Min (bóg egipski)

Min – w mitologii egipskiej jedno z głównych bóstw[1], bóg płodności i rolnictwa, opiekujący się także górnikami i podróżnikami, powiązany z kultem fallicznym[2].

Min
bóg płodności i wegetacji, opiekun rolnictwa
Ilustracja
Wyobrażenie Mina z sali kolumnowej świątyni w Karnaku
Występowanie mitologia egipska
Teren kultu starożytny Egipt
Szczególne miejsce kultu Koptos, Achmim
Min mirror.svg

W sztuce starożytnego Egiptu przedstawiany jako mężczyzna z wyeksponowanym penisem, trzymający w jednej ręce bicz i noszący na głowie czapkę z dwoma piórami[3][4]. Często był malowany na czarno (kolor gleby) i zielono (kolor roślinności)[4]. Z Minem wiązano też miejscową odmianę sałaty o wąskich, długich liściach, które po ułamaniu wydzielały biały sok - kojarzono to z członkiem i spermą. Dlatego sałatę tę przeznaczano na ofiarę bogu, a ją samą lub donicę, w której ją uprawiano często przedstawiono na wyobrażeniach Mina[5][6].

Od czasów Średniego Państwa był uważany za formę boga Amona jako Min-Amon i Amona zaczęto przedstawiać w sztuce w klasycznej postaci Mina, łącznie z erekcją[7][8]. W Abydos w tej samej epoce zaczęto czcić bóstwo będące połączeniem Mina i Horusa[9][8].

Kult Mina istniał już w początkowych fazach Starego Państwa, najstarsze znane wyobrażenie boga pochodzi z czasów panowania Chasechemui (ok. 2690 r. p.n.e.)[6]. Jeszcze sprzed Starego Państwa pochodzą trzy, częściowo zachowane tzw. kolosy z Koptos - ok. 4 m wysokości wapienne figury męskie, pierwotnie z wielkimi penisami w stanie wzwodu. Na figurach zachowały się symbole Mina. Datowane są na czasy dynastii zerowej[10]. Głównymi centrami jego kultu było Koptos i Achmim[4] oraz Luksor, gdzie był czczony jako Min-Amon[8]. Jego wyobrażenia znajdują się również na ścianach świątyni w Karnaku[potrzebny przypis].

Poświęcone mu było "Nadejście Mina" - wielkie, powszechnie obchodzone ogólnoegipskie święto związane z początkiem żniw. Przebiegało ono w znacznie mniej formalnej formie niż inne święta egipskie i oprócz obrzędów religijnych miało częściowo charakter zabawy ludowej[11].

PrzypisyEdytuj

  1. B.J. Kemp, Starożytny Egipt. Anatomia cywilizacji, PIW Warszawa 2009, s. 139
  2. Wilson H., 1999: Lud faraonów. Państ. Inst. Wydawniczy, Warszawa, s. 24, 48
  3. Dembska Albertyna, 1995: Kultura starożytnego Egiptu: słownik, hasło ogdoada. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  4. a b c Wilson s. 24
  5. Wilson s. 25
  6. a b Kemp s. 164
  7. Kemp s. 165, 301
  8. a b c Dembska s. 123
  9. Kemp s. 103, 165
  10. Kemp s. 153-155 164
  11. Wilson s. 24, 25