
Siedziba
Siedziba Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
ul. Wiejska 6, Warszawa
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Polska
Gmach Senatu (z lewej) i Sejmu RP. Warszawa, ul. Wiejska 1930
Okręgi wyborcze w wyborach do Senatu (2011)

Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat.

Organy SenatuEdytuj

Konstytucyjne organy Senatu to:

Organy wprowadzone przez Regulamin Senatu:

Obecna kadencja SenatuEdytuj

Historia SenatuEdytuj

Senat w Królestwie PolskimEdytuj

Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej.

W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy oraz, pochodzący z nominacji królewskiej, wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści).

Senat II RzeczypospolitejEdytuj

Zobacz też kategorię: Senat II Rzeczypospolitej.

W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów.

Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm.

Brak Senatu w PRLEdytuj

W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników sfałszowanego referendum ludowego z 1946 r. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3).

Przywrócenie SenatuEdytuj

Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie posiedzenia odbywają się w Sali Obrad w budynku Senatu, mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu.

Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu[2].

Kadencje Senatu w III RPEdytuj

Kadencje Senatu w III RP[3][4]:

Kadencja Czas trwania kadencji Rozkład miejsc Skład
I 18.06.1989 – 25.11.1991  

Kluby senackie w trakcie kadencji

II 25.11.1991 – 31.05.1993  

Kluby senackie w trakcie kadencji

III 19.09.1993 – 20.10.1997  

Kluby senackie w trakcie kadencji

IV 20.10.1997 – 18.10.2001  

Kluby senackie w trakcie kadencji

V 19.10.2001 – 18.10.2005  

Kluby senackie w trakcie kadencji

VI 19.10.2005 – 4.11.2007  

Kluby senackie w trakcie kadencji

VII 5.11.2007 – 7.11.2011  

Kluby senackie w trakcie kadencji

VIII 8.11.2011 – 11.11.2015  

Kluby senackie w trakcie kadencji

IX 12.11.2015 – 11.11.2019  

Kluby senackie w trakcie kadencji

X 12.11.2019 –  

Kluby senackie w trakcie kadencji

Uprawnienia SenatuEdytuj

Do kompetencji Senatu należy[7]:

W 2020 na podstawie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 Senat utracił kompetencje do wyrażania zgody na powołanie i odwołanie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej[9].

Zobacz teżEdytuj

Inne informacjeEdytuj

  • Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad[10].

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy Pietrzak: Dzieje polskiego Senatu (pol.). Senat RP, 1991 z późniejszymi zmianami. s. 4. [dostęp 2011-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–10–23)].
  2. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 grudnia 2013 r. ustanawiająca rok 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu w Polsce (M.P. z 2014 r. poz. 9).
  3. Archiwum. www.senat.gov.pl. [dostęp 2018-12-03].
  4. Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. Analiza aktów prawnych. Kancelaria Senatu, 2012-11. [dostęp 2018-12-03].
  5. Komitety z jednomandatowymi wynikami:   Komitet Obywatelski „Solidarność”,   Konfederacja Komitetów Obywatelskich woj. płockiego,   Chrześcijańska Demokracja,   Klub Inteligencji Katolickiej,   Ludowe Porozumienie Wyborcze „Piast”,   Mniejszość Niemiecka,   Narodowy KW,   Regionowi w Polsce,   Unia Wielkopolan,   Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie,   pozostałe 8.
  6.   Pozostali niezależni (KWW) 4, po jednym mandacie dostało także:   Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”,   Kongres Liberalno-Demokratyczny,   Mniejszość Niemiecka,   Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”,   Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe i   Zjednoczenie Polskie.
  7. Rola Senatu w polskim ustroju państwowym.
  8. Art. 61 § 1–3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r. poz. 154).
  9. Art. 14 pkt. 9 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875).
  10. Obrady Senatu będą tłumaczone na język migowy. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl. [dostęp 2014-01-20].

Linki zewnętrzneEdytuj