Mieczysław Szpakiewicz

polski aktor, wykładowca

Mieczysław Szpakiewicz (ur. 1 stycznia 1890 w Sandomierzu, zm. 26 czerwca 1945 w Toruniu) – polski aktor, dyrektor, wykładowca, organizator i działacz teatralny.

Mieczysław Szpakiewicz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1890
Sandomierz
Data i miejsce śmierci 26 czerwca 1945
Toruń
Miejsce spoczynku Cmentarz przy ul. Józefa Wybickiego w Toruniu
Zawód, zajęcie aktor teatralny
Narodowość  Polska
Alma Mater Uniwersytet Kazański
Stanowisko dyrektor teatrów
Małżeństwo Michalina
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Wawrzyn Akademicki

ŻyciorysEdytuj

 
Nagrobek Mieczysława Szpakiewicza w Toruniu

Syn Wacława i Marii z domu Jaroszyńskiej. W rodzinnym Sandomierzu ukończył gimnazjum. Absolwent Wydziału Farmacji na Uniwersytecie Kazańskim. Pobierał nauki w szkole dramatycznej, a jego debiut aktorski miał miejsce 29 stycznia 1913 w Teatrze Polskim w Warszawie (rola Niewolnika Mammei w sztuce Irydion Zygmunta Krasińskiego). Następnie grał w Płocku. Od 1914 do 1916 był aktorem Teatru Polskiego w Kijowie. Potem kształcił się nadał w Studium Teatralnym Stanisławy Wysockiej w Kijowie oraz w zespole Teatru Reduta. Od 15 sierpnia 1915 jego żoną była Michaliną Tenderenda (alias Jasińska), także aktorka[1][2].

W kwietniu 1918 współorganizował z Marianem Brokowskim-Brykiem polski teatr objazdowy, który objeżdżał miasta ukraińskie. Po powrocie do Warszawy grał w Teatrze Polskim do 1919, Teatrze Rozmaitości od 1919 do 1921 oraz ponownie w Teatrze Reduta. Współtworzył Związek Artystów Scen Polskich i został członkiem jego zarządu głównego od 1919 do 1920 roku. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej z 1920 roku, w której został ranny. Wykładał na kursach instruktorskich Związku Teatrów Ludowych, w szkole dramatycznej Stanisławy Wysockiej. W 1921 został mianowany dyrektorem Teatru Narodowego w Toruniu i był nim do roku 1924. Od połowy 1924 do 1926 roku był zatrudniony w Teatrze Polskim w Poznaniu, od 1926 do 1928 w Teatrze Miejskim w Łodzi. Pod koniec 1927 roku wraz z Janiną Górską współorganizował zespół teatralny Placówka Żywego Słowa, który występował w polskich miastach z repertuarem poezji polskiej, po czym znalazł siedzibę w warszawskiej dzielnicy Powiśle (później mieścił się tam Teatr Ateneum w Warszawie). Wskutek przyczyn finansowych zespół uległ likwidacji, a M. Szpakiewicz został dyrektorem Teatru Polskiego w Katowicach, po czym od 1930 do 1938 roku pełnił funkcję dyrektora Teatru Miejskiego w Wilnie. W 1938 roku został dyrektorem Teatru Miejskiego we Lwowie[3][4][5] i pełnił funkcję do października 1939. Publikował w dziedzinie teatralnej, miał odczyty. Dokonał przekładu dwóch książek Siergieja Wołkońskiego (Człowiek wyrazisty w 1920 i Słowo wyraziste w 1925 roku).

Po wybuchu II wojny światowej powrócił do Wilna i tam stworzył Teatr Mały. Był aresztowany przez gestapo. Po ataku Niemiec na ZSRR z 1941 roku pracował w wyuczonym zawodzie aptekarza. Po drugim zatrzymaniu przez Niemców w połowie 1943 roku był przetrzymywany jako zakładnik, po czym skierowany do obozu ciężkich robót pod Kownem. W ramach tajnego nauczania wykładał w konspiracyjnej szkole dramatycznej. Po nadejściu frontu wschodniego i wkroczeniu Armii Czerwonej do Wilna, był organizatorem reaktywacji tamtejszego polskiego teatru. Od marca 1944 do kwietnia 1945 roku piastował funkcję kierownika artystycznego i reżysera Polskiego Teatru Dramatycznego w Wilnie (debiutowała w nim aktorka Hanna Skarżanka) i organizował w tym mieście Studio Dramatyczne. Następnie brał udział w repatriacji do Torunia. Tam wraz z żoną zamieszkał przy ulicy Adama Mickiewicza 28 i zmarł 26 czerwca 1945 roku. Został pochowany na Cmentarzu przy ul. Józefa Wybickiego w Toruniu.

Stanisław Ignacy Witkiewicz zadedykował Mieczysławowi Szpakiewiczowi dramat pt. Matka z 1924 roku.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Przedstawienie „Róża” Stefana Żeromskiego w Teatrze Miejskim w Wilnie. audiovis.nac.gov.pl. [dostęp 25 marca 2015].
  2. Przedstawienie „Ta której szukamy” Hirszpelda w Teatrze Miejskim w Wilnie. audiovis.nac.gov.pl. [dostęp 25 marca 2015].
  3. Teatry lwowskie przechodzą w administrację Zarządu Miejskiego. P. Mieczysław Szpakiewicz dyrektorem artystycznym. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 96 z 29 kwietnia 1938. 
  4. Proklamacja nowego sezonu teatralnego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 200 z 4 września 1938. 
  5. Małgorzata Lisowska: Teatr lwowski w latach 1918-1939. [dostęp 2015-03-25].
  6. Dekoracja odznaczonych w lwowskim Pałacu Wojewódzkim. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 100 z 5 maja 1939. 
  7. M.P. z 1934 r. nr 259, poz. 338 „za zasługi na polu sztuki scenicznej”.
  8. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 306 „za zasługi dla polskiej sceny”.

BibliografiaEdytuj