Nałużyn

Nałużyn[5] (Leea) – rodzaj roślin z rodziny winoroślowatych (Vitaceae), czasem wyodrębniany w monotypową rodzinę nałużynowate Leeaceae Dumortier. Obejmuje 34 gatunki występujące głównie w Azji południowo-wschodniej sięgając do Australii, dwa gatunki rosną w tropikalnej Afryce i na Madagaskarze[4].

Nałużyn
Ilustracja
Leea philippinensis
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd winoroślowce
Rodzina winoroślowate
Rodzaj nałużyn
Nazwa systematyczna
Leea D. van Royen ex Linnaeus
Syst. Nat. ed. 12. 2: 627. 15-31 Oct 1767; Mant. 17, 124. 15-31 Oct 1767[3]
Typ nomenklatoryczny

L. aequata L.[3]

Synonimy
  • Nalagu Adanson.[4]

MorfologiaEdytuj

 
Leea rubra
Pokrój
Krzewy lub małe drzewa, rzadko okazałe byliny. Pędy nie posiadają wąsów czepnych jak inne winoroślowate, za to bywają pokryte rzędami kolców[4].
Liście
Pojedyncze, trójlistkowe lub pierzasto złożone. Przylistki okazałe. Brzeg blaszki liściowej jest piłkowany lub ząbkowany, z gruczołkami na końcach ząbków. Wielokomórkowe gruczoły znajdują się zwykle także na dolnej stronie liści[4].
Kwiaty
Obupłciowe, 5-krotne (rzadko 4-krotne) zebrane są we wzniesione lub zwisające kwiatostany. Kielich dzwonkowaty z trójkątnymi szczytami działek zakończonymi gruczołkami. Pręcików 5 lub 4, słupek górny, złożony z 2-3 owocolistków (rzadko 5), częściowo pogrążony w dysku kwiatowym. Szyjka słupka wydłużona, zakończona jest dyskowatym lub główkowatym znamieniem[4].
Owoc
Jagoda, rzadko owoc suchy, zwykle zaokrąglony, purpurowy, pomarańczowy lub czarny[4].

SystematykaEdytuj

Jedyny rodzaj z podrodziny Leeoideae Burmeister (w niektórych ujęciach wyodrębnianej jako nałużynowate Leeaceae Dumortier[4]) z rodziny winoroślowatych (Vitaceae). Rodzaj stanowi grupę siostrzaną dla pozostałych winoroślowatych[2].

Gatunki (wybór nazw akceptowanych według The Plant List)[6]

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2012-02-01] (ang.).
  3. a b Index Nominum Genericorum (ING) (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2012-02-01].
  4. a b c d e f g Zhiduan Chen & Jun Wen: Leeaceae (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-02-01].
  5. Nazwa polska według Józef Rostafiński: Słownik polskich imion rodzajów oraz wyż̇szych skupień roślin. Kraków: Akademia Umiejętności, 1900, s. 331. (pol.)
  6. Leea (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2012-02-01].