Maria Tiemigriukowna

Maria Tiemigriukowna urodzona jako Kuczenoj ros. Мари́я Темрюко́вна (ur. według różnych źródeł ok. 1544 lub między 1545-1546, zm. 6 września 1569) – caryca Rosji od 1561 r. jako druga żona Iwana IV Groźnego, córka kniazia kabardyńskiego (czerkieskiego) Tiemigriuka Ajdarowicza.

Maria Tiemigriukowna
caryca Rosji
Okres od sierpień 1561
do wrzesień 1569
Jako żona Iwan IV Groźny
Poprzedniczka Anastazja Romanowna Zacharyna
Następczyni Marta Sobakina
Dane biograficzne
Data urodzenia ok. 1544-1546
Data śmierci 6 września 1569
Ojciec Tiemigriuk Ajdarowicz
Mąż Iwan IV Groźny
Dzieci Wasyl Iwanowicz

ŻyciorysEdytuj

PochodzenieEdytuj

Jej ojcem był Tiemgriuk Ajdarowicz, kniaź kabardyśnki. Nie ma żadnych informacji o jej matce. Nosiła imię Kuczenoj[1]. Miała sześcioro rodzeństwa, m.in. brata Michała Tiemgriukowicza-Czerkasskiego[2].

Małżeństwo z caremEdytuj

W 1561 r. przyjechała do Moskwy wraz z ojcem Tiemigriukiem[1]. Car Iwan od roku był wdowcem po Anastazji, a jego plany matrymonialne związane z królewną polską Katarzyną Jagiellonką nie doszły do skutku[1]. Kuczenoj olśniła urodą cara i nakazał jej pozostanie w swoim pałacu[3]. Aby zostać carycą, musiała przejść na prawosławie. Chrztu udzielił jej Atanazy, przyszły metropolita moskiewski, w lipcu 1561 r.[4] r. Przyjęła imię Maria[1].

Do ślubu doszło w sierpniu 1561 r. Marię koronował metropolita Makary. Uczta trwała trzy dni. W tym czasie mieszkańcom stolicy oraz cudzoziemcom zakazano wychodzenia ze swoich domów: władze obawiały się, by poddani nie zakłócili weselnych uroczystości. Wraz z Marią do Rosji przybyło wielu Czerkiesów i Tatarów. Maria miała zły wpływ na męża, podjudzając go do złych czynów i skłócając z duchownymi prawosławnymi[1]. Większość czasu spędzała na Kremlu, zaś Iwan przebywał najczęściej w swej rezydencji w Słobodzie Aleksandrowskiej[1].

Maria urodziła tylko jedno dziecko, syna Wasyla, który urodził się w 1563 r. i żył tylko kilka miesięcy[1].

W 1568 r. Marię podejrzewano o udział w spisku przeciwko carowi, zainicjowanym przez koniuszego Iwana Piotrowicza Czeladina-Fiodorowa[5]. Przewrót pałacowy udaremniono, Czeladina zamordowano a carycy zakazano opuszczać dwór[5].

ŚmierćEdytuj

Przed śmiercią Maria wyjechała z mężem do Wołogdy i tam zachorowała. Nadesłane wieści o spisku w Nowogrodzie zmusiły Iwana do powrotu do Moskwy. Przewiezienie chorej żony powierzył car bojarowi Basmanowowi, podróż jednak była długa i uciążliwa. Chorą Marię przewieziono według nakazu do Słobody Aleksandrowskiej, gdzie zmarła. Iwan podejrzewał, że Marię otruli jego wrogowie, co stało się pretekstem do nasilenia carskiego terroru, którego ofiarą stali się Czerkiesi.

DziedzictwoEdytuj

Car ożenił się jeszcze pięć lub nawet sześć razy.

W listopadzie 1571 r. po dwóch tygodniach od zawarcia małżeństwa z Iwanem zmarła Marfa Sobakina. O otrucie nowej carycy oskarżono brata Marii, Michała, który już wcześniej utracił zaufanie cara. Michał wraz z żoną i synem zostali zabici w 1571 r.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Andrzej Andrusiewicz, Iwan Groźny, 2006, s. 37-38, ISBN 978-83-7129-959-9.
  2. Andrzej Andrusiewicz, Iwan Groźny, 2006, s. 88, ISBN 978-83-7129-959-9.
  3. https://mission-center.com/islams/opr.htm, 10 października 2020.goły link w tytule
  4. http://psrl.csu.ru/toms/Tom_21.shtml, 10 października 2020.goły link w tytule
  5. a b Andrzej Andrusiewicz, Iwan Groźny, 2006, s. 117-118, ISBN 978-83-7129-959-9.

BibliografiaEdytuj