Otwórz menu główne

Maksymilian Ernest Gumplowicz (ur. 21 grudnia 1864 w Krakowie, zm. 28 listopada 1897 w Grazu) – polski historyk żydowskiego pochodzenia.

Maksymilian Gumplowicz
Data i miejsce urodzenia 21 grudnia 1864
Kraków
Data i miejsce śmierci 28 listopada 1897
Graz
Przyczyna śmierci samobójstwo
Miejsce spoczynku Matzleinsdorf
Zawód, zajęcie historyk
Narodowość polska
Tytuł naukowy Doktor prawa
Alma Mater Uniwersytet w Grazu
Rodzice Ludwik Gumplowicz
Franciszka z Goldmanów
Krewni i powinowaci Władysław Gumplowicz
(brat)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie żydowskiej[1][2]. Był synem Ludwika Gumplowicza i jego żony Franciszki z Goldmanów. Nauki początkowo pobierał w Krakowie a po przeprowadzce rodziców do Grazu w 1875 uczył się w tamtejszej szkole. Gimnazjum ukończył w Marburgu i Cylei po czym, wbrew swoim zainteresowaniom historycznym, podjął studia prawnicze na Uniwersytecie w Grazu, na koniec otrzymując tytuł doktora prawa. Lata 1888 i 1889 spędził na historycznych studiach we Lwowie pod kierunkiem Ksawerego Liskego oraz Tadeusza Wojciechowskiego. Już od dziecka, korzystając z biblioteki ojca, pasjonował się wczesnymi dziejami Polski i chrześcijaństwem w obrządku słowiańskim. W tej jednak dziedzinie jego prace nie uzyskały większej akceptacji. Działał też we Lwowie w Towarzystwie Szkoły Ludowej. Na wspólnym wiecu z Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół” rzucił propozycję utworzenia polskiej organizacji szkolnej („polskiego Schulvereinu”), opracował też jego przykładowy statut, ale inicjatywa skończyła się niepowodzeniem. Dużą poczytnością i żywym zainteresowaniem, zwłaszcza wśród Słowian, cieszyła się za to praca pt. Magiaryzacja Słowian (wyd. Ateneum 1889) poruszająca dziedzinę statystyki narodowościowej. W 1890 podjął pracę w biurze Komisji Statystycznej w Wiedniu. Pracował nad wykazem miejscowości krajów słowiańskich obszaru Przedlitawii. Dzięki niemu, po raz pierwszy, nazwy wielu miejscowości uzyskały zapis zgodny z wymową ich mieszkańców. Przy okazji tych prac nawiązał kontakty z wieloma słowianofilami z różnych krajów. W efekcie wkrótce został, jak oceniano, energicznym i inteligentnym prezesem, zlokalizowanego w Wiedniu słowianofilskiego towarzystwa o nazwie Ognisko.

W 1895 został lektorem języka polskiego, pierwszym w historii na Uniwersytecie Wiedeńskim. W tym samym roku opublikował w Sprawozdaniach z Posiedzeń Akademii Wiedeńskiej historyczną pracę pt. Bischof Balduin Gallus von Kruszwica, Polens erster lateinischer Chronist. Inne jego prace wydał spadkobierca Ludwik Gumplowicz. W 1901 ukazała się praca Polacy na Węgrzech. Do ważniejszych należy opublikowana w 1903 nakładem księgarni E. Wende w Warszawie Początki religii żydowskiej w Polsce. Jego notatki pisane metodą stenograficzną, o polskim emigrancie, badaczu kultury słoweńskiej Emilu Korytce do dziś nie zostały w pełni odczytane i opublikowane.

Z powodu nieszczęśliwej miłości do Marii Konopnickiej popełnił samobójstwo przez zastrzelenie się przed hotelem, w którym mieszkała. Został pochowany na ewangelickim cmentarzu wiedeńskiego przedmieścia Matzleinsdorf.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  1. Szczegóły śmierci
  2. Rola Maksymiliana w upamiętnieniu Emila Korytko
  3. Janina Ochyńska, Gumplowicz Maksymilian Ernest, w Polski Słownik Biograficzny tom IX, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961
  4. Krystyna Kolińska, Listy do nie kochanych: Henryk Sienkiewicz-Maria Radziejewska, Maria Konopnicka-Maksymilian Gumplowicz, Tadeusz Nalepiński-Maria Janowska, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1983
  5. Roman Taborski, Wśród wiedeńskich poloników, WL, 1974 – Rozdział pod tytułem Maksymilian Gumplowicz; - pierwszy lektor języka polskiego na Uniwersytecie Wiedeńskim