Otwórz menu główne

A27M Cruiser Tank VIII Cromwellbrytyjski czołg pościgowy nazwany na cześć Olivera Cromwella, był to jeden z bardziej udanych brytyjskich czołgów pościgowych, pierwsza konstrukcja tego typu dorównująca ówczesnym czołgom średnim. Był to pierwszy brytyjski czołg z działem „uniwersalnym” (z armatą przeciwpancerną przystosowaną także do strzelania amunicją burzącą i odłamkową), miał dużą mobilność i dobre opancerzenie. W końcowym okresie II wojny światowej w niektórych jednostkach brytyjskich zastąpił amerykańskie czołgi M4 Sherman. Na jego konstrukcji bazował Comet, uważany za pierwszy nowoczesny czołg podstawowy.

A27M Cruiser Tank VIII Cromwell
A27M Cruiser Tank VIII Cromwell
Dane podstawowe
Państwo Wielka Brytania
Producent Nuffield Organisation
Typ pojazdu czołg pościgowy
Trakcja gąsienicowa
Załoga 5
Historia
Prototypy 1940
Produkcja 1943-1945
Egzemplarze ok. 4235
Dane techniczne
Silnik Rolls-Royce Meteor, benzynowy
o mocy 600 KM (447 kW)
Pancerz do 76 mm
Długość kadłuba: 6,35 m
Szerokość 2,91 m
Wysokość 2,83 m
Masa 28 ton
Nacisk jedn. 93-1,03 km/cm²
Osiągi
Prędkość 64 km/h
w terenie: 29 km/h
Zasięg 280 km
Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.) 1,2 m
Rowy (szer.) 2,3 m
Ściany (wys.) 0,9 m
Kąt podjazdu 24°
Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata 75 mm

karabin maszynowy Besa 7,92 mm

Użytkownicy
Wlk. Brytania, Polska, Czechosłowacja

Spis treści

HistoriaEdytuj

Cromwell został zaprojektowany na zamówienie armii brytyjskiej jako następca czołgu Crusader. Specyfikacje techniczne nowego czołgu zostały ustalone pod koniec 1940, a pierwsze projekty nowych maszyn pojawiły się już na początku 1941.

Pierwszym z nich był Cavalier, zaprojektowany w bardzo krótkim czasie czołg z licznymi wadami i silnikiem Liberty o niewystarczającej mocy. Nowy silnik Meteor bazował na rozwiązaniach silnika lotniczego Rolls-Royce Merlin, który używany był między innymi do napędu myśliwców Supermarine Spitfire. Ze względu na priorytetową produkcję silników lotniczych w zakładach Rolls Royce’a wykonanie Meteora powierzono wytwórni Rover Car Company. Tymczasowo powstał nowy model czołgu nazwany A27 Mk VIII z nowym silnikiem o mocy 600 KM (447 kW – dwukrotnie większej niż moc silnika Liberty).

Ponieważ fabryka Rover potrzebowała kilku miesięcy na przygotowanie nowej linii produkcyjnej, pierwsze modele A27 zostały wyposażone w przestarzałe silniki Liberty. Czołgi te otrzymały oznaczenie A27L Centaur. Pierwsze Meteory zeszły z linii produkcyjnej dopiero w styczniu 1943 i można było rozpocząć produkcję A27M Cromwell.

Zanim nowy czołg wszedł do służby, dokonano w nim kilku dodatkowych zmian, przede wszystkim wymienione główne uzbrojenie – zamiast armaty 6-funtowej użyto działa Ordnance QF 75mm, nowszej wersji „sześciofuntówki” przystosowanej do strzelania tą samą amunicją co amerykańska armata czołgowa 75 mm.

SłużbaEdytuj

Chrzest bojowy Cromwelli odbył się dopiero w czerwcu 1944, w czasie operacji Overlord. Nie zdobyły one specjalnej popularności wśród załóg. Były chwalone za szybkość i niską sylwetkę (niższą od Shermana). Krytycznie odnoszono się do jego opancerzenia. Grubość pancerza czołowego tych dwóch czołgów była porównywalna, ale płyta pancerna „Shermana” była bardziej pochylona i lepiej wyprofilowana. Krytykowano także główne uzbrojenie Cromwella. W praktyce okazało się, że jego działo 75 mm nie było tak skuteczne jak wcześniejsza armata 6-funtowa czy amerykańskie działo czołgowe 75 mm używane w Shermanach.

Czołgi typu Cromwell, znajdowały się także na uzbrojeniu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Znalazły się tam na wyposażeniu 10 Pułku Strzelców Konnych, walczącego w składzie 1 Dywizji Pancernej 1 Korpusu.

WersjeEdytuj

Centaur IEdytuj

Pierwsza wersja produkcyjna uzbrojona w armatę 6-funtową, używana tylko do szkolenia załóg.

Centaur IIEdytuj

Odmiana eksperymentalna Mk I z szerszymi gąsienicami i bez karabinu maszynowego w kadłubie.

Centaur IIIEdytuj

Wersja z armatą 75mm, w 1943 większość Mk I została zmodyfikowana do wersji Mk III

Centaur IVEdytuj

Wersja z haubicą 95 mm, jedyna odmiana Centaura użyta bojowo.

Centaur AA IEdytuj

Czołg przeciwlotniczy uzbrojony w podwójne działo Oerlikon 20 mm. Początkowo użyte w czasie walk w Normandii, ale wycofane ze służby po uzyskaniu przez aliantów przewagi w powietrzu.

Centaur AA IIEdytuj

Odmiana AA I, ale uzbrojona w podwójne działka Polsten.

Cromwell IEdytuj

Łączna produkcja – 600. Dokładnie taki sam jak Centaur I, ale z silnikiem Meteor.

Cromwell IIEdytuj

Wersja eksperymentalna Cromwell I z szerszymi gąsienicami i bez karabinu maszynowego w kadłubie. Nie weszła do produkcji.

Cromwell IIIEdytuj

Łączna produkcja ok. 200, modyfikacja Centaur I z silnikiem Meteor.

Cromwell IVEdytuj

Łączna produkcja – 1935+, modyfikacja Centaur III z silnikiem Meteor. Czołgi te były używane przez 1 Dywizję Pancerną.

Cromwell VEdytuj

Pierwsza wersja Cromwella budowana oryginalnie z armatą 75 mm, kadłub spawany.

Cromwell VIEdytuj

Cromwell z haubicą 95 mm.

Cromwell VIIEdytuj

Łączna produkcja – ok. 1500. Modyfikacja Cromwell IV i V z dodatkowym opancerzeniem, szerszymi gąsienicami i dodatkową skrzynią biegów.

Cromwell VIIIEdytuj

Modyfikacja Cromwell VI do takiego samego standardu jak Cromwell VII.

Linki zewnętrzneEdytuj