Otwórz menu główne

Misja Freston – brytyjska misja wojskowa SOE pod dowództwem płk Duane Tyrrell Hudsona ps. „Bill”, do okupowanej Polski; żołnierze biorący w niej udział zostali zrzuceni na spadochronach 26/27 grudnia 1944 r., około 30 km na południowy wschód od Częstochowy, w pobliżu miejscowości Żarki.

W lutym 1944 r. rząd polski rozpoczął starania o misję brytyjską w Polsce[1]. Widząc niechętną postawę Anthony Edena i brytyjskiego MSZ, szef SOE gen. Colin Gubbins i szef polskiej sekcji SOE ppłk Harold B. Perkins zdecydowali się poczynić przygotowania z własnej inicjatywy. Zgodę na misję uzyskano prawdopodobnie z biura Winstona Churchilla[2][3].

Zrzut członków misji na spadochronach wykonany został 26/27 grudnia 1944 r., około 30 km na południowy wschód od Częstochowy, w Bystrzanowicach w pobliżu miejscowości Żarki, na placówce zrzutu kryptonim „Ogórek” (współrzędne N 50s41’00” E 19s31’40”)[3] . Członkami misji „Freston”, którzy wylądowali w Polsce byli: dowódca płk Duane Hudson ps. „Bill” z SOE, zastępca dowódcy mjr Peter Sooly-Flood z MI-6, mjr Peter Kemp, kpt. Anthony Currie (Polak, tłumacz Antoni Pospieszalski), st. sierż. Donald Galbraith z Królewskiego Korpusu Łączności[2].

Misja miała za zadanie, spóźnione co najmniej o pół roku, m.in. spełniać rolę łącznikową między KG AK a dowództwem sowieckim[4]. Do ochrony misji brytyjskiej przydzielono 50 żołnierzy Armii Krajowej[5]. Po wylądowaniu Brytyjczycy zostali odebrani przez kierownictwo obwodu AK Częstochowa, m.in. szefa referatu przerzutów w Inspektoracie Częstochowa AK por. Franciszka Makucha ps. „Roman”[6], komendanta podobwodu AK por. Jana Dzitkowskiego "Drużba", a do pierwszej osłony misji przydzielono III kompanię II batalionu 27. pułku piechoty AK pod dowództwem por. Stanisława Wencla "Twardego"[7][3]. 29 grudnia w obwodzie AK Radomsko misję przejął por. Szymon Zaremba, ps. „Jerzy”. W ochronie misji asystował ppor. Józef Kotecki ps. „Warta”[8].

W obronie wojskowej misji brytyjskiej „Freston”, w walce z Niemcami posiadającymi czołgi, pojazdy opancerzone, zginął przy rkm żołnierz AK z kompanii ochrony plutonowy „Newada”[9].

3 stycznia 1945 r. dowódca Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki spotkał się w majątku Zacisze pod Odrowążem koło Radomska z brytyjską misją specjalną „Freston”[4]. Płk Hudson zapisał 3 stycznia 1945 r.: „ [...] spotkaliśmy Dowódcę Armii Krajowej i naszego przyjaciela, płk Rudkowskiego [...]. Obecnych było także kilka innych osób, których nazwiska i funkcji nie mieliśmy czasu poznać. Dowódca AK wydał się nam człowiekiem zdecydowanym, szczerym i jasno myślącym. Jego zachowanie było spokojne i przyjazne. Znał wiele osobistości z londyńskiego biura SOE i stwierdził, że dowodził 7 DP w armii gen. Andersa. Nie poznaliśmy jego nazwiska”. Do grupy pięciu dołączył z rozkazu gen. Okulickiego por. Szymon Zaremba jako oficer łącznikowy odpowiedzialny za pobyt członków misji w Polsce[10].

Po zajęciu tych terenów przez Armię Czerwoną Brytyjczycy ujawnili się, zostali aresztowani przez NKWD, przewiezieni do więzienia w Częstochowie, a następnie do Moskwy i zwolnieni dopiero po konferencji w Jałcie[11][3].

W 1996 r. królowa Elżbieta II spotkała się w Warszawie z kombatantami Kompanii Ochrony Misji „Freston”, aby podziękować im za bohaterstwo[12].

PrzypisyEdytuj

  1. Drogi cichociemnych Wyd. Bellona, Warszawa 2008, s. 475, ​ISBN 978-83-11-11-309-1​.
  2. a b Norman Davies Powstanie '44, Wydawnictwo Znak, Kraków 2008, s. 586-587, ​ISBN 978-83-240-0662-5​.
  3. a b c d Jarosław Durka, "Freston" – brytyjska misja wojskowa SOE w Polsce. Przygotowania – przebieg – fiasko, „Zeszyty Historyczne”, 161, Paryż 2007, 100, 105. 109-110, 117-119, ISSN 0406-0393.
  4. a b Janusz Kurtyka, Jacek Pawłowicz, Generał Leopold Okulicki 1898-1946, Warszawa: IPN, 2010, s. 308, ISBN 978-83-7629-216-8, OCLC 838112758.
  5. Spotkanie Klubu poświęcone operacji „Freston” - Relacje ze spotkań - Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego "GROTA", klub-generalagrota.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  6. Jarosław Durka, Franciszek Makuch ps. „Roman” (1913-1979), „Zeszyty Myszkowskie”, 4, 2017, s. 208-209, ISSN 2544-4549.
  7. Jarosław Durka, Wencel Stanisław, „Zeszyty Historyczne WiN-u”, 24, Kraków 2005, s. 321-327, ISSN 1230-160X.
  8. Alianci na naszej ziemi, czyli opowieść o misji Freston - Radomsko - NaszeMiasto.pl, radomsko.naszemiasto.pl [dostęp 2017-11-18] (pol.).
  9. Zeszyt Kombatancki: Misja „Freston”, zeszytkombatancki.blogspot.com [dostęp 2017-11-18].
  10. Generał Leopold Okulicki 1898 - 1946: Gen. Okulicki i misja Special Operations Executive ''Freston'', leopoldokulickilegungenkomendant.blogspot.com [dostęp 2017-11-18].
  11. Janusz Kurtyka, Jacek Pawłowicz, Generał Leopold Okulicki 1898-1946, Warszawa: IPN, 2010, s. 308-309, ISBN 978-83-7629-216-8, OCLC 838112758.
  12. Generał Leopold Okulicki 1898 - 1946: Gen. Okulicki i misja Special Operations Executive ''Freston'', leopoldokulickilegungenkomendant.blogspot.com [dostęp 2017-11-18].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj