Otwórz menu główne

Marcin Giersz

pisarz i wydawca mazurski, nauczyciel

Marcin Giersz, także Gerss (ur. 23 października 1808 w Kowalkach, powiat gołdapski, zm. 25 marca 1895 w Lecu, obecnie Giżycko) – mazurski nauczyciel, pisarz i wydawca. Działacz luterański.

Pochodził z rodziny chłopskiej. Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego w Karalene koło Wystruci był nauczycielem w Mikołajkach, Szestnie i Sterławkach Wielkich. Marcin Giersz działał na rzecz kultury mazurskiej. Uważany był za germanizatora, m.in. występował przeciw ks. Gustawowi Gizewiuszowi (zwolennikowi utrzymania języka polskiego przez Mazurów pruskich), ale zwłaszcza po 1850 roku wybitnie przyczynił się do utrwalenia języka polskiego właśnie na Mazurach. Giersz uważał się za Mazura pruskiego - nie Polaka i nie Niemca. W swoich publikacjach gloryfikował dynastię Hohenzollernów, zaznaczając odrębność językową między Mazurami a Niemcami. Był miłośnikiem polszczyzny i literatury polskiej, publikował utwory Kochanowskiego, Reja, Krasickiego, Karpińskiego, Mickiewicza, Góreckiego. Pisał artykuły i utwory poetyckie o Kościuszce, Sobieskim i inni. Z Gierszem polemizowali Polacy z Wielkopolski, zarzucając mu lojalistyczną postawę wobec państwa pruskiego i potępiany przez Niemców za zdradę. Korespondował z Wojciechem Kętrzyńskim, który badał i rozumiał specyfikę ludności mazurskiej. Współpracował z nim m.in. ks. prof. Herman Pełka. Wydawana przez Giersza w języku polskim "Gazeta Lecka", "Kalendarz Królewsko-Pruski i Ewangelicki" i śpiewniki oddziaływały na Mazurów, jak i zachęcały do uprawiania własnej twórczości. Jest nazywany "ojcem ludowej literatury mazurskiej".

Wydawca i redaktorEdytuj