Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku

Muzeum Kolejnictwa na Śląsku – muzeum w Jaworzynie Śląskiej w województwie dolnośląskim. Głównym celem statutowym placówki jest ochrona i promocja dziedzictwa kultury technicznej na terenie Śląska oraz działalność dydaktyczna i naukowa. Cele realizowane są przede wszystkim przez ochronę posiadanego zbioru, opracowywanie ekspertyz i dokumentacji, a także konserwację oraz rewitalizację historycznych obiektów przemysłowych.

Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Ilustracja
Wachlarz parowozowni w Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miejscowość Jaworzyna Śląska
Adres ul. Towarowa 4
58-140 Jaworzyna Śląska
Data założenia 2004
Zakres zbiorów kolejnictwo
Położenie na mapie Jaworzyny Śląskiej
Mapa lokalizacyjna Jaworzyny Śląskiej
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Położenie na mapie powiatu świdnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu świdnickiego
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Położenie na mapie gminy Jaworzyna Śląska
Mapa lokalizacyjna gminy Jaworzyna Śląska
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej
Ziemia50°54′56,304″N 16°26′12,494″E/50,915640 16,436804
Strona internetowa
Parowozy Ok1-325 i OKl2-6 na wachlarzu parowozowni

Muzeum mieści się na terenie zespołu historycznej parowozowni w Jaworzynie Śląskiej. Budynek parowozowni wachlarzowej pochodzi z 1907 roku, rozbudowywany w latach 1914, 1933 oraz 1960.

HistoriaEdytuj

Muzeum Kolejnictwa na Śląsku rozpoczęło swoją działalność w 2004[1]. Po ponad rocznych staraniach zmierzających do ratowania kolekcji parowozów i lokomotyw zgromadzonych w Jaworzynie Śląskiej, Muzeum wydzierżawiło teren wraz z eksponatami od Gminy Jaworzyna Śląska. Od 2005 roku Muzeum prowadzi swoją działalność pod nadzorem Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2016 r. Muzeum stało się Oddziałem Fundacji Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska. Zbiór eksponatów przejęty od PKP składał się z 34 lokomotyw, 41 wagonów i 8 maszyn warsztatowych. Kolekcja eksponatów znajdujących się w Muzeum tworzona była od 1992 roku przez PKP przy współpracy z Klubem Sympatyków Kolei z Wrocławia.[2]

EkspozycjeEdytuj

Podstawę kolekcji Muzeum stanowi zabytkowy tabor kolejowy normalnotorowy z lat 1890 do 1972. Zbiór tworzy 50 lokomotyw trakcji parowej, spalinowej i elektrycznej, a także 100 wagonów oraz kolejowych pojazdów specjalistycznych np. drezyn WM-10. Zabytkowy tabor kolejowy prezentowany jest na terenie bocznicy kolejowej Muzeum, w tym na wachlarzu parowozowni. W kolekcji znajdują się również sprawne pojazdy szynowe – polski parowóz TKt48-18 z 1951 roku, czechosłowacki autobus szynowy serii 830 z 1955 roku, najstarsza czynna lokomotywa spalinowa w Polsce, DEUTZ OMZ 122R z 1940 roku, lokomotywa spalinowa Ls40 4606, a także lokomotywa manewrowa SM30-531 z 1961 roku.

Ekspozycje stałe Muzeum Kolejnictwa na Śląsku prezentują historię kolei i techniki kolejowej od XIX wieku do okresu PRL. W częściowo chronologicznym układzie wyodrębniono 7 tematycznych przestrzeni ekspozycyjnych: Naczelnik 1930 (historia kolei w Jaworzynie Śląskiej 1843 - 1945), Naczelnik 1977 (historia kolei w Jaworzynie 1945 - 1990), pracownia ODRA (prezentująca jedyną na Dolnym Śląsku cyfrową maszynę obliczeniową ODRA 1305), Kolejowa Kasa, Kolejowa Medycyna Pracy, Kolejową Drukarnię oraz zabytkową makietę kolejową H0 prezentowaną w nowej aranżacji.

Intencją Muzeum było opowiedzenie historii kolei, jednego z najważniejszych wynalazków w dziejach naszej cywilizacji, w oparciu o lokalny, dobrze udokumentowany kontekst w zrekonstruowanych wnętrzach stanowiących autentyczne i atrakcyjne tło dla głównej narracji.

Zawartość ekspozycji stanowią w dużej mierze nie prezentowane wcześniej artefakty ze zbiorów Muzeum Kolejnictwa na Śląsku i pozostałych oddziałów Fundacji Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska. Dużej liczbie różnorodnych rodzajowo zabytków towarzyszy bogaty materiał ilustracyjny — tekstowy, mapowy oraz ikonograficzny.

Wybrane eksponatyEdytuj

  • parowóz TKh2-12 firmy Union Giesserei z 1890
  • parowóz TKi3-23 firmy Hohenzollern z 1903
  • parowóz Ok1-325 firmy Henschel und Sohn Kassel z 1921
  • parowóz TKt48-18 1951 r. Jedyny sprawny parowóz w kolekcji Muzeum Kolejnictwa na Śląsku

Ważniejsze wydarzeniaEdytuj

Od 2011 roku na terenie Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku organizowana jest Gala Parowozów[3][4][5], Międzynarodowe Zloty Zabytkowych Parowozów. Rok rocznie Jaworzynę Śląską odwiedzają parowozy z Niemiec, Czech i Polski. W 2014 odbyła się 4 edycja, w której udział wzięły parowozy z Polski i Czech.

Wiosną 2014 roku, po przeprowadzeniu remontów i modernizacji zabytkowej infrastruktury kolejowej, w ramach projektu współfinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego uruchomiono na terenie bocznicy kolejowej Muzeum tzw. Trasę Parowozową. Dzięki temu zwiedzający uzyskali możliwość przejazdu zabytkowym taborem kolejowym (prowadzonym przez parowóz TKt48-18 bądź przez wagon motorowy konstrukcji czeskiej), połączonego z prezentacją najważniejszych obiektów technicznych, kluczowych dla funkcjonowania dawnej parowozowni. Na trasie zwiedzania znajdują się m.in. żuraw wodny, dźwig węglowy Thiele & Maiwald z 1920 r. z zasiekiem, kanał oczystkowy z elektrowyciągiem, obrotnica oraz zapadnia kolejowa Henschla z 1930 r. Obejrzeć można również pomieszczenia dawnego warsztatu pneumatycznego, odlewni i warsztatu mechanicznego, a także olejarnię i piaskownię, a także autentyczny schron z 1943 r.

PrzypisyEdytuj

  1.   Piotr Gerber, Miron Urbaniak, Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej - nowe formy ochrony zabytków w Polsce [w:] Maria Zwierz (red.), Wrocławskie dworce kolejowe: książka wydana z okazji obchodów 160. rocznicy uruchomienia linii kolejowej Wrocław-Berlin, Wrocław 2006, s. 116, ISBN 978-83-89262-30-1.
  2. Klub Sympatyków Kolei we Wrocławiu, wolf.ict.pwr.wroc.pl [dostęp 2019-06-11].
  3. Gala Parowozów 2014.
  4. GALA PAROWOZÓW 2014.
  5. GALA PAROWOZÓW 2014.

Linki zewnętrzneEdytuj