Leonidas I

król Sparty

Leonidas (gr. Λεωνίδας) – od około 490 p.n.e. król Sparty, syn Anaksandridasa II i jego pierwszej żony.

Leonidas I
ilustracja
Król Sparty
Okres

od około 490 p.n.e.
do sierpień 480 p.n.e.

Poprzednik

Kleomenes I

Następca

Plejstarchos

Dane biograficzne
Dynastia

Agiadzi

Data i miejsce urodzenia

po 540 p.n.e.
Sparta

Data i miejsce śmierci

sierpień 480 p.n.e.
Termopile

Ojciec

Anaksandridas II

Matka

pierwsza żona Anaksandridasa II

Rodzeństwo

Kleomenes I
Doriajos
Kleombrotos

Żona

Gorgo

Dzieci

Plejstarchos

Jacques-Louis David: Leonidas pod Termopilami (1814)

ŻyciorysEdytuj

Poślubił Gorgo, córkę swojego przybranego brata Kleomenesa I, z którą miał syna Plejstarchosa. W 480 p.n.e. dowodził obroną przesmyku termopilskiego[1], stojąc na czele 300 Spartan i kilku tysięcy żołnierzy z innych państw greckich. Przez trzy dni odpierał ataki wielotysięcznej armii króla Persji, Kserksesa I, która nie mogła w wąskim przejściu wykorzystać przewagi liczebnej. W wyniku zdrady pasterza Efialtesa wrogie oddziały zaszły od tyłu Greków. Leonidas odesłał wtedy wojska państw sprzymierzonych i z trzystoma Spartanami, tyluż Helotami oraz siedmioma setkami Tespijczyków bronił wąwozu do końca. Poświęcenie Leonidasa i jego wojowników dało czas reszcie żołnierzy na wycofanie się[2].

W bitwie pod Termopilami Spartanie stawiali zaciekły opór, jednak przeważająca liczba Persów zmiażdżyła niewielkie siły Leonidasa, który na koniec poległ w bitwie. Tebanie poddali się, wypalono im piętna, przed wojskami perskimi droga została otwarta[1].

OdbiórEdytuj

Postać Leonidasa jest symbolem bohaterstwa i mężnego poświęcenia, nawet w sytuacji bez wyjścia[3]. W miejscu śmierci jego i jego oddziałów postawiono obelisk w kształcie lwa (tropaion) z wyrytym epigramatem autorstwa Symonidesa: „Przechodniu, powiedz Sparcie, że leżymy tutaj posłuszni jej prawom”.

Inna wersja historyczna i treść, widniejąca tam dziś: „Przechodniu, idź i powiedz Lacedemończykom [Lacedemon, Lakonia – kraina geograficzna, w której leżała Sparta], żeśmy tu legli posłuszni ich prawom”.

W kulturzeEdytuj

W ekranizacjach historii obrony wąwozu Termopile w jego rolę wcielił się Richard Egan w filmie 300 Spartan z 1962 w reżyserii Rudolpha Mate. Postać Leonidasa pojawiła się również w komiksie Franka Millera – 300, zekranizowanego w 2006 przez Zacka Snydera, który w roli Leonidasa obsadził Gerarda Butlera. W 2008 miała miejsce premiera parodii filmu Snydera – Poznaj moich Spartan – w którym w Leonidasa wcielił się Sean Maguire.

Często cytowana, w wielu językach, a przez Greków używana także obecnie, bywa odpowiedź, której Leonidas udzielić miał perskim posłom: Μολών λαβέ - Chodź i weź[4], w znaczeniu: Νo to spróbuj tu przyjść i sam wziąć!

PrzypisyEdytuj

  1. a b A.T. Olmstead, Dzieje imperium perskiego, Warszawa: PIW, 1974, s. 245.
  2. Cawthorne 2014 ↓, s. 9.
  3. Cawthorne 2014 ↓, s. 8.
  4. Dukas Gaitatzis, Μολών λαβέ na komorze zamkowej współczesnego, greckiego karabinu szturmowego, Προέλαση, 1 października 2019 [dostęp 2020-09-05] (gr.).

BibliografiaEdytuj