Otwórz menu główne

Emil Antoni Korytko herbu Jelita (ur. 7 września 1813 we Lwowie - zm. 31 stycznia 1839 w Lublanie) – polski etnograf, powstaniec, działacz niepodległościowy.

Emil Antoni Korytko
Ilustracja
Herb
Jelita
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1813
Lwów
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 1839
Lublana
Ojciec Józef Stanisław Korytko
Matka Rudolfina Rubczyńska
Tablica nagrobna w Lublanie

Urodził się w rodzinie szlacheckiej jako syn Józefa Stanisława i Rudolfiny z Rubczyńskich. Studiował filozofię we Lwowie. Był uczestnikiem powstania listopadowego. Na podstawie donosu został zatrzymany w 1837 roku we Lwowie, mimo szczegółowego dochodzenia nie znaleziono dowodów obciążających; za działalność konspiracyjną, został zesłany na przymusowy pobyt w Lublanie wraz z Bogusławem Horodyńskim.

TwórczośćEdytuj

Po osiedleniu się w Słowenii szybko poznał tamtejsze środowisko społeczne i zawarł nowe znajomości. Korytko pokazał Słoweńcom jak ważna jest świadomość narodowa i kultura ludowa; zaczął zbierać tamtejsze legendy i pieśni. Potrafił działać w duchu narodowym słoweńskim w czasie, kiedy nikt jeszcze nie słyszał o słoweńskiej narodowości.

23 czerwca 1838 wydał odezwę do Słoweńców (Der freuden des Slaventhums in Krain) w której nawoływał do zbierania słoweńskiego dziedzictwa ludowego. Z pomocą słoweńskich naukowców wydał rozprawę dotyczącą słoweńskiej kultury ludowej - Ein Wort über das Volkslied in Krain (opublikowana w 1838roku w czasopiśmie Oust und West jako zapowiedź jego późniejszej pracy). Jego zbiory folklorystyczne stały się zawiązkiem oddziału strojów ludowych w lublańskim "Rudolphinum".

Najważniejszym dziełem Korytki są Sloveńske pésni krajnskiga naroda, wydane w 5 tomach w latach 1839 - 1844.

Popularyzował również polską literaturę w Słowenii, czym rozbudził własny ruch literacki miejscowych uczonych (przyjaźnił się m.in. z Francem Prešerenem na którego wywarł duży wpływ, m.in. zaznajomił go szeroko z postacią Mickiewicza). Ogniskiem ruchu narodowego był dom w którym mieszkał adwokat słoweński Blaž Crobath (ożeniony z Polką) z którym Korytko utrzymywał przyjacielskie stosunki. Jego działalność była nadzorowana przez policję, jako działacz rewolucyjny był niewygodny dla tamtejszych władz. W Lublanie dowiedział się o ruchu iliryjskim i został jego gorącym zwolennikiem. Uważał, że należy ochraniać język słoweński.

Postać Emila Korytki jest mało znana w Polsce, jego nazwisko zniknęło z życia literackiego po II wojnie światowej. Zupełnie inaczej rzecz ta ma się w Słowenii, gdzie wkład polskiego badacza do dnia dzisiejszego jest mocno doceniany i podkreślany, a nauka o tej postaci jest nieodzownym elementem szkolnym już od podstawówki. W Lublanie znajduje się ulica jego imienia (ulica Korytkova, gdzie znajduje się Centrum Kliniczne).

Zmarł na tyfus w Lublanie i został tam pochowany.

ŹródłaEdytuj

Bibliografia:

  • Korespondenca z družino II, ur. M. Leeming, H. Leeming, Ljubljana 1983.
  • Salamander in druge pemi,Ljubljana 1990.

Literatura:

  • Ivan Prijatelj: Emil Korytko. IMK 19, 1909.
  • France Kidrič: Paberki o Korytku in dobi njegovega delovanja v Ljubljani. LZ 30, Ljubljana 1928.
  • France Kidrič: Korytkova smrt in ostalina. LZ 30, Ljubljana 1947.
  • Maria Statonik, Niko Jež: Nekaj folklornih zapiskov iz zapuščine Emila Korytka. Tradiciones 14, 1985.
  • Vilko Novak: Raziskovalci slovenskega življenja. Ljubljana 1986.
  • Bożena Ostromęcka-Frączak: Iz našega književnega izročila. Poljski izgnanec Emil Korytko in slovenski pesnik France Prešeren. Celovški zvon 4, 1986.
  • Bożena Ostromęcka-Frączak: Personality of Emil Korytko in the Light of His Poems, Letters and Ethnographic Notes. Etnološka stičišča I, Ljubljana, Portorož 1988.